Soru

Zorluk: Çok zorBağırsak ve Ürogenital Protozoonlar

Apicomplexa (Sporozoa) şubesinde yer alan intestinal protozoonların biyolojik özellikleri incelendiğinde; çoğunun apikoplast adı verilen, endosimbiyotik kökenli olan ve yağ asidi sentezi gibi kritik metabolik süreçlerden sorumlu bir organele sahip olduğu görülür. Ancak, bu şubede yer alan bir parazit, evrimsel süreçte hem apikoplastını hem de mitokondriyal genomunu (mtDNAmtDNA) kaybetmiş olmasıyla diğerlerinden belirgin şekilde ayrılır.

Bu biyolojik özelliklere sahip olan ve insanda özellikle immün yetmezlik durumlarında şiddetli ishallere yol açan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    *Cyclospora cayetanensis*
  2. B
    *Cystoisospora belli*
  3. *Cryptosporidium parvum*Cevap
  4. D
    *Sarcocystis hominis*
  5. E
    *Toxoplasma gondii*

Cevap

Sözü edilen biyolojik özelliklere sahip olan parazit *Cryptosporidium parvum*'dur.
Apicomplexa şubesinde yer alan parazitlerin çoğu (Toxoplasma, Plasmodium, Cyclospora vb.) apikoplast adı verilen ve yağ asidi sentezi gibi hayati süreçleri yürüten bir organele sahiptir. Ancak *Cryptosporidium* türleri, evrimsel süreçte bu organeli ve mitokondriyal genomu (mtDNA) tamamen kaybetmişlerdir. Bu durum onları diğer koksidiyenlerden ayırır ve bazı antiprotozoal ilaçlara karşı doğal dirençli hale getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Parazitin taksonomik grubunu belirle.
Soruda bahsedilen parazitler Apicomplexa (Sporozoa) şubesinde yer alan koksidiyenlerdir.
Apicomplexa üyeleri genellikle 'apikoplast' adı verilen ve bitki kloroplastlarına benzeyen bir organel içerir.
2
Apikoplast ve mitokondriyal genom kaybını değerlendir.
*Cryptosporidium* cinsi, bu şubenin diğer üyelerinden farklı olarak 'indirgenmiş evrim' (reductive evolution) sergilemiştir.
*Cryptosporidium* türleri hem apikoplastlarını hem de mitokondriyal genomlarını (mtDNA) kaybetmişlerdir.
3
Bu biyolojik farkın klinik ve patolojik önemini analiz et.
Bu kayıplar nedeniyle parazit, klindamisin gibi apikoplastı veya atovakuon gibi mitokondriyal elektron taşıma zincirini hedefleyen ilaçlara doğal dirençlidir.
Parazit enerji metabolizmasını mitokondriyal solunum yerine glikoliz ve fermentasyon benzeri yolaklarla sürdürür.

Anahtar Kavram

Apicomplexa şubesi içerisinde *Cryptosporidium* türlerinin apikoplast ve mitokondriyal genom kaybı ile sergilediği biyolojik istisna.
Bu soruyu puanla