Examkin

Otakoidler ve Antiinflamatuar İlaçlar

204 soru

Soru 81Soru →

Serotonin (5−HT5-HT) katabolizmasında görev alan temel enzim ve bu yolak sonucunda oluşan temel son metabolit aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Monoamin oksidaz (MAO) - 55-Hidroksiindolasetik asit (5−HIAA5-HIAA)

Cevap

Serotonin katabolizmasında temel enzim Monoamin oksidaz (MAO), temel son metabolit ise 55-Hidroksiindolasetik asit (5−HIAA5-HIAA)'tir.
Serotonin (5−HT5-HT), dokularda ve karaciğerde temel olarak Monoamin Oksidaz (MAO) enzimi tarafından oksidatif deaminasyona uğratılır. Bu işlemin ardından oluşan ürün aldehit dehidrogenaz tarafından 55-Hidroksiindolasetik asit (5−HIAA5-HIAA)'e dönüştürülür. 5−HIAA5-HIAA, karsinoid sendrom gibi serotoninin aşırı salgılandığı durumların tanısında idrarda ölçülen temel belirteçtir.

Adım Adım Çözüm

1
Serotonin yıkım yolağındaki temel enzimi belirlemek.
Monoamin oksidaz (MAO)
Serotonin (5−HT5-HT) bir monoamin olduğu için birincil olarak MAO enzimi ile metabolize edilir.
2
Yıkım sonucu oluşan ve klinik tanıda kullanılan son ürünü tanımlamak.
55-Hidroksiindolasetik asit (5−HIAA5-HIAA)
Serotoninin MAO ve ardından aldehit dehidrogenaz etkisiyle dönüştüğü idrarda atılan ana form budur.

Anahtar Kavram

Serotonin Metabolizması ve MAO/5-HIAA İlişkisi

İpuçları

1
Serotonin yıkımında görev alan enzim, aynı zamanda antidepresan ilaçların da önemli bir hedefidir.
2
Oluşan son metabolit, özellikle karsinoid tümörü olan hastaların idrarında çok yüksek seviyelerde saptanır.

Daha Fazla Pratik

MAO inhibitörü antidepresanların serotonin seviyeleri üzerindeki etkisini ve tiramin içeren gıdalarla etkileşimini (peynir reaksiyonu) inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 82Soru →

28 yaşında bir kamyon şoförü, mevsimsel alerjik rinit şikayetleri nedeniyle bir antihistaminik ilaç kullanmaya başlamıştır. İlacı kullandıktan kısa bir süre sonra direksiyon başında uyukladığını, ağzının kuruduğunu ve idrar yapmakta zorlandığını fark etmiştir. Bu hastanın yaşadığı yan etki profili dikkate alındığında, kullandığı ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Difenhidramin

Cevap

Birinci kuşak bir antihistaminik olan difenhidramin, hem sedatif hem de antikolinerjik etkileri nedeniyle bu tabloya yol açmıştır.
Difenhidramin, birinci kuşak bir H1 reseptör antagonistidir. Bu gruptaki ilaçlar lipofilik yapıları nedeniyle kan-beyin bariyerini kolayca geçerler ve belirgin sedasyona (uyku haline) neden olurlar. Aynı zamanda muskarinik reseptörler üzerinde de antagonist etki gösterdikleri için ağız kuruluğu, idrar retansiyonu ve görme bulanıklığı gibi antikolinerjik yan etkilere yol açarlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et.
Uyuklama (sedasyon), ağız kuruluğu ve idrar retansiyonu (antikolinerjik etkiler) saptanmıştır.
Antihistaminiklerin yan etki profilini belirlemek için klinik ipuçları kullanılır.
2
İlaç gruplarını karşılaştır.
Birinci kuşak antihistaminikler kan-beyin bariyerini geçerek sedasyon yapar ve muskarinik reseptörleri bloke ederek antikolinerjik yan etki gösterir; ikinci kuşaklarda bu etkiler görülmez.
İlaçların lipofilisite ve reseptör selektivitesi farkı klinik tabloyu açıklar.
3
Seçenekler arasından uygun ilacı belirle.
Difenhidramin birinci kuşak bir ilaçtır, diğer seçenekler ise ikinci kuşaktır.
Doğru farmakolojik sınıflandırma ile sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

H1 Antagonistlerinin Kuşak Farkları ve Yan Etki Profilleri

Daha Fazla Pratik

İkinci kuşak antihistaminiklerin (özellikle feksofenadin) P-glikoprotein ile ilişkisini ve QT uzaması riskini (terfenadin/astemizol örneği üzerinden) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 83Soru →

Eikozanoidler, biyolojik etkilerini hücre yüzeyinde bulunan spesifik G-proteini kenetli reseptörler (GPCRGPCR) aracılığıyla gösterirler. Bu reseptörlerin farklı G-proteinleri ile kenetlenmesi; hücre içi ikincil haberci sistemlerinin aktivasyonunu, iyon kanallarının modülasyonunu ve sonuçta dokuya özgü fizyolojik yanıtların oluşmasını sağlar.

Buna göre, aşağıdaki prostanoid reseptörü ve ilişkili olduğu sinyal iletim yolağı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IPIP reseptörü — GqG_q proteini — İnozitol trifosfat üretimi ve düz kas kasılması

Cevap

IP reseptörünün Gq proteini ve kalsiyum artışı ile eşleştirildiği ifade yanlıştır; bu reseptör Gs proteini ile kenetlidir.
Prostasiklin (PGI2PGI_2) reseptörü olan IPIP reseptörü, temel olarak vasküler düz kas hücrelerinde ve trombositlerde bulunur. Bu reseptör GsG_s proteini ile kenetlidir ve adenilat siklazı aktive ederek hücre içi cAMPcAMP düzeylerini artırır. Artan cAMPcAMP, düz kaslarda gevşemeye (vazodilatasyon) ve trombositlerde agregasyonun inhibisyonuna neden olur. Bu nedenle, IPIP reseptörünün GqG_q proteini ve kalsiyum artışı ile eşleştirilmesi biyokimyasal ve fizyolojik olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Eikozanoid reseptörlerinin genel yapısal özelliklerini belirle.
Tüm prostanoid reseptörleri (DP, EP, FP, IP, TP) G-proteini kenetli reseptörler (GPCRGPCR) ailesine dahildir.
Eikozanoidlerin hücresel sinyal iletiminin temelini anlamak için ilk adımdır.
2
Reseptörleri fizyolojik etkilerine (gevşetici, kasıcı, inhibitör) göre sınıflandır.
Gevşeticiler: IP,DP1,EP2,EP4IP, DP_1, EP_2, EP_4; Kasıcılar: TP,FP,EP1TP, FP, EP_1; İnhibitörler: EP3EP_3.
G-proteini eşleşmeleri bu fizyolojik etkilerle doğrudan ilişkilidir.
3
Her grubun ilişkili olduğu G-proteini ve ikincil habercisini eşleştir.
Gevşeticiler →\rightarrow GsG_s (cAMPcAMP artışı); Kasıcılar →\rightarrow GqG_q (Ca2+Ca^{2+} artışı); İnhibitörler →\rightarrow GiG_i (cAMPcAMP azalışı).
TUS farmakolojisinde klasikleşmiş 'G-proteini-Reseptör' tablosunu doğrulamak gerekir.
4
Seçeneklerdeki eşleşmeleri kontrol ederek hatalı olanı saptan.
IPIP reseptörü vasküler gevşeme ve anti-agregan etkisinden dolayı GsG_s ile çalışmalıdır; seçenek E'de verilen GqG_q eşleşmesi yanlıştır.
Hatalı bilginin tespiti ile doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Prostanoid reseptörlerinin G-proteini kenetlenme profilleri (Gs,Gi,GqGs, Gi, Gq)

Alternatif Yöntem

Sinyal yolaklarını ezberlemek yerine fizyolojik sonucu düşünün: Eğer bir eikozanoid gevşeme/inhibisyon yapıyorsa (PGI2 gibi), genellikle cAMP artırır (Gs). Eğer kasılma yapıyorsa (TXA2 gibi), genellikle kalsiyum artırır (Gq).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 84Soru →

Peptik ülser ve gastroözofageal reflü hastalığı tedavisinde mide asit salgısını azaltmak amacıyla kullanılan famotidin ve ranitidin gibi ilaçlar, mide parietal hücrelerinde bulunan aşağıdaki reseptörlerden hangisini selektif olarak bloke eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: H2H_2 reseptörü

Cevap

Mide parietal hücrelerinde histaminin asit salgılatıcı etkisine aracılık eden H2H_2 reseptörleridir.
Histamin, mide parietal hücrelerinde bulunan H2H_2 reseptörlerine bağlanarak GsG_s proteini üzerinden adenilat siklazı aktive eder ve hücre içi cAMPcAMP düzeyini artırır. Bu durum proton pompasını aktif hale getirerek mide lümenine H+H^+ salınımını (asit salgısını) tetikler. Famotidin, ranitidin, simetidin ve nizatidin gibi ilaçlar bu reseptörleri selektif ve kompetitif olarak bloke ederek asit üretimini inhibe ederler.

Adım Adım Çözüm

1
Mide asit salgısının uyarılma mekanizmasını hatırla.
Mide parietal hücrelerinde asit salgısı; asetilkolin (M3), gastrin (CCK2) ve histamin (H2H_2) uyarımı ile gerçekleşir.
Hangi mediyatörün hangi reseptör üzerinden etki ettiğini belirlemek tedavideki hedefi anlamayı sağlar.
2
Famotidin ve ranitidin gibi ilaçların farmakolojik grubunu belirle.
Bu ilaçlar selektif H2H_2 reseptör antagonistleridir.
İlaç grubunun bilinmesi, hangi reseptör tipini bloke ettiğini doğrudan açıklar.
3
Klinik endikasyon ve mekanizma ilişkisini kur.
Peptik ülser tedavisinde temel amaç mide asidini azaltmaktır; bu da parietal hücredeki H2H_2 blokajı ile sağlanır.
İlacın kullanım amacı ile etki mekanizması arasındaki tutarlılığı doğrulamak cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

H2 reseptör antagonistlerinin etki mekanizması

Daha Fazla Pratik

Histamin reseptörlerinin (H1,H2,H3,H4H_1, H_2, H_3, H_4) bağlandığı GG-protein tiplerini (Örn: H1H_1-GqG_q, H2H_2-GsG_s) karşılaştırarak çalışmanız konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 85Soru →

4848 yaşında erkek hasta, sağ ayak başparmağında ani başlayan şiddetli ağrı, şişlik, ısı artışı ve hassasiyet (podagra) şikayetiyle acil servise başvuruyor. Akut gut atağı tanısı konulan hastaya bir farmakolojik tedavi başlanıyor. İlacın ikinci dozundan sonra hastada şiddetli karın ağrısı ve günde 1010 kezden fazla sulu diyare gelişiyor. Bu hastada kullanılan ilacın, bağırsaklarda görülen bu yan etkisinden sorumlu olan temel hücresel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gastrointestinal epitel hücrelerinde mikrotübül inhibisyonu yaparak mitozu (hücre bölünmesini) durdurması

Cevap

Doğru cevap, gastrointestinal epitel hücrelerinde mikrotübül inhibisyonu yaparak mitozu (hücre bölünmesini) durdurmasıdır.
Doğru seçenek, kolşisinin bağırsak epitel hücrelerinde mikrotübül inhibisyonu yaparak hücre bölünmesini (mitoz) durdurduğunu belirtmektedir. Kolşisin, tübüline bağlanarak mikrotübül oluşumunu engeller; bu durum hem nötrofillerin inflamasyon bölgesine göçünü (tedavi edici etki) hem de hızla bölünen bağırsak hücrelerinin çoğalmasını (yan etki) durdurarak gastrointestinal semptomlara yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Hastadaki klinik tabloyu ve kullanılan ilacı tanımlayın.
Akut gut atağı (podagra) ve ilaç sonrası gelişen şiddetli diyare, akut tedavide kullanılan kolşisin kullanımını ve buna bağlı klasik bir yan etkiyi işaret eder.
Akut gut atağında ilk basamak tedavide kullanılan kolşisin, dar bir terapötik indekse sahiptir ve en yaygın doza bağlı yan etkisi diyaredir.
2
İlacın etki mekanizması ile yan etki profilini ilişkilendirin.
Kolşisin tübülin proteinine bağlanarak mikrotübül polimerizasyonunu inhibe eder.
Mikrotübüller hem lökosit kemotaksisinde hem de hücre bölünmesi (mitoz) sırasında iğ ipliklerinin oluşumunda kritik rol oynar.
3
Diyarenin spesifik hücresel nedenini belirleyin.
Bağırsak mukoza hücreleri gibi hızlı bölünen hücrelerde antimitotik etki sonucu turnover bozulur ve hasar gelişir.
Diyare gelişimi genellikle kolşisin toksisitesinin ilk belirtisidir ve tedavinin kesilmesini gerektirecek kadar şiddetli olabilir.

