Doku Biyokimyası

Glikozaminoglikanlar ($GAG$), bağ dokusunun ekstraselüler matrisinde bulunan ve tekrarlayan disakkarit birimlerinden oluşan lineer polisakkaritlerdir. Bu disakkarit birimleri genel olarak bir amino şeker ve bir uronik asit ($D$-glukuronik asit veya $L$-iduronik asit) içerir. Ancak bir $GAG$ türü, yapısında uronik asit yerine galaktoz bulundurmasıyla bu genel yapısal kuralın dışına çıkar.

Buna göre, yapısında uronik asit bulundurmayan glikozaminoglikan aşağıdakilerden hangisidir?

Glikozaminoglikanların (GAG) büyük çoğunluğu, hücre dışı matriste proteoglikanları oluşturmak üzere bir çekirdek proteine (core protein) kovalent olarak bağlanır. Bu bağlanma sürecinde kullanılan trisakkarit köprüsü ve bu köprünün bağlandığı amino asit kalıntısı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İskelet kası liflerinde kasılmanın moleküler regülasyonu ve çapraz köprü döngüsü (cross-bridge cycle) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kollajen biyosentezi, fibroblastlar içerisinde başlayan ve hücre dışı matrikste (ECM) tamamlanan karmaşık bir post-translasyonel modifikasyon sürecidir. Bu süreçte görev alan enzimler, kofaktörler ve gerçekleşen olaylar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Üç yaşından itibaren başlayan gelişimsel duraklama, hiperaktivite ve agresif davranışlar nedeniyle değerlendirilen bir çocukta, fizik muayenede hafif kaba yüz hatları ve hepatomegali saptanmıştır. Oftalmolojik muayenede kornealar berrak izlenmiş, radyolojik değerlendirmede ise iskelet sisteminin yaşa uygun olduğu görülmüştür. İdrar tarama testlerinde sadece heparan sülfat miktarında anlamlı artış saptanmıştır. Bu klinik ve laboratuvar bulguları temel alındığında, hastada aşağıdaki enzimlerden hangisinin eksikliği beklenir?

Glikozaminoglikanların ($GAG$) biyolojik fonksiyonları, polimer zinciri üzerindeki şeker birimlerinin spesifik sülfasyon desenleri ve modifikasyonları ile belirlenir. Heparinin antitrombin III ($AT-III$) ile yüksek afiniteyle etkileşime girerek pıhtılaşma faktörlerini inhibe edebilmesi için, yapısındaki pentasakkarit dizisinde mutlaka bulunması gereken ve bu bağlanma için "kritik anahtar" rolü üstlenen nadir modifikasyon aşağıdakilerden hangisidir?

İskelet kası kasılma döngüsünde miyozin başı, ATP hidroliz ürünlerini (ADP ve $P_i$) taşıyarak aktin filamanına başlangıçta zayıf bir şekilde bağlanır. Kasılmanın devam etmesi için bu bağın kuvvetlenmesi ve miyozin başının konformasyonel bir değişimle aktini çekmesi (kuvvet vurumu) gerekir. Çapraz köprü döngüsünde, miyozin başının aktine yüksek afinite ile kenetlenmesini ve doğrudan "kuvvet vurumu" (power stroke) adımını tetikleyen biyokimyasal olay aşağıdakilerden hangisidir?

Bazal membranın (lamina bazalis) yapısal bütünlüğünün korunmasında kritik rol oynayan Tip IV kollajen molekülleri, çözünür protomerler halinde sentezlendikten sonra hücre dışında spesifik domenleri aracılığıyla polimerize olurlar. C-terminal non-kollajenöz ($NC1$) domenleri arasında kurulan ve bu domenlerin hekzamerik bir yapı oluşturarak matrisin mekanik direncini artıran, bir protomerin metiyonin kalıntısı ile komşu protomerin hidroksilizin kalıntısı arasında gerçekleşen özgün kovalent çapraz bağ aşağıdakilerden hangisidir?

Bakır metabolizmasındaki genetik bir defekt sonucu bakır emiliminin bozulduğu Menkes hastalığında; karakteristik 'çelik tel' (kinky-hair) saç yapısı, hipotoni ve büyüme geriliği gibi bulgular görülür. Bu hastalıkta kollajen liflerinin gerilme direncini sağlayan çapraz bağların (cross-links) kurulamamasının temel nedeni, aşağıdaki enzimlerden hangisinin aktivitesindeki azalmadır?

Glikozaminoglikanlar ($GAG$), tekrarlayan disakkarit birimlerinden oluşan ve bağ dokusunun ekstraselüler matrisinde önemli görevleri olan heteropolisakkaritlerdir. İnsan vücudunda miktar olarak en yaygın bulunan; kıkırdak, kemik ve büyük kan damarlarının yapısında temel bileşen olarak yer alan $GAG$ türü aşağıdakilerden hangisidir?

Glikozaminoglikan ($GAG$) zincirlerinin (hyaluronik asit hariç) proteoglikan yapısını oluşturmak üzere çekirdek proteine kovalent olarak bağlandığı tetrasakkarit köprüsünde, şekerlerin proteinden $GAG$ polimerine doğru dizilimi aşağıdakilerden hangisidir?

İskelet kası sarkomerinin merkezinde yer alan M-hattı (M-line), kalın filamanların (miyozin) düzgün bir hizada tutulmasında ve yapısal bütünlüğün korunmasında kritik bir role sahiptir. Bu bölgede miyozin kuyruklarını birbirine bağlayan yapısal bir iskele görevi gören miyomezin proteini ile doğrudan etkileşim kuran; kasılma sırasında hızla tüketilen $ATP$ moleküllerinin lokal olarak yeniden sentezlenmesini sağlayarak enerji metabolizmasını kasılma aparatına entegre eden enzim aşağıdakilerden hangisidir?

İskelet kasının kasılma döngüsü (çapraz köprü döngüsü) sırasında, miyozin başının aktin filamanına bağlandıktan sonra konformasyonel bir değişikliğe uğrayarak aktini sarkomerin merkezine doğru çekmesini sağlayan "güç vurumu" (power stroke) adımını tetikleyen temel olay aşağıdakilerden hangisidir?

Kollajen biyosentezi, fibroblastlar içerisinde başlayan ve hücre dışı matrikste tamamlanan, çok sayıda post-translasyonel modifikasyon içeren karmaşık bir süreçtir. Bu sürecin en kritik basamaklarından biri olan prolin ve lizin kalıntılarının hidroksilasyonu, liflerin yapısal stabilitesi için temeldir.

Kollajen hidroksilasyon süreci ve ilgili enzimlerin özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Arterlerin pulsatile kan akımına uyum sağlaması ve akciğerlerin ekspiryumdaki elastik geri dönüşü (elastic recoil), ekstraselüler matriksteki özel bir proteinin konformasyonel özelliklerine ve çapraz bağ yapısına bağlıdır. Bu proteinin biyokimyası ve ilişkili olduğu klinik durumlar hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hiyalüronik asit dışındaki glikozaminoglikanların ($GAG$) sentezi sırasında, glikan zincirinin çekirdek proteine (core protein) kovalent olarak bağlandığı trisakkarit eklem bölgesinde, serin kalıntısının hidroksil grubuna doğrudan bağlanan ilk şeker molekülü aşağıdakilerden hangisidir?

Bazal membranın moleküler organizasyonunda Tip $IV$ kollajen monomerlerinin $C$-terminal uçları aracılığıyla dimerleşmesini sağlayan ve Goodpasture sendromunda otoantikorların temel hedefi olan yapısal bölge aşağıdakilerden hangisidir?

On sekiz (18) yaşında bir erkek hasta; tekrarlayan hematüri ve ilerleyici sensorinöral işitme kaybı şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde eklem hipermobilitesi veya deri hiperekstensibilite bulgusu saptanmayan hastanın göz muayenesinde 'anterior lentikonus' gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan temel biyokimyasal defekt aşağıdakilerden hangisidir?

Hunter sendromu ($MPS$ $II$) ve Hurler sendromu ($MPS$ $I$), glikozaminoglikan yıkımında görevli farklı lizozomal enzimlerin eksikliği sonucu ortaya çıkan hastalıklardır. Eksik olan enzimler farklı olsa da, her iki hastalık tablosunda da yıkılamayan ve dokularda birikerek klinik bulgulara yol açan ortak glikozaminoglikan ($GAG$) çifti aşağıdakilerden hangisidir?

İskelet kası sarkomerinde bulunan yapısal ve düzenleyici proteinlerin (troponin kompleksi, tropomiyozin, titin ve nebulin) fonksiyonel özellikleri ve kasılma döngüsündeki biyokimyasal rolleri düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?