Hiperkolesterolemi tanısıyla 40 mg/gün **lovastatin** kullanan 55 yaşındaki bir erkek hast… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

Hiperkolesterolemi tanısıyla $40$ mg/gün lovastatin kullanan $55$ yaşındaki bir erkek hastada, tırnak mantarı enfeksiyonu nedeniyle tedaviye oral itrakanazol eklenmiştir. Tedaviye başlanmasından $10$ gün sonra hastada yaygın miyalji, halsizlik ve idrar renginde belirgin koyulaşma saptanmıştır. Laboratuvar tetkiklerinde kreatin kinaz ( $CK$ ) düzeyi $12.000$ U/L (normal: $<170$ U/L) ve karaciğer transaminaz düzeyleri normalin $4$ katı bulunmuştur. Bu hastada gelişen klinik tablonun en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İtrakanazol'ün $CYP3A4$ enzimini inhibe ederek lovastatin plazma düzeylerini toksik seviyelere çıkarmasıCevap
B
Lovastatin'in $CYP2C9$ enzimini indükleyerek itrakanazol'ün miyotoksik metabolitlerini artırması
C
İtrakanazol'ün $OATP1B1$ taşıyıcısını indükleyerek lovastatinin karaciğere girişini ve hepatotoksisitesini artırması
D
Her iki ilacın da iskelet kasındaki $HMG-CoA$ redüktaz enzimini yarışmalı olarak inhibe etmesi
E
Lovastatin'in ön ilaç formunun aktif asit formuna dönüşümünün itrakanazol tarafından $UGT1A1$ üzerinden engellenmesi

Cevap

İtrakanazol'ün

CYP3A4

enzimini inhibe ederek lovastatin plazma düzeylerini toksik seviyelere çıkarması

Lovastatin, simvastatin ve atorvastatin karaciğerde temel olarak

CYP3A4

enzimi tarafından metabolize edilirler. İtrakanazol, ketokonazol ve klaritromisin gibi güçlü

CYP3A4

inhibitörleri, bu statinlerin metabolizmasını yavaşlatarak plazma konsantrasyonlarını toksik seviyelere çıkarır. Bu durum iskelet kasında şiddetli hasara (miyopati ve rabdomiyoliz) neden olur.

Adım Adım Çözüm

Hastanın kullandığı ilaçlar ve klinik tabloyu analiz et.

Lovastatin (statin) + İtrakanazol (azol antifungal) kombinasyonu sonucunda rabdomiyoliz (

CK

yüksekliği ve koyu renkli idrar) geliştiği saptandı.

Belirgin miyalji ve aşırı yüksek CK değerleri statin toksisitesinin en ciddi formu olan rabdomiyolizi gösterir.

İlaçların metabolizma yolaklarını ve enzim etkileşimlerini belirle.

Lovastatin (ayrıca simvastatin ve atorvastatin)

CYP3A4

substratıdır. İtrakanazol ise bu enzimin en güçlü inhibitörlerinden biridir.

İlaç etkileşimlerine bağlı toksisite genellikle metabolizmayı sağlayan enzimlerin inhibe edilmesi sonucu ortaya çıkar.

Enzim inhibisyonunun klinik sonucunu yorumla.

İtrakanazol, lovastatinin metabolizmasını (oksidasyonunu) engelleyerek plazma konsantrasyonunu dramatik şekilde artırır.

Statinlerin plazma konsantrasyonundaki artış, iskelet kasındaki toksik etkileriyle doğrudan ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Statinlerin

CYP3A4

aracılı ilaç etkileşimleri ve rabdomiyoliz riski.

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru