Doku Biyokimyası

Bazal membranın (lamina bazalis) temel iskeletini oluşturan Tip $IV$ kollajen protomerleri, doku stabilizesi için karmaşık bir ağ yapısı meydana getirir. Bu ağ yapısının kurulmasında, iki Tip $IV$ kollajen molekülünün $C$-terminalindeki globüler ($NC1$) domainleri arasında dimerleşmeyi sağlayan, peroksidazin enzimi aracılığıyla kurulan ve biyolojik sistemlerde nadir görülen sülfilimin ($S=N$) bağı kritik bir rol oynar. Buna göre, bazal membran bütünlüğü için hayati öneme sahip olan bu sülfilimin bağının oluşumuna katılan amino asit kalıntıları aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Yinelenen kemik kırıkları, mavi sklera ve işitme kaybı bulguları saptanan bir bebekte, tip I kollajen genlerindeki bir mutasyon nedeniyle sarmal yapının kararlılığının bozulduğu belirlenmiştir. Bu hastalığın patogenezinde rol oynayan en karakteristik moleküler değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Sigara öyküsü olmayan 28 yaşındaki bir erkek hastada, ilerleyici dispne şikayeti sonrası yapılan tetkiklerde panasinler amfizem bulguları saptanmıştır. Yapılan biyokimyasal analizlerde $\alpha_1$-antitiripsin eksikliği tanısı konulan bu hastada, akciğer parankimine esneklik sağlayan elastin proteininin yapısal özellikleri ve biyosentezi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kollajen liflerinin gerilme direncini artıran lizil oksidaz aracılı çapraz bağların (cross-link) oluşumu, sentez sürecinin ekstrasellüler aşamasında gerçekleşir. Bu aşamada görev alan lizil oksidaz enziminin kofaktör eksikliği veya transport bozukluğu nedeniyle gelişen, karakteristik saç bulguları ve bağ dokusu zayıflığı ile seyreden klinik tablo aşağıdakilerden hangisidir?

İskelet kası liflerinde kasılmanın moleküler regülasyonu, ince filaman üzerinde bulunan troponin kompleksinin ve tropomiyosinin kalsiyum bağımlı konformasyonel değişimlerine dayanır. Kasılma döngüsü sırasında gerçekleşen biyokimyasal olaylar ve düzenleyici proteinlerin etkileşimi dikkate alındığında, kalsiyum iyonlarının ($Ca^{2+}$) Troponin C ($TnC$) birimine bağlanmasını takiben gerçekleşen süreçler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$8$ yaşındaki bir kız çocuk; boy kısalığı, eklem kısıtlılığı ve kaba yüz görünümü şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Yapılan fizik muayenesinde her iki gözde kornea bulanıklığı saptanıyor. Nörolojik gelişim basamaklarının yaşına uygun olduğu (normal zeka) belirlenen hastanın idrar analizinde izole olarak dermatan sülfat atılımının arttığı gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

Doğumda konjenital bilateral kalça çıkığı ve yaygın eklem laksitesi saptanan bir hastadan alınan deri fibroblast kültürlerinde yapılan biyokimyasal analizlerde, tip I prokollajenin amino ($N$)-terminal propeptidlerinin uzaklaştırılamadığı gözlenmiştir. Ancak aynı kültür ortamında prokollajen $N$-proteinaz enzim aktivitesinin referans aralıkta olduğu saptanmıştır. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastadaki temel moleküler kusur aşağıdakilerden hangisidir?

İskelet anomalileri ve boy kısalığı nedeniyle takip edilen bir hastada, korneal bulanıklık saptanmasına rağmen zeka gelişiminin yaşına uygun olduğu gözlenmiştir. Laboratuvar incelemelerinde idrarla atılan ana glikozaminoglikan ($GAG$) türünün keratan sülfat olduğu belirlenmiştir.

Bu hastada birikimi gözlenen molekülü diğer tüm majör glikozaminoglikanlardan ayıran temel yapısal özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Kemik metastazı olan bir hastada, osteoklastik aktivite sonucunda $Tip\ I$ kollajen yıkımı gerçekleşmektedir. Ancak bu yıkım sürecinde, normal kemik remodeling döngüsünden farklı olarak matriks metalloproteinazların (MMP) baskın olduğu bir enzimatik yolak izlenmektedir.

Buna göre, söz konusu hastada kemik rezorpsiyonunu değerlendirmek amacıyla takip edilmesi en uygun olan biyokimyasal belirteç aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre dışı matriksin (ECM) önemli bir bileşeni olan ve hücre yapışması, migrasyonu ile doku onarımında kritik roller üstlenen fibronektin molekülü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Vasküler yapılar, akciğer parankimi ve ligamentler gibi dokulara esneklik kazandıran elastin proteininin biyokimyasal özellikleri ve 'elastik geri dönüş' (elastic recoil) mekanizması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Dokularda basınca karşı direnç ve kayganlık sağlayan glikozaminoglikanlar ($GAG$), ekstraselüler matriste yüksek miktarda su bağlayarak "şok emici" bir ortam oluştururlar. Bu moleküllerin söz konusu biyofiziksel özelliklerinden sorumlu olan temel yapısal karakteristik aşağıdakilerden hangisidir?

Kemik rezorpsiyonunun (yıkımının) değerlendirilmesinde kullanılan biyokimyasal belirteçlerden hangisi; Tip 1 kollajenin yıkımı sonucunda oluşan bir protein fragmanı olmayıp, aktif osteoklastlardan salgılanan ve bu hücrelerin aktivitesini doğrudan yansıtan bir metaloenzimdir?

Glikozaminoglikanlar ($GAG$), tekrarlayan disakkarit birimlerinden oluşan lineer polisakkaritlerdir. Tipik bir $GAG$ zinciri, bir amino şeker ve bir üronik asit ($D-glukuronat$ veya $L-iduronat$) içerir. Yapısında üronik asit bulunmayan ve bu bileşenin yerine galaktoz içeren glikozaminoglikan aşağıdakilerden hangisidir?

İskelet kası kasılma döngüsü (çapraz köprü döngüsü) ve bu süreci düzenleyen proteinlerin moleküler fonksiyonları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kollajen biyosentezi, fibroblastlar içerisinde başlayan ve hücre dışı matrikste modifikasyonlarla tamamlanan bir süreçtir. Bu sürecin çeşitli basamakları farklı hücresel kompartmanlarda gerçekleşir ve spesifik kofaktörlere ihtiyaç duyar.

Buna göre; fibroblastların granüllü endoplazmik retikulumunda gerçekleşen ve kofaktör olarak $C$ vitamini, $Fe^{2+}$ ile $\alpha$-ketoglutarat gerektiren biyosentez basamağı aşağıdakilerden hangisidir?

Kollajen biyosentezi sürecinde gerçekleşen post-translasyonel modifikasyonlar ve bu süreçte görev alan enzimlerin biyokimyasal özellikleri dikkate alındığında, prolin ve lizin kalıntılarının hidroksillenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bazal membranın (lamina bazalis) temel yapısal iskeletini oluşturan, diğer birçok kollajen tipinin aksine fibril oluşturmak yerine üç boyutlu bir ağ (network) yapısı meydana getiren kollajen tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Kollajen biyosentezi süreci, post-translasyonel modifikasyonlar ve yapısal organizasyon özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bazal membran (lamina bazalis), epitel hücrelerini alttaki bağ dokusundan ayıran ve hücre davranışını düzenleyen kompleks bir hücre dışı matriks yapısıdır. Bu yapıda yer alan proteinlerin organizasyonu ve birbirleriyle olan spesifik etkileşimleri membran bütünlüğü için hayatidir. Bazal membran bileşenleri ve bu bileşenlerin moleküler organizasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?