Romatoid artrit (RA) farmakoterapisinde ilk basamakta tercih edilen ve tedavinin temel taşı olarak kabul edilen bir ajan başlanan hastada, eklemlerdeki inflamasyonun gerilediği gözleniyor. Bu ilacın RA tedavisinde kullanılan düşük dozlarındaki asıl antiinflamatuvar etkisinin, hücre dışı alanda adenozin birikimi üzerinden gerçekleştiği bilinmektedir.
Buna göre, bahsedilen ilacın hücre dışı adenozin artışına yol açan biyokimyasal kaskadı başlatmak için doğrudan inhibe ettiği asıl enzim aşağıdakilerden hangisidir?
- ADihidrofolat redüktaz
- BDihidroorotat dehidrogenaz
- Aminoimidazolkarboksamid ribonükleotid (AICAR) transformilazCevap
- DSiklooksijenaz-2
- EKsantin oksidaz
Cevap
Aminoimidazolkarboksamid ribonükleotid (AICAR) transformilaz
Metotreksat, romatoid artrit tedavisinde ilk seçenek olan geleneksel sentetik DMARD'dır. Yüksek dozlarda antineoplastik etkisini temel olarak dihidrofolat redüktazı (DHFR) inhibe ederek gösterirken, RA tedavisinde kullanılan düşük dozlarda asıl antiinflamatuvar etkisi farklıdır. Metotreksat hücre içinde poliglutamat formlarına dönüşür ve bu formlar AICAR transformilaz enzimini güçlü bir şekilde inhibe eder. Bu inhibisyon sonucunda hücre içinde AICAR birikir, bu da AMP deaminazı inhibe ederek AMP'nin artmasına neden olur. Artan AMP hücre dışına çıkarak adenozine dönüşür. Adenozin, A2A reseptörleri üzerinden güçlü bir antiinflamatuvar etki oluşturarak RA'daki temel terapötik faydayı sağlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Metotreksatın romatoid artrit tedavisindeki düşük doz antiinflamatuvar etki mekanizması (AICAR transformilaz inhibisyonu)
İpuçları
1
Soruda bahsedilen 'çapa' (anchor) ilaç, romatoid artrit tedavisinde genellikle ilk başlanan folik asit analoğu ajandır.
2
Bu ilacın yüksek dozlarda kanser tedavisindeki asıl hedefi Dihidrofolat redüktaz (DHFR) olmasına rağmen, romatoid artritte kullanılan düşük dozlarda farklı bir enzimi inhibe ederek etki gösterir.
3
Bu enzim inhibe edildiğinde hücre içinde AICAR (aminoimidazolkarboksamid ribonükleotid) birikir ve bu da nihayetinde hücre dışı adenozin miktarını artırır.
Daha Fazla Pratik
Metotreksat tedavisi alan hastalarda folat takviyesinin (folik asit) bu antiinflamatuvar etkiyi azaltıp azaltmadığını ve toksisite yönetimini gözden geçirebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Metotreksatın farmakolojisini hatırlarken iki ayrı profil çizebilirsiniz: Yüksek doz = Antineoplastik = DHFR inhibisyonu = Timidin/Pürin eksikliği. Düşük doz = Antiinflamatuvar = AICAR transformilaz inhibisyonu = Adenozin birikimi.
Tahmini Süre:1m 30s