Anahtar Kavram

Kolşisin, mikrotübül polimerizasyonunu engelleyerek antimitotik etki gösterir ve bu durum gastrointestinal sistemde hücre yenilenmesini bozarak diyareye neden olur.
Soru 86Soru →

Karsinoid sendrom tanısıyla takip edilen bir hastada gelişen diyare ve flushing (yüz kızarması) semptomlarının kontrolünde kullanılan, serotonerjik 5−HT25-HT_2 reseptör blokajı yapmasının yanı sıra belirgin antihistaminik (H1H_1 reseptör blokajı) etkisi de bulunan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siproheptadin

Cevap

Siproheptadin, karsinoid sendromdaki flushing ve diyareyi 5−HT25-HT_2 blokajı ile kontrol eden, aynı zamanda güçlü antihistaminik etkisi olan bir ilaçtır.
Siproheptadin, farmakolojik profili gereği hem serotonin 5−HT25-HT_2 reseptörlerini hem de histamin H1H_1 reseptörlerini bloke eder. Karsinoid sendromda aşırı salınan serotoninin etkilerini geri çevirmek için kullanılır. Ayrıca iştah merkezini uyararak kilo alımına neden olabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu analiz etme
Hastada karsinoid sendrom (serotonin fazlalığı) ve buna bağlı vazomotor semptomlar (flushing, diyare) mevcuttur.
Soruda belirtilen semptomlar aşırı serotonin salınımına işaret eder.
2
Reseptör hedefini belirleme
Periferik serotonin etkilerini (vazodilatasyon ve motilite artışı) engellemek için 5−HT25-HT_2 reseptör blokajı gereklidir.
5−HT25-HT_2 reseptörleri düz kas kasılması ve vazodilatasyondan sorumludur.
3
Ek farmakolojik özelliği değerlendirme
Seçenekler arasından hem 5−HT25-HT_2 hem de H1H_1 blokajı yapan ilaç Siproheptadin'dir.
Siproheptadin'in özgün yapısı her iki otakoid reseptörünü de etkili şekilde bloke eder.

Anahtar Kavram

Serotonin reseptör antagonistlerinin klinik kullanımı ve reseptör selektivitesi

Daha Fazla Pratik

Diğer serotonin reseptör alt tipleri (örneğin 5-HT4 agonistleri gibi prokinetikler) ve klinik kullanımları gözden geçirilmelidir.
Tahmini Süre:50s
Soru 87Soru →

Gastrointestinal sistem motilitesini artırmak amacıyla kullanılan ve enterik sinir uçlarındaki 5−HT45-HT_4 reseptörlerini selektif olarak aktive ederek asetilkolin salınımını uyaran ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prukaloprid

Cevap

Gastrointestinal sistemde asetilkolin salınımını artıran selektif 5−HT45-HT_4 agonisti prukalopriddir.
Prukaloprid, enterik sinir uçlarında bulunan 5−HT45-HT_4 reseptörlerini yüksek afinite ile aktive eder. Bu uyarım sonucunda sinir uçlarından asetilkolin salınımı artar, bu da bağırsak düz kaslarının kontraksiyonuna ve motilitenin artmasına (prokinetik etki) yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Gastrointestinal prokinetik etkinin mekanizmasını tanımlayın.
Prokinetik etki, genellikle enterik sinir sisteminde asetilkolin salınımının artırılmasıyla sağlanır.
Asetilkolin, düz kas kontraksiyonunu uyararak motilitesini artıran temel nörotransmitterdir.
2
Serotonin reseptör alt tipleri arasından asetilkolin salınımını uyaranı belirleyin.
5−HT45-HT_4 reseptör aktivasyonu, enterik nöronlarda asetilkolin salınımını artırır.
Serotonerjik yolaklarda 5−HT45-HT_4 reseptörleri eksitatör (uyarıcı) özelliktedir.
3
Bu mekanizmaya sahip selektif ilacı seçeneklerden bulun.
Prukaloprid, bu mekanizmaya sahip selektif ve modern bir ajandır.
Prukaloprid, kronik kabızlıkta motilitesini artırmak için kullanılan spesifik bir agonisttir.

Anahtar Kavram

Serotonerjik 5−HT45-HT_4 reseptör agonistlerinin prokinetik etkisi
Tahmini Süre:45s
Soru 88Soru →

4848 yaşında kadın hasta, sistemik lupus eritematozus (SLE) tanısıyla 22 yıldır azatioprin (100100 mg/gün) kullanmaktadır. Hastada son bir ayda gelişen podagra atakları nedeniyle ürik asit düzeyini düşürmek amacıyla tedaviye allopürinol (300300 mg/gün) eklenmiştir. Tedavinin 1010. gününde hastada yaygın mukozal kanamalar, halsizlik ve ateş gelişmiş; laboratuvar incelemesinde derin nötropeni ve trombositopeni (pansitopeni) saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan temel farmakolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6-merkaptopürinin inaktif bir metabolit olan 6-tiyoürik asite dönüşümünün engellenerek toksik 6-tiyoguanin nükleotidlerine (6-TGN) yönelimin artması

Cevap

Azatioprin metaboliti olan 6-merkaptopürinin, ksantin oksidaz inhibisyonu nedeniyle inaktif 6-tiyoürik asit yerine toksik 6-tiyoguanin nükleotidlerine (6-TGN) dönüşmesinin artmasıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, pansitopeninin temelindeki biyokimyasal mekanizmayı tam olarak açıklar. Azatioprin bir ön ilaçtır ve 6-merkaptopürine (6-MP) dönüşür. 6-MP, ksantin oksidaz (XO) enzimi aracılığıyla inaktif bir son ürün olan 6-tiyoürik asite metabolize edilerek vücuttan uzaklaştırılır. Allopürinol kullanımı XO enzimini bloke ettiğinde, 6-MP'nin bu güvenli yıkım yolu kapanır ve metabolizma, kemik iliği için oldukça toksik olan 6-tiyoguanin nükleotidlerinin (6-TGN) sentezlendiği HGPRT yoluna kayar. Bu 'metabolik kayma' sonucu 6-TGN düzeyleri hızla yükselerek derin pansitopeniye yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Azatioprinin metabolizmasını değerlendir
Azatioprin bir ön ilaçtır ve vücutta 6-merkaptopürine (6-MP) dönüşür.
Etkileşimin temelini anlamak için öncelikle ilacın biyotransformasyon yolunu bilmek gerekir.
2
6-merkaptopürinin (6-MP) yıkım yollarını analiz et
6-MP iki ana yolla metabolize edilir: Ksantin oksidaz (XO) ile inaktif 6-tiyoürik asite yıkım ve TPMT ile metilasyon.
XO enziminin bu yoldaki kritik 'yıkım' (detoksifikasyon) rolünü belirlemek gerekir.
3
Allopürinolün etkisini entegre et
Allopürinol XO enzimini inhibe eder, bu da 6-MP'nin yıkımını bloke eder.
İlaç etkileşiminin tetikleyici noktasını saptamak için bu adım gereklidir.
4
Metabolik kaymayı (shunting) sonuçlandır
Yıkılamayan 6-MP, HGPRT yoluyla sitotoksik olan 6-tiyoguanin nükleotidlerine (6-TGN) dönüşür ve kemik iliği baskılanmasına yol açar.
Pansitopeninin biyokimyasal nedenini açıklayan final adımdır.

Anahtar Kavram

Ksantin oksidaz inhibitörleri (allopürinol, febuksostat), azatioprin veya 6-merkaptopürin ile birlikte kullanıldığında ciddi kemik iliği toksisitesine neden olur ve dozun %75\%75 oranında azaltılması gerekir.
Soru 89Soru →

Bronşiyal astım profilaksisinde kullanılan, sisteinil lökotrienlerin (LTC4, LTD4, LTE4) etkilerini CysLT1CysLT_1 reseptör düzeyinde antagonize ederek önleyen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Montelukast

Cevap

Sisteinil lökotrienlerin bronkokonstriktör etkilerini CysLT1CysLT_1 reseptörlerini bloke ederek önleyen ilaç Montelukast'tır.
Montelukast, bronş düz kaslarında bulunan ve ödem ile bronkokonstriksiyona neden olan sisteinil lökotrienlerin etkilerini, bu maddelerin bağlandığı CysLT1CysLT_1 reseptörlerini yarışmalı olarak bloke ederek engeller.

Adım Adım Çözüm

1
Lökotrien yolağındaki müdahale noktalarını belirle.
İki temel nokta vardır: Sentezin inhibisyonu (5-LOX üzerinden) ve reseptörün blokajı (CysLT1CysLT_1 üzerinden).
Soruda spesifik olarak 'reseptör antagonizması' mekanizması sorulmaktadır.
2
Seçeneklerdeki ilaçları mekanizmalarına göre sınıflandır.
Zileuton sentez inhibitörüdür, Montelukast reseptör antagonistidir.
Aynı yolak üzerinde etkili olsalar da etki mekanizmaları farklıdır.

Anahtar Kavram

Lökotrien reseptör antagonistleri (Montelukast, Zafirlukast), CysLT1CysLT_1 reseptörlerini bloke ederek astım semptomlarını kontrol altına alırlar.

Daha Fazla Pratik

5-Lipoksijenaz enzim inhibitörü olan Zileuton'un karaciğer enzimlerini indükleme potansiyelini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 90Soru →

Romatoid artrit (RARA) tanılı 4848 yaşında kadın hastada, konvansiyonel sentetik hastalık modifiye edici ilaçlara (DMARDDMARD) direnç saptanması üzerine biyolojik bir ajan başlanması düşünülmektedir. Planlanan tedavi, doğal interlökin-11 (IL−1IL-1) reseptör antagonistinin rekombinant bir formudur.

Bu özelliklere sahip olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anakinra

Cevap

Anakinra
Anakinra, insan interlökin-11 reseptör antagonistinin (IL−1RaIL-1Ra) rekombinant bir formudur. Bu ilaç, IL−1IL-1 tip I reseptörlerine kompetitif olarak bağlanarak hem IL−1αIL-1\alpha hem de IL−1βIL-1\beta'nın biyolojik aktivitelerini engeller. Romatoid artrit tedavisinde kullanılan biyolojik bir DMARDDMARD'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda tanımlanan biyolojik hedefin interlökin-11 (IL−1IL-1) sistemi olduğu belirlenir.
Hedef sitokin IL−1IL-1'dir.
Soruda 'doğal interlökin-11 reseptör antagonisti' ifadesi geçmektedir.
2
İlacın etki mekanizmasının reseptör antagonizması (kompetitif inhibisyon) olduğu saptanır.
İlaç bir reseptör blokörüdür (antagonist).
Doğal reseptör antagonistinin (IL−1RaIL-1Ra) rekombinant formu bu mekanizmayla çalışır.
3
IL−1IL-1 yolunu etkileyen ilaçlar arasından spesifik olarak 'reseptör antagonisti' olan ajan seçilir.
İlaç Anakinra'dır.
Anakinra IL−1IL-1 reseptör antagonistidir; Kanakinumab ise sitokin inhibitörüdür.

Anahtar Kavram

Anakinra'nın etki mekanizması (IL−1IL-1 reseptör antagonizması)
Tahmini Süre:50s
Soru 91Soru →

Obstetrik uygulamalarda, servikal olgunlaşmanın (ripening) sağlanması ve doğumun indüklenmesi amacıyla lokal (vajinal veya endoservikal) olarak kullanılan prostaglandin E2E_2 (PGE2PGE_2) analoğu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dinoproston

Cevap

Servikal olgunlaşma ve doğum indüksiyonu için kullanılan PGE2PGE_2 analoğu Dinoproston'dur.
Dinoproston, doğal olarak oluşan prostaglandin E2E_2'nin (PGE2PGE_2) sentetik bir analoğudur. Lokal olarak uygulandığında servikal kolajeni parçalayan enzimlerin aktivitesini artırarak serviksin yumuşamasını (olgunlaşmasını) sağlar ve uterus düz kasını kontrakte ederek doğumu başlatır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik endikasyonun belirlenmesi
Servikal olgunlaşma (ripening) ve doğum indüksiyonu
Soruda istenen spesifik farmakolojik etki ve kullanım alanı budur.
2
İlgili eikozanoid tipinin tespiti
PGE2PGE_2
Fizyolojik olarak serviksin yumuşamasını ve uterus kasılmalarını tetikleyen temel mediyatörlerden biri prostaglandin E2E_2'dir.
3
Prostaglandin analoğunun seçilmesi
Dinoproston
PGE2PGE_2'nin farmakolojik preparat ismi Dinoproston'dur.

Anahtar Kavram

Prostaglandin analoglarının klinik kullanım alanları ve tip spesifikliği.
Tahmini Süre:45s
Soru 92Soru →

Koroner arter hastalığı öyküsü olan ve sekonder profilaksi amacıyla her sabah 100 mg enterik kaplı aspirin kullanan bir hasta, gelişen akut gut atağı nedeniyle reçetesiz olarak temin ettiği ibuprofen tabletlerini sabahları aspirin ile eş zamanlı almaya başlamıştır. İlaç kullanımının ikinci haftasında hastada akut koroner sendrom bulguları gelişmiştir. Yapılan incelemede hastanın trombosit fonksiyonlarının inhibe olmadığı ve tromboksan A2 düzeylerinin yüksek seyrettiği belirlenmiştir.

Bu klinik tabloda, kullanılan NSAİİ'nin aspirinin kardiyoprotektif etkisini ortadan kaldırmasına neden olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İbuprofenin COX-1 enziminin hidrofobik kanalına reversibl bağlanarak aspirinin Serin-529 kalıntısına ulaşmasını sterik olarak engellemesi

Cevap

İbuprofenin COX-1 enziminin hidrofobik kanalına reversibl bağlanarak aspirinin Serin-529 kalıntısına ulaşmasını sterik olarak engellemesi
Aspirin, kardiyoprotektif etkisini trombosit COX-1 enzimini geri dönüşümsüz (irreversibl) olarak asetilleyerek gösterir. İbuprofen gibi non-selektif NSAİİ'ler ise aynı enzime geri dönüşümlü (reversibl) bağlanır. Eğer ibuprofen aspirinden önce veya eş zamanlı alınırsa, COX-1 enziminin aktif bölgesine (katalitik tünel) girip yerleşir. Bu durum, aspirinin tünele girmesini ve Serin-529'u asetillemesini fiziksel (sterik) olarak engeller. İbuprofen enzimden ayrıldığında (yarı ömrü dolduğunda), ortamdaki aspirin çoktan elimine edilmiş veya hidrolize olmuş olduğundan, trombositler inhibe edilmeden kalır. Bu nedenle, kardiyovasküler risk taşıyan hastalarda ibuprofen kullanımı, aspirinin hayat kurtarıcı antiplatelet etkisini 'antagonize' edebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Aspirinin etki mekanizmasını hatırla
Aspirin, trombositlerdeki COX-1 enziminin aktif bölgesindeki Serin-529 amino asidini irreversibl olarak asetiller.
Bu asetilasyon, trombosit ömrü boyunca (7-10 gün) Tromboksan A2 sentezini engeller.
2
İbuprofenin etki mekanizmasını analiz et
İbuprofen, COX-1 enzimine reversibl (geri dönüşümlü) olarak bağlanır.
Reversibl bağlanan ilaçlar plazma konsantrasyonu düştüğünde enzimden ayrılır.
3
İki ilacın etkileşimini değerlendir
İbuprofen ve aspirin aynı anda alındığında, ibuprofen COX-1 kanalına daha hızlı girip bağlanır.
İbuprofen kanalda bulunduğu sürece aspirin içeri girip asetilasyon yapamaz (sterik engel). İbuprofen ayrıldığında ise aspirinin büyük kısmı çoktan elimine edilmiş olur, böylece kalıcı antiplatelet etki oluşamaz.

Anahtar Kavram

NSAİİ-Aspirin Farmakodinamik Etkileşimi

İpuçları

1
Aspirin COX enzimini geri dönüşümsüz (irreversibl) inhibe ederken, ibuprofen geri dönüşümlü (reversibl) inhibe eder.
2
İki ilaç da enzimin aynı bölgesine (Arginin-120 ve Serin-529 içeren kanal) bağlanmak için yarışır.
3
Kanalda önce kim yerleşirse diğerinin girmesini engeller. Reversibl ilaç ayrıldığında, irreversibl ilaç çoktan vücuttan atılmış olabilir.

Daha Fazla Pratik

COX-2 selektif inhibitörlerin neden aspirinin antiplatelet etkisini bozmadığını araştırın.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 93Soru →

54 yaşında, özgeçmişinde koroner arter hastalığı ve kontrolsüz hipertansiyon öyküsü bulunan bir kadın hasta, şiddetli migren atakları nedeniyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan klinik değerlendirme sonucunda, hastaya triptan grubu ilaçların vasküler risklerinden kaçınmak amacıyla, kraniyal kan damarlarında vazokonstriksiyon yapmayan ancak trigeminal sinir uçlarından pro-inflamatuar nöropeptid salınımını inhibe eden bir ilaç reçete edilmesi planlanıyor. Bu hastada tercih edilmesi gereken selektif 5−HT1F5-HT_{1F} reseptör agonisti aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Lasmiditan

Cevap

Lasmiditan, kardiyovasküler hastalığı olan migren hastalarında vasküler düz kasta bulunan 5−HT1B5-HT_{1B} reseptörlerini uyarmadığı için tercih edilmesi gereken selektif 5−HT1F5-HT_{1F} agonistidir.
Doğru yanıt olan Lasmiditan, 'ditan' grubunun ilk üyesidir ve selektif bir 5−HT1F5-HT_{1F} reseptör agonistidir. Migren patofizyolojisinde trigeminal sinir uçlarından kalsitonin gen ilişkili peptid (CGRPCGRP) ve diğer nöropeptidlerin salınımını baskılayarak etki gösterir. Triptanlardan en önemli farkı, damar düz kasında bulunan ve vazokonstriksiyona neden olan 5−HT1B5-HT_{1B} reseptörlerine afinitesinin olmamasıdır. Bu sayede koroner arter hastalığı veya inme öyküsü olan hastalarda güvenli bir alternatif oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik durumunu ve kontrendikasyonlarını analiz et.
Koroner arter hastalığı ve hipertansiyon varlığı, vazokonstriktör etkisi olan triptanların kullanımını kısıtlar.
Triptanlar 5−HT1B5-HT_{1B} reseptörleri üzerinden damar daralmasına neden olarak iskemik risk oluşturur.
2
Vasküler etkisi olmayan uygun mekanizmayı belirle.
Selektif 5−HT1F5-HT_{1F} reseptör agonizması damar dışı sinir uçlarını hedef alır.
5−HT1F5-HT_{1F} reseptörleri trigeminal sistemde bulunur ve damarlarda eksprese edilmez.
3
Mekanizmaya uygun ilacı seçenekler arasından bul.
Lasmiditan bu mekanizmaya sahip tek ilaçtır.
Ditans grubu (Lasmiditan) triptanlardan farklı olarak vazokonstriktör değildir.

Anahtar Kavram

Lasmiditan (Ditan grubu), triptanların aksine vasküler 5−HT1B5-HT_{1B} reseptörlerini uyarmaz; selektif 5−HT1F5-HT_{1F} agonisti olarak trigeminal sinir yolağını inhibe eder.

Daha Fazla Pratik

Migren profilaksisinde kullanılan CGRP antagonistleri (eranumab, fremanezumab vb.) ile akut tedavide kullanılan ditanların mekanizma farklarını inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 94Soru →

5858 yaşında, hipertansiyon ve kronik gut artriti olan bir erkek hastaya, koroner arter hastalığı profilaksisi amacıyla günde 100100 mg asetilsalisilik asit başlanmıştır. Takipte hastanın serum ürik asit düzeylerinin yükseldiği ve gut ataklarının sıklaştığı gözlenmiştir. Bu hastada gözlenen klinik durumun en olası farmakolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proksimal tübüllerde ürik asit sekresyonundan sorumlu organik anyon taşıyıcılarının inhibisyonu

Cevap

Düşük doz asetilsalisilik asit kullanımı, proksimal tübüllerdeki aktif ürik asit sekresyonunu inhibe ederek hiperürisemiye yol açar.
Doğru seçenek, aspirinin düşük dozlarda renal tübüler sekresyonu engelleyerek serum ürik asit düzeyini artırdığını ifade etmektedir. Asetilsalisilik asit gibi salisilatlar, düşük dozlarda (1−21-2 g/gün ve altı) proksimal tübülde ürik asidin aktif sekresyonunu sağlayan organik anyon taşıyıcılarını (OAT) yarışmalı olarak inhibe eder. Bu durum ürik asit atılımını azaltarak hiperürisemiye ve mevcut gut hastalığının alevlenmesine neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın kullandığı ilacın dozajı ve mevcut hastalığı arasındaki ilişki değerlendirilir.
Hastanın profilaktik dozda (100100 mg) aspirin kullandığı ve bu kullanım sonrası gut tablosunun ağırlaştığı saptanır.
Salisilatların ürik asit renal klirensi üzerindeki etkileri doza bağımlı olarak değişkenlik gösterir.
2
Düşük doz salisilatların renal tübüler taşıyıcılar üzerindeki etkisi hatırlanır.
Düşük dozların (<2< 2 g/gün), proksimal tübülün bazal membranında yer alan organik anyon taşıyıcılarını (OAT1/3) sekresyon yönünde inhibe ettiği belirlenir.
Bu mekanizma ürik asidin kandan tübül lümenine geçişini engelleyerek serum düzeylerini yükseltir.
3
Klinik tablo ile mekanizma arasında bağlantı kurulur.
Hiperürisemi sonucunda eklemlerde kristal çökelmesi artar ve gut atakları sıklaşır.
Aspirinin bu bifazik etkisi, gut hastalarında düşük doz kullanımında dikkatli olunmasını gerektirir.

Anahtar Kavram

Salisilatların ürik asit atılımı üzerindeki bifazik etkisi (düşük dozda hiperürisemi, yüksek dozda ürikozüri).
Soru 95Soru →

Kinin sistemi ve bu sistemin vazoaktif etkilerinin farmakolojik modülasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: B1B_1 reseptörleri normal dokularda eksprese edilmezken, kronik inflamasyon ve doku hasarı sırasında IL−1βIL-1\beta ve TNF−αTNF-\alpha gibi sitokinlerin etkisiyle indüklenir ve temel agonisti des-Arg9-bradikinin'dir.

Cevap

B1 reseptörlerinin normal şartlarda bulunmayıp inflamasyonla indüklenmesi ve des-Arg9-bradikinin ile aktive edilmesi ifadesi doğrudur.
Kinin sisteminde B1B_1 reseptörleri patolojik bir 'yedek' sistem gibi çalışır. Normal dokularda ekspresyonu çok düşükken inflamatuar süreçlerde (sitokin etkisiyle) artar. Bu reseptörlerin en güçlü agonistleri, ana kininlerin (bradikinin ve kallidin) kininaz I etkisiyle C-terminalindeki arjininini kaybetmiş halleridir (des-Arg metabolitleri).

Adım Adım Çözüm

1
Kinin reseptör tiplerini (B1 ve B2) ve ekspresyon özelliklerini belirle.
B2 reseptörleri çoğu dokuda yapısal (konstitütif) olarak bulunurken, B1 reseptörleri inflamatuar sitokinlerle (IL-1, TNF) indüklenir.
Reseptörlerin hangi şartlarda aktive olduğunu anlamak için temel fizyolojik farkın bilinmesi gerekir.
2
Kininlerin metabolizmasını ve reseptör spesifikliğini analiz et.
Bradikinin ve kallidin B2 agonistidir; bunların karboksipeptidaz (kininaz I) ile parçalanması sonucu oluşan des-Arg metabolitleri ise B1 agonistidir.
Enzimatik yıkım ürünlerinin hangi reseptörü aktive ettiğini belirlemek farmakolojik etkiyi açıklar.
3
Diğer vazoaktif peptidlerin (VIP, Natriüretik Peptitler) yıkım yolaklarını ve reseptörlerini değerlendir.
NEP (neprilisin) hem ANP/BNP'yi hem de bradikini yıkar. VIP ise VPAC reseptörlerini kullanır.
Çapraz etkileşimleri ve yan etki mekanizmalarını (örn. anjiyoödem) doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Kinin reseptörlerinin (B1 vs B2) diferansiyel ekspresyonu ve spesifik agonist etkileşimleri.

Daha Fazla Pratik

ACE inhibitörlerinin neden olduğu öksürük ve anjiyoödem mekanizmasında B2 reseptörlerinin rolünü ve İkatibantın bu tablolardaki potansiyel kullanımını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 96Soru →

Akut ürtiker atağı nedeniyle bir antihistaminik ilaç kullanmaya başlayan 50 yaşındaki erkek hastada; kaşıntı ve kızarıklık şikayetlerinin düzeldiği, ancak hastada ek olarak belirgin ağız kuruluğu, pupillerde genişleme (midriyazis) ve idrar retansiyonu geliştiği gözleniyor. Bu hastadaki istenmeyen etkilerin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlacın muskarinik reseptörler üzerinde antagonist etki göstermesi

Cevap

İlacın muskarinik reseptörler üzerinde antagonist etki göstermesi
Doğru seçenek olan mekanizma, birinci kuşak H1H_1 antihistaminiklerin (difenhidramin, promethazin gibi) düşük reseptör selektivitesine dayanır. Bu ilaçlar hem merkezi hem de periferik muskarinik asetilkolin reseptörlerini bloke ederek ağız kuruluğu, görme bulanıklığı, midriyazis ve idrar retansiyonu gibi antikolinerjik etkilere yol açarlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların analizi
Hastada görülen ağız kuruluğu, midriyazis ve idrar retansiyonu gibi belirtilerin klasik antikolinerjik (atropin benzeri) yan etkiler olduğu saptandı.
Bu yan etkiler otonom sinir sistemindeki muskarinik asetilkolin reseptörlerinin blokajı ile karakterizedir.
2
İlaç grubunun belirlenmesi
Ürtiker tedavisinde kullanılan ve bu denli belirgin antikolinerjik yan etki gösteren ilaçların 'birinci kuşak' H1H_1 antihistaminikler (örn. difenhidramin, klorfeniramin) olduğu belirlendi.
Birinci kuşak antihistaminikler yapısal olarak muskarinik antagonistlere benzerler ve reseptör selektiviteleri düşüktür.
3
Terapötik ve yan etki mekanizmasının ilişkilendirilmesi
Kaşıntı ve kızarıklığın düzelmesi H1H_1 blokajı ile, diğer bulgular ise muskarinik blokaj ile ilişkilendirildi.
Antihistaminiklerin terapötik etkisi histamin reseptörleri üzerindeyken, yan etkileri çoğunlukla diğer reseptör sistemleri (muskarinik, alfa-adrenerjik, serotonerjik) üzerindeki etkilerinden kaynaklanır.

Anahtar Kavram

Birinci kuşak H1H_1 antihistaminiklerin antikolinerjik (atropin benzeri) yan etki profili
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 97Soru →

Selektif COX−2COX-2 inhibitörlerinin (koksibler) uzun süreli kullanımında gözlenen kardiyovasküler trombotik olay riskindeki artış, pro-trombotik ve anti-trombotik eikozanoidler arasındaki dengenin bozulmasına dayandırılmaktadır. Bu klinik durumun temelinde yatan patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde açıklanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Endotel hücrelerinde COX−2COX-2 tarafından üretilen anti-agregan PGI2PGI_2 sentezinin azalması, buna karşın trombositlerde COX−1COX-1 aracılı pro-agregan TXA2TXA_2 sentezinin etkilenmemesi

Cevap

Endotel hücrelerinde COX−2COX-2 aracılı PGI2PGI_2 sentezinin azalması ile trombositlerdeki COX−1COX-1 aracılı TXA2TXA_2 sentezinin korunması sonucu dengenin tromboz lehine bozulmasıdır.
Kardiyovasküler sistemde denge, trombositlerden salınan agregasyon yapıcı TXA2TXA_2 (COX−1COX-1 kaynaklı) ile endotelden salınan agregasyon önleyici PGI2PGI_2 (PGE2PGE_2 ve özellikle COX−2COX-2 kaynaklı) arasındadır. Selektif COX−2COX-2 inhibitörleri, endoteldeki koruyucu mekanizmayı baskılayıp trombositlerdeki aktive edici mekanizmaya dokunmadığı için tromboz riskini artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Trombosit ve endotel hücrelerindeki baskın enzim tiplerini belirle.
Trombositlerde sadece COX−1COX-1 bulunurken, endotel hücreleri hem COX−1COX-1 hem de anlamlı düzeyde COX−2COX-2 eksprese eder.
Hücre spesifik eikozanoid üretimini anlamak için enzim dağılımı kritiktir.
2
Selektif COX−2COX-2 inhibisyonunun bu hücrelerdeki yansımalarını analiz et.
İlaç, trombositlerdeki COX−1COX-1'i etkilemez (yani TXA2TXA_2 üretimi devam eder), ancak endoteldeki COX−2COX-2'yi inhibe eder (PGI2PGI_2 üretimi azalır).
İlacın selektivite profilinin fizyolojik karşılığı budur.
3
Değişen TXA2TXA_2 / PGI2PGI_2 oranının klinik sonucunu yorumla.
Anti-agregan ve vazodilatör olan PGI2PGI_2 azalırken, pro-agregan ve vazokonstriktör olan TXA2TXA_2 düzeyinin korunması, protrombotik bir ortam yaratır.
Bu dengesizlik miyokard enfarktüsü ve inme gibi trombotik olay riskini artırır.

Anahtar Kavram

Trombositlerdeki COX−1COX-1 ve endoteldeki COX−2COX-2 arasındaki fonksiyonel denge.

Daha Fazla Pratik

Düşük doz aspirinin neden sadece TXA2TXA_2 sentezini kalıcı olarak inhibe ettiğini (trombositlerin çekirdeksiz olması ve yeni enzim sentezleyememesi) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 98Soru →

6262 yaşında, kronik idiyopatik ürtiker tanısı ile takip edilen ve semptomları için 'sedasyon yapmayan' bir ikinci kuşak antihistaminik kullanmaya başlayan hastanın, hipertansiyon ve atriyal fibrilasyon tedavisine yüksek doz verapamil eklendikten sonra belirgin uyku hali ve konsantrasyon kaybı yaşadığı gözlenmiştir. Bu hastada ortaya çıkan beklenmedik santral sinir sistemi yan etkisinin en olası farmakolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Antihistaminik ilacın kan-beyin bariyerinde bulunan P-glikoprotein (P-gp) dışa atım pompası için bir substrat olması

