34 yaşında erkek hasta, günde 8-10 litre su içme ve sık idrara çıkma şikayetleriyle başvur… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

$34$ yaşında erkek hasta, günde $8-10$ litre su içme ve sık idrara çıkma şikayetleriyle başvuruyor. Yakınmaları yaklaşık $6$ ay önce geçirdiği şiddetli bir kafa travması sonrası başlamış. Yapılan fizik muayenede patolojik bulgu saptanmıyor. Hastaya tanısal amaçlı su kısıtlama testi yapılıyor ve sonuçlar aşağıdaki tabloda özetleniyor:

Parametre	Başlangıç Değeri	Su Kısıtlama Sonu	dDAVP ( $5$ $\mu g$ ) Sonrası
Plazma Sodyum ( $mEq/L$ )	$144$	$148$	$146$
Plazma Osmolalite ( $mOsm/kg$ )	$296$	$304$	$302$
İdrar Osmolalite ( $mOsm/kg$ )	$160$	$380$	$437$

Bu bulgulara göre hastadaki en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

A
Tam santral diyabetes insipidus
Parsiyel santral diyabetes insipidusCevap
C
Nefrojenik diyabetes insipidus
D
Psikojenik polidipsi
E
Dipsojenik diyabetes insipidus

Cevap

Parsiyel santral diyabetes insipidus

Parsiyel santral diyabetes insipidusta, ADH sentez veya salınım kapasitesi azalmıştır ancak tamamen yok olmamıştır. Bu nedenle su kısıtlama testi sırasında plazma osmolalitesi yükseldiğinde sınırlı miktarda ADH salınır ve idrar osmolalitesi

300

mOsm/kg

üzerine (genellikle

300-600

arasına) çıkar. Dışarıdan verilen dDAVP ise bu eksikliği tamamlayarak idrar osmolalitesinde

\%10

ile

\%50

arasında (bu vakada

\%15

) ek bir artış sağlar.

Adım Adım Çözüm

Başlangıç laboratuvar verilerinin ve su kısıtlama testi yanıtının değerlendirilmesi

Başlangıçta plazma osmolalitesi yüksek-normal (

296

mOsm/kg

) ve idrar dilüedir (

160

mOsm/kg

). Su kısıtlaması sonrası idrar osmolalitesi

380

mOsm/kg

değerine yükselmiştir.

İdrar osmolalitesinin

300

mOsm/kg

üzerine çıkması, böbreğin ADH'ye yanıt verebildiğini ve bir miktar endojen ADH rezervi olduğunu göstererek tam santral ve nefrojenik diyabetes insipidus seçeneklerini dışlar.

Desmopressin (dDAVP) yanıtının hesaplanması

İdrar osmolalitesi

380

'den

437

'ye yükselmiştir. Artış oranı:

(437 - 380) / 380 = \%15

Eksojen ADH (dDAVP) sonrası idrar osmolalitesinde görülen

\%10

ile

\%50

arasındaki artış, parsiyel santral diyabetes insipidus için tipiktir.

Ayırıcı tanının kesinleştirilmesi

İdrarın su kısıtlamasıyla maksimum konsantrasyona (

>600

mOsm/kg

) ulaşamaması ve dDAVP'ye ılımlı yanıt vermesi tanıyı netleştirir.

Primer polidipsi vakalarında su kısıtlamasıyla idrar genellikle

>600

mOsm/kg

olur ve dDAVP sonrası ek artış beklenmez. Bu hastada ise endojen ADH yetersizliği (parsiyel) söz konusudur.

Anahtar Kavram

Poliüri-polidipsi ayırıcı tanısında su kısıtlama ve dDAVP testlerinin osmolalite eşik değerleri.

Daha Fazla Pratik

Vazopressin reseptör antagonistlerinin (Vaptanlar) hangi hiponatremi durumlarında endike olduğunu gözden geçirin.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru