Otakoidler ve Antiinflamatuar İlaçlar

28 yaşında kadın hasta, yaygın nazal polipozis ve astım tanısıyla izlenmektedir. Şiddetli eklem ağrısı nedeniyle aspirin kullanan hastada, ilaç alımından yaklaşık 30 dakika sonra hırıltılı solunum ve yaygın ürtiker gelişmiştir. Acil serviste yapılan muayenede belirgin bronkospazm saptanan bu hastadaki klinik tablonun patofizyolojisinden sorumlu temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Sol dizinde ani başlayan şişlik, kızarıklık ve şiddetli ağrı şikayetiyle başvuran $58$ yaşındaki erkek hastada akut gut artriti atağı saptanmıştır. Bu hastanın akut atağını tedavi etmek amacıyla kullanılan ve nötrofillerin inflamasyon alanına göçünü mikrotübül polimerizasyonunu engelleyerek inhibe eden ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Pulmoner arteriyel hipertansiyon ($PAH$) tedavisinde prostasiklin yolağını hedefleyen ilaçların farmakolojik ve farmakokinetik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İrritabl bağırsak sendromu ($İBS$) tedavisinde kullanılan ve bir $5-HT_3$ reseptör antagonisti olan alosetronun, nadir ancak ciddi bir yan etki olan iskemik kolit riski nedeniyle kullanımı kısıtlanmıştır. Söz konusu ilacın hedef aldığı bu reseptör alt tipi, aşağıdakilerden hangisi ile diğer serotonin reseptörlerinden yapısal olarak ayrılır?

Viral enfeksiyon (influenza veya varisella gibi) geçirmekte olan bir çocukta ateş düşürücü olarak kullanıldığında; karaciğerde mikroveziküler yağlanma ve akut ensefalopati ile karakterize Reye sendromu gelişme riski nedeniyle kontrendike olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşındaki bir erkek hasta, koroner arter hastalığı nedeniyle profilaktik olarak günde $100$ mg $aspirin$ kullanmaktadır. Hasta, eşlik eden osteoartrit ağrıları için bir nonsteroid antiinflamatuar ilaç ($NSAİİ$) almaya başlamıştır. Bir süre sonra yapılan tetkiklerde, $aspirin$'in trombosit agregasyonunu inhibe etme yeteneğinin belirgin şekilde azaldığı saptanmıştır.

Farmakodinamik olarak bu durumdan sorumlu olan ve $aspirin$'den önce alındığında trombositlerdeki $COX-1$ enziminin hidrofobik kanalına bağlanarak $aspirin$'in erişimini engelleyen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Postoperatif dönemde şiddetli ağrısı olan bir hastada, analjezik etkinliğinin gücü nedeniyle opioidlere alternatif olarak kullanılabilen, ancak ciddi gastrointestinal ve renal yan etkileri sebebiyle tedavi süresinin $5$ günü geçmemesi önerilen nonsteroid antiinflamatuar ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

58 yaşında erkek hasta, son bir yıl içerisinde üç kez geçirdiği akut eklem ağrısı atakları ve fizik muayenesinde saptanan tofüs varlığı nedeniyle polikliniğe başvuruyor. Özgeçmişinde renal transplant öyküsü bulunan ve immünsüpresif tedavi olarak azatiyoprin kullanan hastanın serum ürik asit düzeyi $9.4 \, mg/dL$ olarak ölçülüyor. Bu hastada kronik gut yönetimi amacıyla ksantin oksidaz inhibitörü olan allopurinol başlanması planlanıyor.

Allopurinol tedavisi eklendiğinde azatiyoprin kaynaklı kemik iliği toksisitesinden kaçınmak için yapılması gereken en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında gebe bir hasta, şiddetli sabah bulantıları (hiperemezis gravidarum) nedeniyle tedavi altına alınıyor. Hastaya antiemetik amaçla parenteral yolla bir birinci kuşak $H_1$ reseptör blokörü uygulanıyor. Uygulamadan kısa bir süre sonra hastada çenede kilitlenme, boyun kaslarında istemsiz kasılmalar (akut distoni) ve kan basıncında belirgin bir düşüş ($90/50$ mmHg) gözleniyor. Bu hastada gelişen yan etkilerin (distoni ve hipotansiyon) ortaya çıkmasından sorumlu olan temel farmakolojik mekanizmalar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ), genel olarak siklooksijenaz ($COX$) enzimini geri dönüşümlü (reversibl) olarak inhibe ederler. Ancak bu gruptaki bir ilaç, enzimin aktif bölgesindeki serin kalıntısını asetilleyerek kovalent ve irreversibl (geri dönüşümsüz) bir inhibisyon sağlar. Bahsedilen bu etki mekanizmasına sahip ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Endotelin-1'in güçlü vazokonstriktör etkilerini önlemek amacıyla hem $ET_A$ hem de $ET_B$ reseptörlerini non-selektif olarak bloke eden ve pulmoner arteriyel hipertansiyon tedavisinde kullanılan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Akut gut artriti atağı geçiren $45$ yaşındaki erkek hastada, tedavi amacıyla başlanan bir ilaçtan sonra şiddetli frontal baş ağrısı, sersemlik ve konfüzyon gelişmiştir. Bu ilacın aynı zamanda Bartter sendromu tedavisinde de kullanıldığı bilinmektedir. Bu klinik tabloya neden olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Pulmoner arteriyel hipertansiyon (PAH) tedavisinde kullanılan, yapısal olarak bir prostasiklin ($PGI_2$) analoğu olmamasına rağmen (non-prostanoid yapıda), IP reseptörlerine selektif agonist etki göstererek intrasellüler cAMP düzeyini artıran ve oral yolla kullanılan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında erkek hasta, mide ağrısı ve yanma şikayetiyle bir ilaç kullanmaya başlamıştır. Tedavinin ikinci ayında hastada jinekomasti geliştiği ve epilepsi tedavisi için kullandığı fenitoin ilacının plazma düzeyinin toksik seviyelere ulaştığı saptanmıştır. Bu hastada gözlenen klinik tabloya neden olan ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında kadın hasta, $15$ $mg/hafta$ metotreksat ve $2$ $g/gün$ sülfasalazin tedavisi almasına rağmen aktif eklem şikayetlerinin devam etmesi üzerine tedavisine oral yolla uygulanan bir $Janus$ kinaz ($JAK$) inhibitörü eklenmiştir. Bu hastada yeni başlanan tedaviye bağlı olarak aşağıdaki advers etkilerden hangisinin görülme riski diğerlerine göre daha yüksektir?

Alerjik rinit semptomları nedeniyle bir ilaç kullanmaya başlayan hastada; hapşırık ve burun akıntısının gerilediği, ancak buna ek olarak belirgin uyku hali (sedasyon), ağız kuruluğu ve görme bulanıklığı gibi şikayetlerin ortaya çıktığı gözlenmiştir. Bu ilacın farmakolojik özellikleri göz önüne alındığında, yan etkilerin ortaya çıkış mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Histaminin kardiyovasküler sistem üzerindeki etkileri incelendiğinde, damar yatağında hem H1 hem de H2 reseptörleri aracılığıyla vazodilatasyon oluşturduğu görülmektedir. H1 reseptörleri esas olarak endotel hücreleri üzerinden dolaylı bir mekanizmayla etki gösterirken, vasküler düz kas hücrelerinde bulunan H2 reseptörleri doğrudan gevşemeye neden olur. Buna göre, histaminin vasküler düz kas üzerindeki H2 reseptörlerini aktive etmesiyle ortaya çıkan bu doğrudan vazodilatasyonun birincil hücre içi sinyal mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Gastrointestinal sistem düz kaslarında bulunan $5-HT_4$ reseptörlerini selektif olarak uyararak asetilkolin salınımını artıran ve kronik kabızlık tedavisinde prokinetik etkinlik sağlayan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$54$ yaşında, kronik tofüslü gut tanısı olan ve standart ksantin oksidaz inhibitörlerine dirençli seyreden bir erkek hastaya, tedavi amacıyla parenteral yoldan uygulanan bir ajan başlanıyor. Tedavinin ikinci haftasında hastada ani gelişen halsizlik, sarılık ve koyu renkli idrar şikayetleri ortaya çıkıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin düzeyinde düşüş ve periferik yaymada 'ısırılmış hücreler' (bite cells) saptanıyor.

Bu hastadaki klinik tabloya neden olan ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Aspirin ile tetiklenen solunum yolu hastalığı ($AERD/Samter\ Triadı$) olan bireylerde, aspirin kullanımı sonrası gelişen şiddetli bronkokonstriksiyonun patogenezinde rol oynayan temel hücresel ve moleküler değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?