Genel Farmakoloji

Esansiyel hipertansiyon için lisinopril ($10$ mg/gün) ve KOAH nedeniyle oral teofilin ($200$ mg $2 \times 1$) idame tedavisi alan $50$ yaşındaki erkek hastaya, akut prostatit tanısıyla bir antibiyotik tedavisi başlanmıştır. Tedavinin $5$. gününde hastada şiddetli tremor, taşikardi ve ajitasyon gelişmiş; yapılan tetkiklerde teofilin kan düzeyinin terapötik aralığın üzerine çıktığı saptanmıştır. Bu tabloya neden olan antibiyotik ve gelişen istenmeyen etkinin sınıflandırması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Farmakodinamik etkileşimler kapsamında, bir agonistin bağlandığı reseptör bölgesine geri dönüşümlü (kompetitif) olarak bağlanan ve etkisi agonist konsantrasyonu artırılarak tamamen ortadan kaldırılabilen farmakolojik bir antagonistin varlığında; agonistin doz-yanıt eğrisinde meydana gelen temel değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Atriyal natriüretik peptid (ANP) ve beyin natriüretik peptid (BNP) gibi vazoaktif peptidlerin hücresel etkilerini oluşturmak için kullandıkları reseptörlerin temel çalışma mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni bir antitrombositik ilaç adayı olan $Molekül-Z$, bir ön ilaç ($prodrug$) olup aktivasyonu için $CYP2C19$ enzimine ihtiyaç duymaktadır. Bu ilacın optimum doz aralığını belirlemek ve yaklaşık 200 kişilik bir hasta grubunda terapötik etkinliğini değerlendirmek amacıyla yürütülen çalışmada, bazı hastalarda aktif metabolit düzeylerinin çok düşük kaldığı ve bu hastalarda stent trombozu riskinin anlamlı düzeyde arttığı gözlenmiştir. Bu çalışma ilaç geliştirme süreçlerinin hangi evresindedir ve gözlenen terapötik başarısızlığın en olası farmakogenetik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Yenidoğanların (neonat) farmakokinetik özellikleri, özellikle vücut kompozisyonundaki belirgin farklılıklar nedeniyle erişkinlerden ayrılmaktadır. Yenidoğanlarda toplam vücut suyu oranının erişkinlere göre anlamlı düzeyde yüksek (%75-80), yağ dokusu oranının ise oldukça düşük olduğu bilinmektedir.

Bu fizyolojik farklılıklar göz önüne alındığında, yenidoğanlarda ilaçların sanal dağılım hacmi ($V_d$) ve dağılım özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir hastaya dağılım hacmi ($Vd$) $40\text{ L}$ ve klerensi ($Cl$) $4\text{ L/saat}$ olan bir ilaç sabit hızla intravenöz infüzyonla verilmektedir. Bu ilacın plazma konsantrasyonunun, kararlı durum konsantrasyonunun ($C_{ss}$) yaklaşık $\%94$'üne ulaşması için geçmesi gereken süre kaç saattir? ($\\ln 2 \\approx 0,7$ alınız)

Sinoatriyal düğüm hücrelerinde parasempatik sinir sistemi aktivasyonu sonucu gözlenen negatif kronotropik etki (kalp hızının yavaşlaması), $M_2$ muskarinik reseptörleri aracılığıyla gerçekleşir. Bu süreçte zar potansiyelinin hiperpolarize olmasına neden olan ve aksiyon potansiyeli oluşumunu zorlaştıran *temel* moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik böbrek yetmezliği olan bir hastada, terapötik aralığı dar, asidik yapıda ve plazma proteinlerine (albümine) yüksek oranda bağlanan bir ilaç (Örn: Fenitoin) kullanılmaktadır. Bu ilacın karaciğerde metabolize edildiği ve hepatik ekstraksiyon oranının düşük olduğu bilinmektedir.

Hastada gelişen hipoalbüminemi ve üremiye bağlı protein bağlanma yerlerinden deplasman sonucu, ilacın farmakokinetik parametrelerinde (Sanal Dağılım Hacmi ($V_d$), Kararlı Durum Total Plazma Konsantrasyonu ($C_{ss,total}$) ve Kararlı Durum Serbest İlaç Konsantrasyonu ($C_{ss,free}$)) beklenen değişim aşağıdakilerden hangisidir? (İlacın idame dozunun ve doz aralığının değiştirilmediği varsayılacaktır.)

Kronik böbrek yetmezliği (üremi) olan bir hastada, plazma protein düzeylerindeki değişimler ve kanda biriken metabolitler ilaçların dağılım (distribüsyon) fazını önemli ölçüde etkiler. Buna göre, bu hastada ilaçların farmakokinetik davranışıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Reseptör düzeyinde bir tam agonist ile aynı bölgeye geri dönüşümlü olarak bağlanan bir kompetitif antagonistin varlığında, agonist dozunun artırılmasıyla antagonistin etkisinin tamamen ortadan kaldırılabilmesi, agonistin doz-yanıt eğrisinde aşağıdakilerden hangisine neden olur?

