Examkin

Soru

Zorluk: ZorAmenore

22 yaşında bir kadın, 10 aylık sekonder amenore şikayetiyle başvuruyor. Öyküsünden günlük 2 saat yoğun spor yaptığı ve son 6 ayda 8 kg verdiği öğreniliyor. Fizik muayenede BMI: 17.2 kg/m217.2 \ \text{kg/m}^2, normal ikincil cinsiyet karakterleri mevcut, uterus palpe edilebiliyor. Laboratuvar tetkiklerinde; FSH: 3.2 mIU/mL3.2 \ \text{mIU/mL} (normal: 3–10), LH: 1.8 mIU/mL1.8 \ \text{mIU/mL} (normal: 2–15), Östradiol: 28 pg/mL28 \ \text{pg/mL} (normal foliküler: 20–145), Prolaktin: 11 ng/mL11 \ \text{ng/mL} (normal), TSH: 1.9 mIU/L1.9 \ \text{mIU/L} (normal), beta-HCG negatif bulunuyor. Progesteron çekilme testine yanıt alınamıyor; kombine östrojen-progesteron çekilme testine de kanama olmuyor. Tanı ve bir sonraki en uygun yönetim adımı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Fonksiyonel hipotalamik amenore; yaşam tarzı değişikliği (kilo alımı, egzersiz azaltma) ve beslenme rehabilitasyonu önerilmeliCevap
  2. B
    Asherman sendromu; histeroskopik değerlendirme ve intrauterin adezyolizis planlanmalı
  3. C
    Prematür over yetmezliği; genetik danışmanlık ve hormon replasman tedavisi başlanmalı
  4. D
    Hiperprolaktinemi zemininde sekonder amenore; dopamin agonisti (kabergolin) tedavisi başlanmalı
  5. E
    Müllerian agenezi (MRKH sendromu); vajinal dilatasyon veya cerrahi vajina oluşturma planlanmalı

Cevap

Fonksiyonel hipotalamik amenore; yaşam tarzı değişikliği (kilo alımı, egzersiz azaltma) ve beslenme rehabilitasyonu önerilmesi
Düşük BMI, yoğun egzersiz ve belirgin kilo kaybı öyküsü, düşük-baskılı gonadotropinler (özellikle LH) ve negatif kombine çekilme testi bir arada değerlendirildiğinde tablo fonksiyonel hipotalamik amenore ile tam uyum göstermektedir. Enerji yetersizliği GnRH puls jeneratörünü baskılar; azalan LH pulsu foliküllogenezi ve östradiol üretimini engeller. Kombine çekilme testinin de negatif çıkması endojen östrojen yokluğunu teyit eder ve anatomi bütünlüğünü gösterir. Bu durumda ilk ve öncelikli tedavi adımı altta yatan nedene yönelik yaşam tarzı değişikliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Gebeliği dışla ve amenore tipini belirle
Beta-HCG negatif → gebelik dışlandı. Daha önce adet görmüş ve sonradan kesilmiş → sekonder amenore
Algoritmanın ilk basamağı her zaman gebeliği dışlamaktır; ardından primer/sekonder ayrımı yapılır
2
Prolaktin ve TSH sonuçlarını değerlendir
Prolaktin normal, TSH normal → hiperprolaktinemi ve tiroid hastalığı dışlandı
Sekonder amenore algoritmasında anatomik/hormonal nedenler sırayla ekarte edilir
3
Gonadotropin düzeylerini yorumla
FSH:3.2 mIU/mL\text{FSH}: 3.2 \ \text{mIU/mL} (alt sınır), LH:1.8 mIU/mL\text{LH}: 1.8 \ \text{mIU/mL} (normal altı) → hipogonadotropik hipogonadizm profili
Düşük/baskılı gonadotropinler hipotalamik-hipofizer kaynaklı amenoreye işaret eder; prematür over yetmezliğinde beklenen hipergonadotropik tablo görülmez
4
Çekilme testlerini yorumla
Progesteron çekilme testi (–): endojen östrojen yetersiz veya uterin faktör. Kombine çekilme testi (–): uterin/çıkış yolu patolojisi değil, östrojen yetersizliği doğrulandı
Kombine testin de negatif olması, endojen östrojen eksikliğinin derin olduğunu ve endometrial yanıt oluşamadığını gösterir; Asherman gibi uterin patoloji dışlanır
5
Klinik bağlamı entegre et
Düşük BMI (17.2 kg/m217.2 \ \text{kg/m}^2), aşırı egzersiz (günlük 2 saat), 8 kg kilo kaybı + hipogonadotropik profil = Fonksiyonel Hipotalamik Amenore (FHA)
Enerji yetersizliği GnRH puls jeneratörünü baskılar → LH puls sıklığı ve amplitüdü azalır → gonadotropinler düşer → östrojen sentezi yetersiz kalır
6
Uygun yönetim adımını belirle
İlk tedavi: yaşam tarzı değişikliği — kilo alımı, egzersiz kısıtlaması, beslenme rehabilitasyonu; gerekirse bilişsel-davranışçı terapi
FHA'da altta yatan enerji dengesi bozukluğu düzeltilmeden hormonal tedavi başlanması önerilmez; önce nedensel tedavi uygulanır

Anahtar Kavram

Fonksiyonel hipotalamik amenore tanı algoritması: hipogonadotropik profil + negatif kombine çekilme testi + enerji yetersizliği öyküsü
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Amenore

Bu konudan daha fazla soru