Antiviral İlaçlar

27 soru

Soru 21Soru →

Antiretroviral tedavi başlanması planlanan bir hastada, tedavi öncesi yapılan farmakogenetik tarama sonucunda hastanın HLA-B*5701 aleli taşıyıcısı olduğu saptanmıştır.

Hayati tehlike yaratabilecek şiddetli bir hipersensitivite reaksiyonundan kaçınmak amacıyla, bu hastanın tedavi rejiminde aşağıdaki ilaçlardan hangisinin kullanımı kesinlikle kontrendikedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Abakavir

Cevap

Hastanın HLA-B*5701 aleli taşıması nedeniyle kesinlikle kullanılmaması gereken antiretroviral ilaç abakavirdir.
Abakavir bir nükleozid revers transkriptaz inhibitörüdür (NRTI). Bu ilacın kullanımı sırasında, özellikle HLA-B*5701 alelini taşıyan hastalarda ateş, döküntü, gastrointestinal semptomlar ve solunum sıkıntısı ile seyreden ve ölümcül olabilen hipersensitivite (aşırı duyarlılık) reaksiyonu gelişme riski çok yüksektir. Bu nedenle tedavi öncesi tarama yapılması ve alel pozitif ise ilacın kesinlikle kullanılmaması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastada saptanan genetik belirteci analiz et.
Hastada HLA-B*5701 aleli pozitif bulunmuştur.
Bu alel, spesifik bir ilaca karşı gelişebilecek şiddetli bağışıklık yanıtının (hipersensitivite) habercisidir.
2
Seçeneklerdeki ilaçların yan etki profillerini genetik belirteçle eşleştir.
Abakavir, bu aleli taşıyan kişilerde fatal hipersensitivite sendromu yapar.
Abakavir başlanmadan önce tüm hastalarda mutlaka genetik tarama yapılması kılavuzların standart önerisidir.

Anahtar Kavram

Antiviral İlaçlarda Farmakogenetik ve Yan Etkiler

İpuçları

1
Soruda bahsedilen genetik belirteç, nükleozid yapılı bir revers transkriptaz inhibitörünün (NRTI) ölümcül alerjik reaksiyon yapma riskini öngörmek için rutin taranır.
2
Bu ilaç guanozin analoğudur ve aşırı duyarlılık geliştiğinde ilacın tekrar denenmesi kesinlikle yasaktır (rechallenge kontrendikedir).

Daha Fazla Pratik

Diğer antiretroviral ilaçların (örneğin indinavir'in nefrolitiazis yapması veya tenofovir'in kemik/böbrek toksisitesi gibi) spesifik yan etkilerini gözden geçirmeniz faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 22Soru →

Antiretroviral tedavi başlanan 3535 yaşında HIV−1HIV-1 pozitif bir erkek hastada, virüsün konak hücre membranına füzyonunu (kaynaşmasını) engellemek amacıyla viral gp41gp41 ünitesine bağlanan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Enfuvirtid

Cevap

Enfuvirtid, HIV−1HIV-1'in viral gp41gp41 ünitesine bağlanarak füzyon basamağını inhibe eden antiviral ilaçtır.
Enfuvirtid, HIV−1HIV-1 virionunun dış zarfında bulunan gp41gp41 glikoproteinine bağlanarak virüsün konak hücre membranı ile kaynaşmasını (füzyon) fiziksel olarak engeller. Bu ilaç, füzyon inhibitörleri sınıfının prototip üyesidir.

Adım Adım Çözüm

1
HIV−1HIV-1 giriş (entry) basamaklarını tanımla.
Virüsün girişi; bağlanma (attachment), ko-reseptör etkileşimi ve füzyon (kaynaşma) olmak üzere üç ana basamaktan oluşur.
İlacın hangi basamağı hedeflediğini belirlemek için giriş sürecini anlamak gerekir.
2
Viral gp41gp41 proteininin işlevini ve bu bölgeyi hedefleyen ilacı belirle.
gp41gp41 füzyondan sorumludur ve bu bölgeye bağlanan tek spesifik ilaç Enfuvirtid'dir.
Soruda istenen hedef protein (gp41gp41) ve mekanizma (füzyon inhibisyonu) doğrudan bu ilaçla eşleşir.

Anahtar Kavram

HIV Füzyon İnhibisyonu Mekanizması
Tahmini Süre:45s
Soru 23Soru →

3535 yaşında HIVHIV pozitif bir erkek hastada, görme kaybı şikayeti üzerine yapılan incelemeler sonucunda sitomegalovirüs (CMVCMV) retiniti tanısı konuluyor ve tedavi amacıyla gansiklovir başlanıyor. Bu ilacın kullanımı sırasında gelişebilecek en önemli doz kısıtlayıcı yan etki aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nötropeni

Cevap

Gansiklovir tedavisinin en önemli doz kısıtlayıcı yan etkisi nötropenidir.
Doğru yanıt olan nötropeni, gansiklovir kullanımında en sık karşılaşılan doz kısıtlayıcı toksisitedir. Gansiklovir, konak hücresinde de bir miktar DNA polimeraz inhibisyonuna neden olarak kemik iliği hücrelerinin proliferasyonunu baskılar.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın tanısını ve başlanan ilacı belirle.
CMVCMV retiniti tanısı için gansiklovir başlanmıştır.
Vakada gansiklovir ilacının yan etki profili sorgulanmaktadır.
2
Gansiklovir'in karakteristik yan etkilerini hatırla.
Gansiklovir bir DNA polimeraz inhibitörüdür ve kemik iliği üzerinde toksik etki gösterir.
Kemik iliği supresyonu gansiklovir için en kritik yan etkidir.
3
Klinik pratikte tedaviyi en çok kısıtlayan yan etkiyi seç.
Nötropeni, gansiklovir dozunun azaltılmasına veya tedavinin kesilmesine neden olan en yaygın doz kısıtlayıcı yan etkidir.
Doz kısıtlayıcı (dose-limiting) terimi, ilacın kullanımını engelleyen ciddi yan etkileri ifade eder.

Anahtar Kavram

Gansiklovir'in doz kısıtlayıcı yan etkisi kemik iliği supresyonudur (özellikle nötropeni).
Tahmini Süre:45s
Soru 24Soru →

4545 yaşındaki HIVHIV pozitif erkek hastanın antiretroviral tedavi (ARTART) rejimine bir proteaz inhibitörü eklendikten iki hafta sonra skleralarda ikter fark edilmiştir. Laboratuvar tetkiklerinde total bilirubin düzeyi 4.84.8 mg/dLmg/dL, direkt bilirubin düzeyi 0.40.4 mg/dLmg/dL olarak saptanmış; serum transaminazları (ASTAST, ALTALT) ve alkalen fosfataz (ALPALP) düzeyleri normal sınırlarda bulunmuştur. Hastanın eş zamanlı olarak gastroözofageal reflü hastalığı (GO¨RHGÖRH) nedeniyle yüksek doz proton pompası inhibitörü (PPI˙PPİ) kullanmaya başladığı ve bu süreçte plazma HIV−RNAHIV-RNA (viral yük) düzeyinin anlamlı derecede arttığı saptanmıştır.

Bu klinik tabloya yol açan ilaç ve eşlik eden laboratuvar bulgularının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atazanavir — UGT1A1UGT1A1 enzimini inhibe ederek indirekt hiperbilirubinemiye neden olur ve emilimi için düşük gastrik pHpH gerekir.

Cevap

Atazanavir, UGT1A1 inhibisyonu ile indirekt hiperbilirubinemiye neden olan ve emilimi gastrik asiditeye (düşük pH) bağımlı olan bir proteaz inhibitörüdür.
Atazanavir, HIV proteazını inhibe ederek viral polyproteinlerin bölünmesini engeller. Farmakolojik olarak iki önemli özelliği bu sorunun anahtarıdır: 1) UGT1A1 enzimini kompetitif olarak inhibe ederek bilirubin konjugasyonunu bozar ve izole indirekt hiperbilirubinemiye neden olur. 2) Emilimi gastrik asiditeye bağımlıdır; bu nedenle PPİ veya antasit kullanımı plazma konsantrasyonunu düşürerek viral yük artışına ve direnç gelişimine yol açabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et.
Hastada izole indirekt hiperbilirubinemi (Total Bil: 4.8, Direkt Bil: 0.4, Karaciğer enzimleri normal) mevcuttur.
Bu tablo, bilirubin konjugasyonunu sağlayan UGT1A1 enziminin inhibisyonunu düşündürür.
2
İlaç yan etki profili ile eşleştir.
Antiretroviral ilaçlar arasında Atazanavir (ve daha az oranda İndinavir) UGT1A1 inhibisyonu yaparak indirekt sarılığa yol açar.
Bu, Atazanavir için karakteristik bir yan etkidir.
3
İlaç-ilaç etkileşimini değerlendir.
Atazanavir emilimi için düşük gastrik pH (asidik ortam) gereklidir. PPİ kullanımı mide asidini azalttığı için ilacın biyoyararlanımı düşer.
Bu durum hastadaki viral yük artışını (tedavi başarısızlığını) açıklar.