Tüberküloz tedavisi amacıyla rifampisin kullanmaya başlayan bir hastada, beraberinde kullandığı oral kontraseptif (doğum kontrol hapı) ilacın plazma konsantrasyonunun düştüğü ve kontraseptif etkinliğin kaybolduğu saptanmıştır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre içi sinyal iletim yolakları; reseptör tipi, kenetli olduğu G-proteini ve bu proteinin alt birimlerinin etkileştiği efektör sistemler açısından büyük bir çeşitlilik gösterir. Bu yolaklar aracılığıyla hücrenin biyolojik yanıtı (kasılma, gevşeme, metabolik değişim vb.) hassas bir şekilde düzenlenir.

Aşağıdaki reseptör-sinyal iletim mekanizması eşleşmelerinden hangisi, uyarılma sonrası gerçekleşen olaylar silsilesi ve görev alan spesifik alt birim/efektör ilişkisi bakımından hatalıdır?

Sanal dağılım hacmi ($V_d$) $100\text{ L}$ olan bir ilacın, $1000\text{ mg}$ intravenöz bolus uygulanmasından $14\text{ saat}$ sonra plazma konsantrasyonu $2.5\text{ mg/L}$ olarak ölçülmüştür. Bu ilacın %60 oranında değişmeden idrarla atıldığı bilinmektedir. Böbrek klerensi %50 oranında azalmış olan bir hastada, $10\text{ mg/L}$ kararlı durum plazma konsantrasyonu ($C_{ss}$) elde etmek için uygulanması gereken intravenöz infüzyon hızı ($R_0$) saatte kaç $\text{mg}$ olmalıdır? ($\ln 2 \approx 0.7$ alınız.)

Tüberküloz tedavisinde kullanılan izoniazid'in metabolizmasında görev alan ve genetik polimorfizmi nedeniyle bireyler arasında 'yavaş asetilleyici' veya 'hızlı asetilleyici' farklarına yol açan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Hiperlipidemi tanısıyla atorvastatin kullanan $52$ yaşındaki bir erkek hastaya, gastroözofageal reflü şikayetleri nedeniyle simetidin başlanıyor. Tedavinin ikinci haftasında hastada yaygın miyalji ve plazma kreatin kinaz ($CK$) düzeylerinde belirgin artış saptanıyor. Bu klinik tablonun en olası nedeni, simetidinin aşağıdaki mekanizmalardan hangisi aracılığıyla atorvastatinin plazma düzeyini artırmasıdır?

$65$ yaşında kronik obstrüktif akciğer hastalığı ($KOAH$) tanısıyla uzun süredir oral teofilin tedavisi alan bir erkek hastaya, gelişen alt solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle siprofloksasin reçete edilmiştir. Tedavinin $5.$ gününde hastada tremor, taşikardi, şiddetli bulantı ve huzursuzluk şikayetleri gelişmiştir. Yapılan laboratuvar incelemesinde serum teofilin düzeyinin terapötik aralığın çok üzerinde olduğu saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan ilaç etkileşimi mekanizması ve gelişen istenmeyen etkinin Rawlins-Thompson sınıflamasına göre tipi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Altmış beş yaşında, özgeçmişinde kronik böbrek yetmezliği bulunan bir hasta, akut miyokard enfarktüsü (MI) tanısıyla koroner yoğun bakım ünitesine yatırılmıştır. Bu hastada ilaçların dağılım (distribüsyon) süreçlerinde meydana gelebilecek farmakokinetik değişikliklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir ilacın karaciğerdeki sitokrom P450 ($CYP$) enzimlerini indüklemesi (aktivitesini artırması) sonucunda, aynı enzim yoluyla metabolize edilerek inaktive olan başka bir ilacın kinetiğinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Plazma proteinlerine (özellikle albümine) yüksek oranda bağlanan zayıf asidik bir ilacın, nefrotik sendrom gibi şiddetli hipoalbüminemiye yol açan bir klinik tabloda farmakokinetik parametrelerinde meydana gelmesi beklenen değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında, hiperlipidemi tanısıyla simvastatin ($40$ mg/gün) kullanan bir hastaya, boğaz ağrısı ve ateş şikayetiyle başvurduğu poliklinikte klaritromisin tedavisi başlanmıştır. Tedavinin beşinci gününde hastada yaygın kas ağrıları, halsizlik ve idrar renginde belirgin koyulaşma görülmesi üzerine yapılan tetkiklerde serum kreatin kinaz (CK) düzeyi $12.000$ U/L (Normal < $200$ U/L) olarak saptanmıştır. Bu klinik tablonun ortaya çıkmasına neden olan temel biyotransformasyon değişikliği aşağıdakilerin hangisinde doğru tanımlanmıştır?