Uzun süreli glukokortikoid tedavisi alan bir hastada, ilacın aniden kesilmesi sonucu gelişen sekonder adrenal yetmezlik tablosunda; plazma kortizol seviyeleri belirgin şekilde düşükken, serum sodyum () ve potasyum () düzeylerinin büyük oranda normal sınırlarda kalması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?
- Zona glomerulosa tabakasının aldosteron sentezinde birincil olarak anjiyotensin II ve potasyum düzeyine bağımlı olmasıCevap
- BZona fasikulata tabakasının ACTH eksikliğinde mineralokortikoid sentezini artırarak kompanse etmesi
- CZona retikularis tabakasının mineralokortikoid reseptörlerini yukarı regüle (up-regulation) ederek sodyum tutulumunu sağlaması
- DAldosteronun sadece adrenal medullada sentezlenen bir hormon olması nedeniyle hipofiz yetmezliğinden etkilenmemesi
- EACTH'ın adrenal korteksteki tüm tabakalar üzerinde eşit derecede güçlü trofik etkiye sahip olması
Cevap
Zona glomerulosa tabakasının aldosteron sentezinde birincil olarak anjiyotensin II ve potasyum düzeyine bağımlı olması (Mineralokortikoid sentezinin ACTH bağımsızlığı)
Adrenal korteksin en dış tabakası olan zona glomerulosa, mineralokortikoidlerin (esas olarak aldosteron) sentez yeridir. Bu tabakanın fonksiyonu ve morfolojik bütünlüğü birincil olarak Renin-Anjiyotensin-Aldosteron Sistemi (RAAS) ve doğrudan plazma potasyum konsantrasyonu tarafından kontrol edilir. ACTH'ın zona glomerulosa üzerinde sadece minimal bir 'permissif' etkisi vardır. Bu nedenle, sekonder adrenal yetmezlikte (ACTH eksikliği) zona fasikulata (kortizol) ve zona retikularis (androjenler) atrofiye uğrayıp hormon üretimleri dururken, zona glomerulosa fonksiyonunu sürdürür ve elektrolit dengesi korunur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Adrenal korteks tabakalarının (glomerulosa, fasikulata, retikularis) fonksiyonel ve regülatuvar ayrımı.
Daha Fazla Pratik
Primer adrenal yetmezlik (Addison hastalığı) ile sekonder adrenal yetmezliğin elektrolit ve ACTH düzeyleri açısından farklarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s