Anahtar Kavram

Proteaz inhibitörlerinden Atazanavir'in kendine has toksisite (UGT1A1 inhibisyonu) ve farmakokinetik (asit bağımlı emilim) özellikleri.

Daha Fazla Pratik

Proteaz inhibitörlerinin lipid ve glukoz metabolizması üzerindeki etkilerini (insülin direnci ve lipodistrofi) gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 25Soru →

22 yaşında kadın hasta, genital bölgede ağrılı veziküler lezyonlar nedeniyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan muayene sonucu genital herpes tanısı konulan hastaya asiklovir tedavisi başlanıyor. Asiklovirin aktif trifosfat formuna dönüşerek viral DNADNA polimeraz enzimini inhibe edebilmesi için, enfekte hücrede ilk basamak fosforilasyonu gerçekleştiren enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Viral timidin kinaz

Cevap

Asiklovirin antiviral etkinlik gösterebilmesi için gerekli olan ilk fosforilasyon basamağı viral timidin kinaz enzimi tarafından gerçekleştirilir.
Asiklovir, asiklik bir guanozin analoğudur. Antiviral aktivite gösterebilmesi için üç kez fosforillenerek aktif trifosfat formuna dönüşmesi gerekir. Bu aktivasyonun ilk ve hız kısıtlayıcı basamağı olan asiklovir-monofosfat oluşumu, sadece herpes virüsleri (HSVHSV ve VZVVZV) tarafından kodlanan viral timidin kinaz enzimi tarafından gerçekleştirilir. Bu özellik ilacın sadece virüsle enfekte hücrelerde aktifleşmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İlacın enfekte hücreye girişi
Asiklovir nükleozid yapısında olduğu için hücre içine kolayca diffüze olur.
İlaç bir ön ilaç (prodrug) olup aktivasyon için hücre içine girmelidir.
2
İlk fosforilasyon (Monofosfat oluşumu)
Asiklovir →\rightarrow Asiklovir-monofosfat
Bu basamak sadece virüs tarafından kodlanan viral timidin kinaz ile gerçekleşir ve ilacın seçiciliğini sağlar.
3
Sonraki fosforilasyonlar (Trifosfat oluşumu)
Asiklovir-monofosfat →\rightarrow Asiklovir-trifosfat
İkinci ve üçüncü fosforilasyon basamakları konak hücresinin (insan) kinazları tarafından gerçekleştirilir.
4
Viral DNA polimeraz inhibisyonu
Viral replikasyonun durması
Aktifleşen asiklovir-trifosfat, dGTP ile yarışarak viral DNA polimerazı inhibe eder ve DNA zincirine katılarak zincir sonlanmasına neden olur.

Anahtar Kavram

Asiklovir aktivasyonu için viral timidin kinaz (TK) zorunludur; bu basamak ilacın sadece enfekte hücrelerde aktifleşmesini sağlayarak yüksek terapötik indeks kazandırır.
Soru 26Soru →

52 yaşında kronik hepatit C (genotip 1a) tanısı alan bir erkek hastaya, pegile interferon-alfa ve bir nükleozid analoğundan oluşan ikili kombinasyon tedavisi başlanmıştır. Tedavinin 6. haftasında hastanın hemoglobin değerinin 14,5g/dL14,5 g/dL'den 11,2g/dL11,2 g/dL'ye düştüğü görülmüştür. Hastanın laboratuvar incelemesinde indirekt bilirubin ve laktat dehidrogenaz (LDHLDH) düzeylerinde artış saptanmış, direkt Coombs testi ise negatif olarak sonuçlanmıştır. Bu hastadaki hematolojik tablodan sorumlu olan ilacın en olası etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnozin monofosfat dehidrogenaz (IMPDHIMPDH) enzimini inhibe ederek hücre içi guanozin trifosfat (GTPGTP) havuzunu tüketmesi

Cevap

Hepatit C tedavisinde hemolitik anemiye neden olan Ribavirin'in etki mekanizması inozin monofosfat dehidrogenaz (IMPDHIMPDH) enziminin inhibisyonu ve GTPGTP depolarının tüketilmesidir.
Laboratuvar bulguları (hemoliz tablosu), hastanın Ribavirin kullandığını göstermektedir. Ribavirin, bir nükleozid analoğu olup purin sentezinde anahtar rol oynayan inozin monofosfat dehidrogenaz (IMPDHIMPDH) enzimini inhibe ederek hücre içi guanozin trifosfat (GTPGTP) havuzunu tüketir. Bu durum eritrositlerde oksidatif hasara ve yıkıma (hemolize) yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların değerlendirilmesi
Hemoglobin düşüşü, yüksek indirekt bilirubin, yüksek LDHLDH ve negatif Coombs testi hemolitik anemi tanısını koydurur.
İlaca bağlı direkt toksisite sonucu gelişen hemolizi immün kaynaklı hemolizden ayırt etmek gerekir.
2
Sorumlu ilacın tanımlanması
Hepatit C kombinasyon tedavisinde (İnterferon + Ribavirin) doza bağımlı hemolitik anemiden sorumlu olan temel ajan Ribavirin'dir.
İnterferon daha çok kemik iliği supresyonuna (pansitopeni) neden olurken, Ribavirin spesifik olarak eritrosit hemolizi yapar.
3
Mekanizmanın belirlenmesi
Ribavirin, IMPDHIMPDH enzimini inhibe eder.
Bu enzim purin nükleotid sentez yolunda IMPIMP'den GMPGMP/GTPGTP oluşumunda kritik basamaktır; inhibisyonu viral replikasyonu durdurur ancak konak hücrelerinde (özellikle eritrositlerde) oksidatif stresi artırarak hemolize yol açar.

Anahtar Kavram

Ribavirin doza bağımlı hemolitik anemi yan etkisi yapar ve mekanizması IMPDHIMPDH inhibisyonu ile GTPGTP depolarının tüketilmesidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru →

Ani başlayan ateş, halsizlik ve kuru öksürük şikayetleriyle başvuran 2424 yaşındaki hastaya influenza tanısı konulmuştur. Bu hastada yeni oluşan virionların konak hücreden salınımını engelleyen nöraminidaz inhibitörü ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Oseltamivir

Cevap

Oseltamivir, influenza virüslerinin nöraminidaz enzimini kompetitif olarak inhibe ederek yeni virionların konak hücre yüzeyindeki siyalik asit kalıntılarından ayrılmasını ve yayılmasını önleyen ilaçtır.
Doğru cevap olan ilaç, influenza AA ve BB virüslerinin yüzeyinde bulunan nöraminidaz enzimini seçici olarak inhibe eder. Bu enzim, yeni üretilen virüslerin konak hücre yüzeyindeki siyalik asit reseptörlerine olan bağını kopararak virüsün serbest kalmasını sağlar. İnhibisyon sonucunda virüs yayılımı durdurulmuş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloya göre etken virüsü ve hedeflenen yaşam döngüsü basamağını belirle.
Etken influenza virüsüdür ve hedeflenen basamak virüsün konak hücreden salınımıdır.
Hastadaki semptomlar influenzayı işaret eder; salınım basamağı ise nöraminidaz enzimi ile ilişkilidir.
2
Nöraminidaz enzimini inhibe eden spesifik antiviral ilacı hatırla.
Oseltamivir.
Oseltamivir ve zanamivir, influenza AA ve BB virüslerine karşı kullanılan temel nöraminidaz inhibitörleridir.

Anahtar Kavram

Nöraminidaz inhibisyonu yoluyla influenza virüs salınımının engellenmesi.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 2 / 2
Antiviral İlaçlar Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 2 | Examkin