yaşında bir hasta, ev yapımı alkollü bir içecek tükettikten yaklaşık saat sonra gelişen şiddetli karın ağrısı, bulantı ve nefes darlığı nedeniyle acil servise getirilmiştir. Hastanın oftalmolojik muayenesinde retinada yaygın ödem ve görme keskinliğinde belirgin azalma saptanmıştır. Laboratuvar incelemesinde anyon açığı artmış metabolik asidoz (, mEq/L) tespit edilmiştir. Bu hastada gelişen ağır metabolik asidoz ve retinotoksisiteden sorumlu olan temel metabolitin hücresel düzeydeki etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
- AMetanolün alkol dehidrogenaz ile oksidasyonu sonucu oluşan formaldehitin protein sentezini doğrudan inhibe etmesi
- Formik asidin mitokondriyal sitokrom c oksidaz enzimini inhibe ederek hücresel solunumu ve ATP üretimini durdurmasıCevap
- CGlikolik asidin sodyum-potasyum ATPaz pompasını bloke ederek hücre içinde kalsiyum birikimine yol açması
- DOksalik asidin renal tübüllerde kalsiyum oksalat kristalleri oluşturarak akut böbrek yetmezliği geliştirmesi
- EAsetaldehitin aldehit dehidrogenaz tarafından yıkılamaması sonucu sempatik deşarjı tetikleyerek vazokonstriksiyon yapması
Cevap
Metanol zehirlenmesinde asıl toksisiteden sorumlu olan formik asit, mitokondriyal sitokrom c oksidaz enzimini inhibe ederek hücresel solunumu bozar.
Metanol, vücuda alındıktan sonra alkol dehidrogenaz (ADH) aracılığıyla önce formaldehite, ardından aldehit dehidrogenaz (ALDH) aracılığıyla formik aside (format) oksitlenir. Formik asit, mitokondriyal elektron taşıma zincirindeki sitokrom c oksidaz enzimini (Kompleks IV) inhibe eder. Bu durum, özellikle retinal hücreler gibi enerji ihtiyacı yüksek dokularda ATP üretimini durdurarak 'kar fırtınası' şeklinde tarif edilen görme kaybına ve belirgin anyon açığı olan metabolik asidoza yol açar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Metanol zehirlenmesinde formik asit birikimi, mitokondriyal solunumun terminal basamağını inhibe ederek 'sitotoksik hipoksi' ve ağır metabolik asidoz oluşturur.