Cevap

İkinci kuşak antihistaminiklerin kan-beyin bariyerindeki P-glikoprotein (P-gp) pompası için substrat olması ve verapamilin bu pompayı inhibe etmesi.
İkinci kuşak antihistaminikler (örneğin feksofenadin, setirizin), birinci kuşaktakilerin aksine kan-beyin bariyerinde bulunan P-glikoprotein (P-gp) adlı dışa atım pompasının (efflux pump) substratıdırlar. Bu pompa, beyne giren ilacı aktif olarak sistemik dolaşıma geri atarak santral yan etkileri önler. Verapamil, quinidin veya eritromisin gibi güçlü P-gp inhibitörleri ile birlikte kullanıldıklarında bu pompa bloke olur, antihistaminik beyinde birikir ve belirgin sedasyona neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın kullandığı ilaç gruplarının özelliklerini belirle.
İkinci kuşak antihistaminikler normalde sedasyon yapmaz; verapamil ise bir kalsiyum kanal blokörü ve aynı zamanda güçlü bir P-gp inhibitörüdür.
Sedasyon yapmayan bir ilacın sedasyon yapmaya başlaması, ilacın kan-beyin bariyerini (KBB) geçişini engelleyen bir mekanizmanın bozulduğunu gösterir.
2
KBB düzeyindeki aktif taşıma mekanizmalarını incele.
P-glikoprotein (P-gp), KBB'de bulunan ve yabancı maddeleri (bazı ilaçlar dahil) beyinden sistemik dolaşıma geri atan bir dışa atım pompasıdır.
Feksofenadin ve setirizin gibi ikinci kuşak ilaçların sedasyon yapmamasının ana nedeni, sadece düşük lipofilisiteleri değil, aynı zamanda P-gp substratı olmalarıdır.
3
İlaç etkileşimini analiz et.
Verapamil P-gp'yi inhibe ettiği için, beyne giren antihistaminik dışarı atılamaz ve beyin dokusunda birikerek sedasyona yol açar.
Bu durum, 'sedasyon yapmayan' bir ilacın klinik tabloda neden 'sedasyon yapar' hale geldiğini açıklayan en üst düzey farmakolojik mekanizmadır.

Anahtar Kavram

İkinci kuşak antihistaminiklerin kan-beyin bariyerinde P-glikoprotein (P-gp) substratı olmaları, onların düşük sedatif potansiyellerinin temel nedenidir; bu taşıyıcının verapamil gibi ilaçlarla inhibisyonu santral yan etkileri tetikleyebilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 99Soru →

Duyusal sinir uçlarından salınan; takikinin ailesi üyesi olması, kapiller permeabilite artışı (nörojenik inflamasyon) ve endotel bağımlı vazodilatasyon yaparken, bronş ve gastrointestinal kanal düz kaslarını kasan; ayrıca tekrarlayan kapsaisin uygulaması ile depoları tüketilerek analjezi sağlanan peptid aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: P Maddesi

Cevap

P maddesi; takikinin ailesine mensup, nörojenik inflamasyondan sorumlu ve kapsaisin ile depoları tüketilebilen peptiddir.
P maddesi, takikinin ailesinin en önemli üyesidir. Duyusal sinirlerden (C lifleri) salınır; NK1NK_1 reseptörleri üzerinden damar geçirgenliğini artırarak ödeme yol açar (nörojenik inflamasyon) ve endotelden NONO salınımı ile vazodilatasyon yapar. Ayrıca bronş ve bağırsak düz kaslarını güçlü şekilde kasar. Kapsaisin (acı biber etken maddesi), P maddesi depolarını boşaltarak analjezik etki gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Peptidin ailesini ve salınım yerini analiz edin.
Duyusal sinir uçlarından salınan takikininlerin (P maddesi, Nörokinin A ve B) belirlenmesi.
Sorudaki ilk tanımlayıcı özellik olan duyusal sinir salınımı ve takikinin ailesi bu gruba işaret eder.
2
Düz kaslar ve damarlar üzerindeki etkilerini değerlendirin.
Vasküler endotelden nitrik oksit (NONO) salınımı ile vazodilatasyon yaparken bronş ve GİS düz kaslarını kasan peptidin belirlenmesi.
Bu spesifik zıt etki profili (damarda genişleme, organ düz kaslarında kasılma) P maddesi için karakteristiktir.
3
Farmakolojik kapsaisin etkileşimini hatırlayın.
Tekrarlayan kapsaisin uygulaması ile depoları tükenen (depletion) ve bu yolla analjezi sağlayan peptidin teyit edilmesi.
Kapsaisin, duyusal sinirlerdeki TRPV1TRPV_1 reseptörlerini uyararak P maddesi salgılatır; kronik kullanımda ise depoyu tüketerek analjezik etki oluşturur.

Anahtar Kavram

P Maddesi ve Takikininlerin Farmakolojik Özellikleri
Tahmini Süre:1m 45s
Soru 100Soru →

Kanser kemoterapisi alan bir hastada kemoterapötik ajanın tetiklediği şiddetli akut bulantı ve kusmanın önlenmesinde kullanılan ondansetronun temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5−HT35-HT_3 reseptör antagonizması

Cevap

Ondansetronun temel etki mekanizması 5−HT35-HT_3 reseptör antagonizmasıdır.
Ondansetron, sitotoksik ilaçların ince bağırsak enterokromaffin hücrelerinden serotonin salgılatması sonucu vagus siniri üzerindeki 5−HT35-HT_3 reseptörlerini ve area postrema'daki tetik bölgesini uyarmasını engelleyen seçici bir antagonisttir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastaya uygulanan tedaviyi ve ilacı tanımla.
Hasta kanser kemoterapisi almaktadır ve bulantı için ondansetron verilmiştir.
Klinik tabloya göre ilacın endikasyonunu netleştirmek gerekir.
2
Ondansetronun farmakolojik sınıfını belirle.
Ondansetron, serotonin reseptör alt tipleri üzerinde seçici bir etkiye sahiptir.
Serotonerjik ilaçların reseptör özgüllüğü klinik etkilerini belirler.
3
İlacın hedef reseptörünü ve etki yönünü eşleştir.
Ondansetron, 5−HT35-HT_3 reseptörlerinin güçlü bir antagonistidir.
5−HT35-HT_3 reseptörleri kusma refleksinin tetiklenmesinde anahtar rol oynar.

Anahtar Kavram

Kemoterapiye bağlı akut emezis tedavisinde 5−HT35-HT_3 reseptör antagonistlerinin kullanımı.

Daha Fazla Pratik

Diğer 'setron' grubu ilaçların (granisetron, palonosetron) yarı ömür farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:30s
ÖncekiSayfa 5 / 11Sonraki
Otakoidler ve Antiinflamatuar İlaçlar — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 5 | Examkin