Pilor stenozu tanısı ile takip edilen 48 yaşındaki erkek hasta, son 10 gündür devam eden şiddetli bulantı ve kusma şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede kan basıncı 90/60 mmHg, nabız 112/dk ve deri turgoru azalmış olarak saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde pH: 7.54, HCO : 36 mEq/L, pCO : 49 mmHg, Na : 132 mEq/L ve K : 2.8 mEq/L bulunuyor. Bu hastada metabolik alkalozun nedeninin, renal tuz kaybı yapan tübülopatilerden (örneğin Bartter veya Gitelman sendromu) ayırt edilmesinde kullanılabilecek en güvenilir idrar bulgusu aşağıdakilerden hangisidir?
- Aİdrar sodyum konsantrasyonunun > 40 mEq/L olması
- İdrar klor konsantrasyonunun < 20 mEq/L olmasıCevap
- Cİdrar pH'sının > 7.0 olması
- Dİdrar potasyum konsantrasyonunun < 10 mEq/L olması
- Eİdrar kalsiyum atılımının belirgin artmış olması
Cevap
İdrar klor konsantrasyonunun < 20 mEq/L olması
Metabolik alkaloz ayırıcı tanısında en kritik basamak, tablonun 'klora yanıtlı' (salin-responsive) mı yoksa 'klora dirençli' (salin-resistant) mi olduğunun belirlenmesidir. Pilor stenozu veya kusma gibi gastrointestinal kayıplarda, vücutta mutlak bir hacim ve klor eksikliği vardır. Böbrekler bu duruma yanıt olarak kloru avid bir şekilde geri emer ve idrar klor konsantrasyonu tipik olarak < 20 mEq/L (genellikle < 10 mEq/L) bulunur. Bartter ve Gitelman sendromlarında ise temel patoloji tübüler klor emilim bozukluğu olduğu için, hipovolemiye rağmen idrar kloru paradoksal olarak yüksektir (> 20-40 mEq/L). Bu nedenle, bu iki durumu ayırt etmenin en güvenilir yolu idrar klor düzeyidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Metabolik alkalozun ayırıcı tanısında, hacim durumunu ve etyolojiyi belirlemek için idrar sodyumu yerine idrar kloru (UCl) kullanılır. UCl < 20 mEq/L ise klora yanıtlı (kusma, diüretik sonrası), UCl > 20 mEq/L ise klora dirençli (Bartter, Gitelman, hiperaldosteronizm) durumlar düşünülür.