İzole bir organ banyosu deneyinde, bir tam agonist olan İlaç A kullanılarak yapılan doz-ya… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

İzole bir organ banyosu deneyinde, bir tam agonist olan İlaç A kullanılarak yapılan doz-yanıt çalışmalarında şu gözlemler kaydedilmiştir:

1. Geri dönüşümsüz (irreversibl) bir antagonist olan İlaç B'nin düşük konsantrasyonları varlığında, İlaç A'nın doz-yanıt eğrisi paralel olarak sağa kaymış ancak maksimum yanıt ( $E_{max}$ ) değişmemiştir.
2. İlaç B'nin konsantrasyonu artırıldığında, İlaç A'nın doz-yanıt eğrisi sağa kaymaya devam etmiş ve $E_{max}$ değerinde belirgin bir azalma gözlenmiştir.
3. Tek başına uygulandığında İlaç A'nın oluşturduğu maksimum yanıtın sadece $\%25$ 'ine ulaşabilen İlaç C'nin, İlaç A ile yüksek dozlarda birlikte uygulandığında İlaç A'nın yanıtını azalttığı ve eğriyi sağa kaydırdığı saptanmıştır.

Bu deneysel verilere dayanarak yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Reseptör sisteminde yedek reseptör (spare receptor) kapasitesi mevcuttur; İlaç B'nin düşük dozlarda $E_{max}$ 'ı değiştirmemesi bu rezervin varlığıyla ilişkilidir.Cevap
B
İlaç C, İlaç A'nın bağlandığı reseptörden farklı bir reseptöre bağlanarak tam zıt yönde etki oluşturan bir fizyolojik antagonisttir.
C
İlaç B'nin düşük konsantrasyonlarda $E_{max}$ 'ı değiştirmemesi, bu ilacın aslında kompetitif (geri dönüşümlü) bir antagonist olduğunu kanıtlar.
D
İlaç C, İlaç A'nın reseptörünü inaktif konformasyonda stabilize ederek bazal aktiviteyi azaltan bir invers agonisttir.
E
İlaç B'nin yüksek dozlarda $E_{max}$ 'ı düşürmesi, ortamdaki reseptörlerin tamamının işgal edildiğini ve agonist için hiç boş reseptör kalmadığını gösterir.

Cevap

Sistemde yedek reseptör mevcudiyeti, geri dönüşümsüz antagonistlerin düşük dozlarda maksimum yanıtı etkilemeden sadece potensi azaltıyormuş gibi görünmesine (paralel sağa kayma) neden olur.

Deneysel verilerde geri dönüşümsüz bir antagonistin (İlaç B) düşük dozlarda

E_{max}

'ı değiştirmeyip sadece eğriyi sağa kaydırması, sistemde 'Yedek Reseptör' (spare receptors) olduğunu kanıtlar. Bu sistemlerde agonist, maksimum etkiyi oluşturmak için mevcut reseptörlerin tamamına ihtiyaç duymaz (örneğin sadece

\%10

'u yeterlidir). Antagonist düşük dozlarda yedekleri işgal ettiğinde

E_{max}

değişmez, ancak agonistin aynı yanıtı almak için daha yüksek konsantrasyona ihtiyacı olur (EC50 artar). Yedekler tükendiğinde ise

E_{max}

düşmeye başlar.

Adım Adım Çözüm

İlaç B'nin düşük doz etkisini analiz et

Geri dönüşümsüz olmasına rağmen

E_{max}

korunmuştur.

Bu durum ancak sistemde 'yedek reseptör' (spare receptors) varlığı ile açıklanabilir. Agonist, maksimum yanıt için tüm reseptörlerin sadece bir kısmına ihtiyaç duymaktadır.

İlaç B'nin yüksek doz etkisini analiz et

E_{max}

azalmaya başlamıştır.

Geri dönüşümsüz antagonist, yedek reseptör havuzunu tamamen tüketmiş ve artık yanıt oluşturmak için kritik olan reseptörleri de bloke etmeye başlamıştır.

İlaç C'nin profilini tanımla

Zayıf bir içsel aktiviteye (

\%25

) sahip ve tam agonisti baskılamaktadır.

Tek başına düşük yanıt veren ancak tam agonist varlığında onun etkisini azaltan bu molekül bir 'parsiyel agonist'tir. Parsiyel agonistler, tam agonistler için farmakolojik (kompetitif) antagonist gibi davranırlar.

Anahtar Kavram

Yedek Reseptörler ve Geri Dönüşümsüz Antagonizma İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Yedek reseptör kavramını pekiştirmek için 'Fiziksel Antagonizma' ve 'Kimyasal Antagonizma' farklarını içeren klinik senaryolara göz atınız.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru