Soru

Zorluk: ZorBağ Dokusu (Hücreler ve Lifler)

Eklemlerde aşırı hareketlilik, damar duvarlarında rüptür riski ve deride kolay morarma ile karakterize 'vasküler tip Ehlers-Danlos sendromu' (Tip III kollajen sentez kusuru) tanısı alan bir hastada; bağ dokusu bileşenleri, lif organizasyonu ve hücrelerin özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Mutasyona uğrayan Tip III kollajen, normalde kemik ve tendon gibi mekanik direncin en yüksek olduğu dokuların temel yapısal proteinidir.
  2. B
    Bu hastada kollajen sentezini gerçekleştiren fibroblastlar, bağ dokusunun 'hareketli' (transient) hücreleri olup bu süreçte yoğun 'düz endoplazmik retikulum' aktivitesi gösterirler.
  3. Kusurlu olan lif tipi, lenfoid organlar ve kemik iliği gibi dokularda gümüşleme (arjantofilik) özelliğiyle tanınan retiküler liflerin temel yapısını oluşturur.Cevap
  4. D
    Kollajen sentezinin hücre içi evresinde, pro-alfa zincirlerindeki lizinlerin çapraz bağlanmasını sağlayan 'lizin oksidaz' enzimi, Golgi aygıtında aktifleşerek lif stabilitesini sağlar.
  5. E
    Plazma hücreleri, bağ dokusunun 'yerleşik' (resident) hücreleri olup antikor sentezi yaparak bu tip genetik lif defektlerini hücresel düzeyde kompanse ederler.

Cevap

Vasküler tip Ehlers-Danlos sendromunda mutasyona uğrayan Tip III kollajen, lenfoid organlarda ve kemik iliğinde arjantofilik özellik gösteren retiküler liflerin temel bileşenidir.
Vasküler tip Ehlers-Danlos sendromunda kusurlu olan Tip III kollajen, histolojik olarak 'retiküler lifleri' oluşturur. Bu lifler lenfoid organlar ve kemik iliği gibi dokuların çatısını (stromasını) kurar ve gümüşleme (arjantofilik) yöntemiyle siyah renkte boyanarak mikroskopta ayırt edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Patolojinin ve etkilenen proteinin belirlenmesi
Vasküler tip Ehlers-Danlos sendromunun Tip III kollajen kusuruyla ilişkili olduğunun saptanması.
Sorunun çözümüne ulaşmak için öncelikle klinik sendrom ile etkilenen kollajen tipi arasındaki ilişkiyi kurmak gerekir.
2
Kollajen tipinin histolojik özelliklerinin hatırlanması
Tip III kollajenin 'retiküler lifleri' oluşturduğunun ve 'arjantofilik' (gümüşleme) özellik gösterdiğinin belirlenmesi.
Tip III kollajen, lenfoid organların stromasını oluşturan temel çatıdır ve gümüş tuzlarıyla siyah boyanır.
3
Bağ dokusu hücrelerinin sınıflandırılmasının değerlendirilmesi
Fibroblastların yerleşik (resident), plazma hücrelerinin ise hareketli (transient) hücreler olduğunun ayırt edilmesi.
Hücrelerin dokudaki kalıcılıklarına ve kökenlerine göre yapılan sınıflandırma bağ dokusu histolojisinin temel bilgisidir.
4
Biyosentez basamakları ve enzim lokasyonlarının kontrolü
Hidroksilasyonun hücre içinde (GER), çapraz bağlanmanın (lizin oksidaz) hücre dışında gerçekleştiğinin doğrulanması.
Kollajen sentezindeki enzimlerin nerede görev yaptığını bilmek, patolojik süreçlerin hangi aşamada aksadığını anlamak için kritiktir.

Anahtar Kavram

Bağ dokusu lif tiplerinin (Tip III kollajen/Retiküler lifler) dağılımı ve hücrelerin (yerleşik vs hareketli) sınıflandırılması.
Bu soruyu puanla