74 yaşında kadın hasta, son 3 gündür giderek artan halsizlik, iştahsızlık ve konfüzyon şik… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

$74$ yaşında kadın hasta, son $3$ gündür giderek artan halsizlik, iştahsızlık ve konfüzyon şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Özgeçmişinde hipertansiyon ve Alzheimer tipi demans öyküsü olan hastanın huzurevinde kaldığı ve son günlerde sıvı alımının belirgin derecede azaldığı öğreniliyor.

Fizik Muayene: Kan basıncı $105/70$ mmHg, nabız $108$ /dakika, vücut ısısı $37.2$ °C. Mukozalar kuru, göz küreleri çökmüş ve cilt turgoru azalmış olarak saptanıyor.

Laboratuvar Bulguları:

Parametre	Değer	Referans Aralığı
Serum Glukoz	$1100$ mg/dL	$70-100$ mg/dL
Serum Sodyum	$152$ mEq/L	$135-145$ mEq/L
Serum Potasyum	$4.2$ mEq/L	$3.5-5.0$ mEq/L
BUN	$62$ mg/dL	$10-20$ mg/dL
Kreatinin	$1.8$ mg/dL	$0.6-1.2$ mg/dL
İdrar Dansitesi	$1030$	$1005-1030$

Bu hastanın laboratuvar verilerinin değerlendirilmesi ve yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğrudur?

Düzeltilmiş sodyum (corrected sodium) değeri yaklaşık $168$ mEq/L olup, sodyumun düzeltilme hızı saatte $0.5$ mEq/L'yi geçmemelidir.Cevap
B
Sodyum değeri glukoz nedeniyle yalancı olarak düşük (pseudohiponatremi) saptandığı için, tedaviye doğrudan hipertonik (%3) sodyum klorür infüzyonu ile başlanmalıdır.
C
Glukozun osmotik etkisi sonucu hesaplanan düzeltilmiş sodyum değeri $136$ mEq/L'dir ve hastada gerçek bir hipernatremi tablosu bulunmamaktadır.
D
Beyin ödemi riskini minimize etmek için serum sodyum düzeyi ilk $12$ saat içerisinde hızlıca normal sınırlara ( $140$ mEq/L) düşürülmelidir.
E
Hastanın efektif plazma osmolalitesi yaklaşık $285$ mOsm/kg olup, mevcut tablonun temel tedavisi sıkı sıvı kısıtlamasıdır.

Cevap

Düzeltilmiş sodyum değerinin

168

mEq/L olarak hesaplanması ve düzeltme hızının saatte

0.5

mEq/L ile sınırlandırılması

Hiperglisemi varlığında sodyum düzeyi, glukozun her

100

mg/dL'lik artışı için (normal

100

kabul edilerek)

1.6

mEq/L sodyum eklenerek düzeltilir. Bu hastada glukoz

1100

mg/dL olduğundan,

10

birimlik bir artış vardır ve

10 \times 1.6 = 16

mEq/L sodyuma eklenmelidir (

152 + 16 = 168

mEq/L). Hipernatremi tedavisinde, beyin hücrelerinin osmotik adaptasyonu nedeniyle sodyumun saatte

0.5

mEq/L'den daha hızlı düşürülmesi serebral ödeme neden olabileceğinden kaçınılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Düzeltilmiş sodyum (Corrected Na) değerini hesapla.

152 + [1.6 \times (1100 - 100) / 100] = 152 + 16 = 168

mEq/L

Hiperglisemi, hücre içinden dışına su çekerek sodyumu dilüe eder; gerçek sodyum yükünü anlamak için düzeltme yapılmalıdır.

Efektif plazma osmolalitesini hesapla.

2 \times \text{Sodyum} + \text{Glukoz} / 18 = 2 \times 152 + 1100 / 18 \approx 304 + 61 = 365

mOsm/kg

Üre (BUN) hücre zarından serbestçe geçtiği için efektif osmolaliteye (tonisiteye) katkıda bulunmaz.

Güvenli tedavi hızını belirle.

Sodyum düşüş hızı

\leq 0.5

mEq/L/saat (veya günde

10-12

mEq/L)

Kronik hipernatremide beyin hücreleri idiyojenik osmoller üreterek uyum sağlar; hızlı düzeltme suyun aniden hücre içine girmesine ve serebral ödeme yol açar.

Anahtar Kavram

Hiperglisemik durumlarda sodyumun glukoz değerine göre düzeltilmesi ve hipernatremi tedavisinde serebral ödem riskini önlemek için yavaş düzeltme prensibi.

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru