Addison hastalığı tanısıyla günlük 20 mg hidrokortizon ve 0.1 mg fludrokortizon idame teda… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

Addison hastalığı tanısıyla günlük $20$ mg hidrokortizon ve $0.1$ mg fludrokortizon idame tedavisi alan $35$ yaşındaki bir erkek hastaya, aktif akciğer tüberkülozu tanısı konulmuş ve rifampin, izoniyazid, pirazinamid ve etambutol kombinasyonundan oluşan standart tedavi rejimi başlanmıştır. Tedavinin $10$ . gününde acil servise bulantı, kusma, şiddetli halsizlik ve konfüzyon şikayetleriyle başvuran hastanın yapılan tetkik sonuçları aşağıda verilmiştir:

Parametre	Sonuç	Referans Aralığı
Kan Basıncı	$85/50$ mmHg	$120/80$ mmHg
Serum Sodyum	$130$ mEq/L	$135-145$ mEq/L
Serum Potasyum	$5.6$ mEq/L	$3.5-5.0$ mEq/L
Plazma Glukoz	$65$ mg/dL	$70-100$ mg/dL

Bu hastadaki klinik kötüleşmenin en olası farmakolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Rifampinin hepatik CYP3A4 enzimlerini indükleyerek hidrokortizon klirensini artırmasıCevap
B
İzoniyazidin sitokrom P450 enzimlerini inhibe ederek steroidlerin aktif metabolitlerine dönüşümünü engellemesi
C
Pirazinamidin renal tübüllerde fludrokortizonun geri emilimini kompetitif olarak inhibe etmesi
D
Etambutolün steroid bağlayan globulin (CBG) düzeylerini artırarak serbest kortizol oranını düşürmesi
E
Rifampinin mide pH'ını değiştirerek hidrokortizonun oral biyoyararlanımını anlamlı düzeyde azaltması

Cevap

Rifampinin hepatik CYP3A4 enzimlerini indükleyerek hidrokortizonun metabolizmasını hızlandırması ve adrenal krizi tetiklemesi

Rifampin, tüberküloz tedavisindeki en güçlü mikrozomal enzim indükleyicisidir. Pregnan X Reseptörü (PXR) aktivasyonu yoluyla başta CYP3A4 olmak üzere birçok sitokrom P450 izoenziminin sentezini artırır. Addison hastalarında hayati önemi olan hidrokortizon (kortizol) CYP3A4 substratıdır. Rifampin başlanmasıyla birlikte hidrokortizonun karaciğerdeki metabolizması hızlanır ve plazma konsantrasyonu hızla düşer. Bu durum, hastada replasman dozunun yetersiz kalmasına ve akut adrenal krize (hipotansiyon, elektrolit dengesizliği, konfüzyon) neden olur.

Adım Adım Çözüm

Klinik bulguları analiz et

Hipotansiyon, hiponatremi, hiperkalemi ve hipoglisemi bulgularının akut adrenal yetmezliği (Addison krizi) işaret ettiğini saptamak.

Hastanın bazalinde Addison hastalığı olması ve steroid replasmanı alması bu riski artırır.

Tüberküloz ilaçlarını değerlendir

Rifampinin çok güçlü bir mikrozomal enzim indükleyicisi olduğunu hatırlamak.

Rifampin, Pregnan X Reseptörü (PXR) aracılığıyla CYP3A4, 2C9 ve 2C19 enzimlerini uyarır.

İlaç etkileşimini tanımla

Hidrokortizonun (kortizol) CYP3A4 enzimi tarafından metabolize edildiğini belirlemek.

Rifampin kullanımı ile indüklenen enzimler, steroidin yarı ömrünü kısaltır ve plazma düzeylerini kritik seviyenin altına indirir.

Anahtar Kavram

Rifampin gibi güçlü enzim indükleyicileri, dar terapötik indeksi olan veya replasman tedavisi gereken ilaçların (kortikosteroidler, varfarin, oral kontraseptifler vb.) etkinliğini azaltarak klinik başarısızlığa yol açabilir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru