yaşında kadın hasta, paket-yıl sigara öyküsü mevcut olup halen sigara içmeye devam etmektedir. Teyzesinin yeni tanı alan over kanseri nedeniyle endişeli olduğunu belirten hasta, hem akciğer hem de over kanseri açısından "en güvenilir kan tahlilleri" ile tarama yaptırmak istediğini söyleyerek polikliniğe başvuruyor. Bu hasta için güncel tarama kılavuzları ve tümör belirteçlerinin kullanım prensipleri dikkate alındığında en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
- Akciğer kanseri taraması için yıllık düşük doz bilgisayarlı tomografi (DDBT) önerilmeli; over kanseri için ise bu risk profiliyle rutin bir tarama testi uygulanmamalıdır.Cevap
- BHem akciğer hem over kanseri taraması amacıyla yıllık serum CEA ve CA- düzeyleri takip edilmelidir.
- CAkciğer kanseri taramasında her yıl akciğer grafisi; over kanseri taramasında ise yıllık serum CA- düzeyi ölçümü yeterlidir.
- DAkciğer kanseri taramasında yıllık serum NSE (Nöron Spesifik Enolaz) düzeyi ölçümü yeterlidir; kadın hastalarda görüntüleme ile tarama yapılmasına gerek yoktur.
- ESerum tümör belirteçlerinin (CEA, NSE ve CA-) kombinasyonu, akciğer kanserini saptamada DDBT'den daha yüksek duyarlılığa sahiptir.
Cevap
Doğru yaklaşım, akciğer kanseri için yıllık düşük doz bilgisayarlı tomografi (DDBT) yapılması ve over kanseri için rutin tarama önerilmemesidir.
Doğru yaklaşım hastanın sigara öyküsü nedeniyle akciğer kanseri taramasına (DDBT) yönlendirilmesi ve kanıtlanmış bir tarama faydası olmadığı için over kanseri için markır istenmemesidir. Akciğer kanseri tarama kriterleri güncel kılavuzlarda (USPSTF 2021) 50-80 yaş arası ve en az 20 paket-yıl sigara içen (veya son 15 yılda bırakmış) bireyler için yıllık düşük doz bilgisayarlı tomografiyi (DDBT) şart koşar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tümör belirteçleri (CEA, CA-125 vb.) genellikle tarama amaçlı değil, takipte kullanılır; akciğer kanseri taramasında ise tek geçerli yöntem Düşük Doz BT'dir.