Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorİlaçların Atılımı ve Kinetik Hesaplamalar

Sanal dağılım hacmi (VdV_d) 70 L70\text{ L} ve eliminasyon yarı ömrü (t1/2t_{1/2}) 7 saat7\text{ saat} olan bir ilaç, bir hastaya 20 mg/saat20\text{ mg/saat} hızında intravenöz (İV) sürekli infüzyonla verilmektedir. Tedavinin 5. gününde (kararlı duruma ulaşıldıktan sonra) hastaya eklenen bir ilacın, ilk ilacın total vücut klirensini (ClCl) %50\%50 oranında azalttığı; aynı zamanda hastanın plazma protein düzeylerindeki değişim nedeniyle ilacın VdV_d değerinin 105 L105\text{ L}'ye çıktığı saptanmıştır. Başlangıçtaki kararlı durum plazma konsantrasyonunu (CssC_{ss}) değiştirmeden koruyabilmek için uygulanması gereken yeni infüzyon hızı ve ilacın yeni eliminasyon yarı ömrü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. 10 mg/saat10\text{ mg/saat} ; 21 saat21\text{ saat}Cevap
  2. B
    10 mg/saat10\text{ mg/saat} ; 14 saat14\text{ saat}
  3. C
    20 mg/saat20\text{ mg/saat} ; 21 saat21\text{ saat}
  4. D
    10 mg/saat10\text{ mg/saat} ; İlaç doyurulabilir (sıfırıncı derece) kinetiğe geçtiği için yarı ömür hesaplanamaz
  5. E
    5 mg/saat5\text{ mg/saat} ; 21 saat21\text{ saat}

Cevap

Yeni infüzyon hızı 10 mg/saat10\text{ mg/saat}, yeni eliminasyon yarı ömrü ise 21 saat21\text{ saat} olmalıdır.
Doğru cevapta belirtilen değerler, farmakokinetik temel denklemlerin (k0=Css×Clk_0 = C_{ss} \times Cl ve t1/2=0.7×Vd/Clt_{1/2} = 0.7 \times V_d / Cl) yeni parametrelere (yarıya inen klirens ve artan dağılım hacmi) doğru şekilde uygulanmasıyla elde edilir. İlacın klirensi yarıya düştüğünde, aynı konsantrasyonu sağlamak için birim zamanda verilen ilaç miktarı da yarıya düşürülmelidir. Yeni yarı ömür ise hem paydadaki ClCl azalışı hem de paydaki VdV_d artışı nedeniyle toplamda üç katına (77 saatten 2121 saate) çıkmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki total vücut klirensini (ClCl) hesaplayın.
Cl=0.7×Vdt1/2=0.7×707=7 L/saatCl = \frac{0.7 \times V_d}{t_{1/2}} = \frac{0.7 \times 70}{7} = 7\text{ L/saat}
İlacın vücuttan atılma kapasitesini belirlemek ve infüzyon hızı ile konsantrasyon ilişkisini kurmak için gereklidir.
2
Başlangıçtaki kararlı durum plazma konsantrasyonunu (CssC_{ss}) belirleyin.
Css=k0Cl=207≈2.86 mg/LC_{ss} = \frac{k_0}{Cl} = \frac{20}{7} \approx 2.86\text{ mg/L}
Hedef konsantrasyonu korumak için referans değerin bilinmesi gerekir.
3
Enzim inhibisyonu sonrası yeni klirensi (ClnewCl_{new}) hesaplayın.
Clnew=7×0.50=3.5 L/saatCl_{new} = 7 \times 0.50 = 3.5\text{ L/saat}
Klirensin %50\%50 azaldığı bilgisi doğrultusunda yeni eliminasyon kapasitesi saptanır.
4
Hedef CssC_{ss} düzeyini korumak için gereken yeni infüzyon hızını (k0_newk_{0\_new}) hesaplayın.
k0_new=Css×Clnew=207×3.5=10 mg/saatk_{0\_new} = C_{ss} \times Cl_{new} = \frac{20}{7} \times 3.5 = 10\text{ mg/saat}
Konsantrasyonu sabit tutmak için infüzyon hızı, yeni klirens değerine göre ayarlanmalıdır.
5
Yeni fizyolojik parametrelerle yeni eliminasyon yarı ömrünü (t1/2_newt_{1/2\_new}) hesaplayın.
t1/2_new=0.7×Vd_newClnew=0.7×1053.5=73.53.5=21 saatt_{1/2\_new} = \frac{0.7 \times V_{d\_new}}{Cl_{new}} = \frac{0.7 \times 105}{3.5} = \frac{73.5}{3.5} = 21\text{ saat}
Yarı ömür hem klirens hem de sanal dağılım hacmindeki değişimden etkilenen bağımlı bir parametredir.

Anahtar Kavram

Kararlı durum konsantrasyonu (CssC_{ss}) sadece infüzyon hızı ve klirens arasındaki dengeye bağlıyken; yarı ömür (t1/2t_{1/2}) hem klirens hem de dağılım hacmi ile belirlenir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda, kararlı duruma ulaşma süresinin (steady-state time) yeni yarı ömürle birlikte nasıl değiştiğini (4-5 yarı ömür kuralı) hesaplamayı deneyin.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

İlaçların Atılımı ve Kinetik Hesaplamalar

Bu konudan daha fazla soru