34 yaşında kadın hasta, poliklinik kontrolünde son 3 aydır giderek artan ağız kuruluğu, çok su içme ve sık idrara çıkma şikayetleri olduğunu belirtmektedir. Günde yaklaşık 4-5 litre su tükettiğini ifade eden hastanın özgeçmişinde, 4 yıldır bipolar bozukluk tanısıyla lityum tedavisi aldığı öğreniliyor. Fizik muayenede kan basıncı 115/75 mmHg, nabız 84/dakika olarak ölçülüyor; mukoza kuruluğu dışında patolojik bulgu saptanmıyor.
Laboratuvar sonuçları aşağıdaki gibidir:
| Parametre | Sonuç |
|---|---|
| Kan Glukozu | 92 mg/dL |
| Serum Sodyum | 147 mEq/L |
| Serum Potasyum | 4.1 mEq/L |
| Serum Ozmolaritesi | 305 mOsm/kg |
| İdrar Ozmolaritesi | 160 mOsm/kg |
| İdrar Dansitesi | 1.004 |
Buna göre, hastadaki mevcut tablonun gelişiminde rol oynayan en olası fizyopatolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
- AHipotalamustan antidiüretik hormon (ADH) sentezinin inhibe edilmesi
- Böbrek toplayıcı kanallarında akuaporin-2 su kanallarının ekspresyonunun azalmasıCevap
- CAşırı su alımına bağlı olarak medüller konsantrasyon gradyanının bozulması
- DProksimal tübülde sodyum ve su geri emiliminin ozmotik yük nedeniyle azalması
- EArka hipofizden uygunsuz antidiüretik hormon salınımının artması
Cevap
Böbrek toplayıcı kanallarında akuaporin-2 su kanallarının ekspresyonunun azalması
Hastada poliüri, polidipsi, hipernatremi (veya üst sınır sodyum) ve düşük idrar ozmolaritesi bulguları Diyabetes İnsipitus (DI) ile uyumludur. Lityum kullanımı, nefrojenik DI'nin en sık nedenlerinden biridir. Lityum, toplayıcı kanallardaki esas hücrelere girerek ADH'nın (vazopressin) etkisini bloke eder. Özellikle adenilat siklazı inhibe eder ve glikojen sentaz kinaz-3 (GSK-3) yolağını etkileyerek akuaporin-2 (AQP2) su kanallarının sentezini ve apikal membrana taşınmasını azaltır. Bu durum, böbreğin idrarı konsantre edememesine ve su kaybına neden olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Lityuma bağlı Nefrojenik Diyabetes İnsipitus
İpuçları
1
Hastanın kullandığı ilaç (lityum) ile şikayetleri (çok su içme, sık idrara çıkma) arasındaki ilişkiyi düşünün.
2
Serum sodyumunun yüksek olması ve idrarın çok sulu (düşük dansiteli) olması, vücudun su tutamadığını gösterir. Bu tablo ADH eksikliği veya etkisizliğidir.
3
Lityum, böbrekte ADH'nın bağlandığı reseptör sonrası sinyal iletimini bozarak 'Nefrojenik' bir tablo oluşturur.
Daha Fazla Pratik
Hipernatremi ayırıcı tanısında su kısıtlama testinin yorumlanması üzerine çalışılması önerilir.
Tahmini Süre:1m 30s