Examkin

Endokrin Sistem Fizyolojisi

215 soru

Soru 101Soru →

Hipertansiyon tanısıyla anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACEACE) inhibitörü tedavisi başlanan bir hastada, bu ilacın adrenal korteks üzerindeki doğrudan etkisi ve tabakaların hormonal yanıtı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zona glomerulosa tabakasında anjiyotensin II stimülasyonunun azalmasına bağlı olarak aldosteron sentezi düşer.

Cevap

Anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri, zona glomerulosa tabakasında anjiyotensin II stimülasyonunu azaltarak aldosteron sentezinin düşmesine neden olur.
Anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri, anjiyotensin I'in güçlü bir mineralokortikoid uyarıcı olan anjiyotensin II'ye dönüşümünü bloke eder. Anjiyotensin II, adrenal korteksin en dış tabakası olan zona glomerulosa hücrelerini doğrudan uyararak aldosteron sentezini sağlar. ACE inhibisyonu sonucu anjiyotensin II düzeyi düştüğünde, bu tabakadan aldosteron salgılanması azalır. Bu durum, ilacın antihipertansif etkisine (sodyum ve su tutulumunun azalması) katkıda bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
ACE inhibitörünün biyokimyasal etkisini belirlemek.
Anjiyotensin I'in anjiyotensin II'ye dönüşümü engellenir ve plazma anjiyotensin II düzeyleri düşer.
ACE enzimi, Renin-Anjiyotensin sisteminin kritik bir basamağıdır.
2
Anjiyotensin II'nin adrenal korteksteki hedef tabakasını tanımlamak.
Anjiyotensin II, adrenal korteksin en dış tabakası olan zona glomerulosa tabakasını uyarır.
Zona glomerulosa hücreleri, anjiyotensin II için spesifik AT1 reseptörlerine sahiptir.
3
Uyaran eksikliğinin hormonal ve morfolojik sonuçlarını değerlendirmek.
Aldosteron sentezi azalır ve kronik durumda bu tabakada fonksiyonel gerileme gözlenir.
Anjiyotensin II, aldosteron sentaz enzimini aktive eden temel trofik faktörlerden biridir.

Anahtar Kavram

Adrenal korteks tabakalarının (glomerulosa, fasikulata, retikularis) farklı hormonal kontrol mekanizmalarına (RAAS vs ACTH) sahip olması.
Soru 102Soru →

Adrenal medulla kromaffin hücrelerinde katekolaminlerin sentezi, veziküler kompartmanizasyonu ve bu hormonların farklı adrenerjik reseptörler üzerindeki etkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Norepinefrin sentezini gerçekleştiren dopamin β\beta-hidroksilaz enzimi granül içinde bulunduğundan; norepinefrin, epinefrine dönüşmek üzere sitozole çıkmalı ve ardından tekrar granüllere alınmalıdır.

Cevap

Norepinefrin sentezleyen enzimin granül içinde, epinefrin sentezleyen enzimin ise sitozolde bulunması nedeniyle hormonun hücre içi kompartmanlar arasında yer değiştirmesi gerekir.
Adrenal medullada katekolamin sentezi hücresel kompartmanlar arasında mekik dokuyan bir süreçtir. Tirozin sitozolde dopamin haline gelir. Dopamin, granül içine VMAT2 ile alınır ve burada bulunan Dopamin β\beta-hidroksilaz ile norepinefrine dönüştürülür. Ancak, norepinefrini epinefrine dönüştüren PNMT enzimi sitozolik bir enzimdir. Bu nedenle norepinefrin granülden dışarı çıkmalı, sitozolde epinefrine dönüşmeli ve depolanmak üzere tekrar VMAT2 aracılığıyla granüllere pompalanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Enzim lokalizasyonlarını belirle
Dopamin β\beta-hidroksilaz granül içinde, PNMT ise sitozoldedir.
Katekolamin sentez yolundaki her basamağın spesifik bir hücresel bölgesi vardır.
2
Molekül hareketini analiz et
Norepinefrin granülde oluşur, sitozole çıkar, epinefrine dönüşür ve tekrar granüle girer.
Substratın bir sonraki enzimle buluşabilmesi için membran bariyerini geçmesi şarttır.
3
VMAT2 ve depolama mekanizmasını değerlendir
Hormonların granüle geri alınması VMAT2 ile aktif taşınma gerektirir.
Granül içi katekolamin konsantrasyonu sitozolden çok daha yüksektir.

Anahtar Kavram

Hücre İçi Enzim Kompartmanizasyonu ve Katekolamin Mekik Mekanizması

Daha Fazla Pratik

VMAT2 inhibitörü olan rezerpinin adrenal medulla hormon depoları üzerindeki etkisini ve bunun sonucunda gelişebilecek otonomik yanıtları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 103Soru →

Vücut sıvı dengesinin korunmasında ve kan basıncı regülasyonunda temel rol oynayan antidiüretik hormonun (vazopressin) salınımını tetikleyen fizyolojik uyaranların duyarlılık eşikleri ve bu hormonun vasküler düz kaslarda neden olduğu vazokonstriksiyonun hücresel sinyal iletim mekanizması hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Osmotik uyarılar için duyarlılık eşiği (yaklaşık %1) hemodinamik uyarılardan (yaklaşık %10) daha düşüktür; vasküler vazokonstriksiyon V1V_1 reseptörü ve IP3/DAGIP_3/DAG aracılı kalsiyum artışı ile gerçekleşir.

Cevap

Osmotik uyarılar için duyarlılık eşiği hemodinamik uyarılardan daha düşüktür; vasküler vazokonstriksiyon V1V_1 reseptörü ve IP3/DAGIP_3/DAG aracılı kalsiyum artışı ile gerçekleşir.
Antidiüretik hormon (ADH) salınımı için en hassas uyaran plazma ozmolaritesindeki artıştır ve bu eşik yaklaşık %1 düzeyindedir. Kan hacmi veya basıncındaki azalmalar (hemodinamik uyarılar) ise ancak %10 ve üzerindeki kayıplarda ADH salınımını güçlü bir şekilde uyarır. Damar düz kaslarında bulunan V1V_1 reseptörleri GqG_q proteini aracılığıyla IP3/DAGIP_3/DAG yolunu aktive ederek hücre içi kalsiyumu artırır ve vazokonstriksiyona yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
ADH salınımını tetikleyen uyaranların duyarlılıklarını karşılaştır.
Osmotik uyarılar plazma ozmolaritesindeki %1'lik bir değişime bile yanıt verirken (yüksek duyarlılık), hemodinamik uyarılar (hacim/basınç kaybı) için yaklaşık %10'luk bir değişim gerekir (düşük duyarlılık).
Vücut, su dengesini korumak için ozmolarite değişimlerine karşı çok daha hassas bir kontrol mekanizması geliştirmiştir.
2
ADH'nin vasküler sistemdeki hedef reseptörünü belirle.
Vazopressin, vasküler düz kaslarda V1V_1 (veya V1aV_{1a}) reseptörlerine bağlanır.
V2V_2 reseptörleri böbrek toplayıcı kanallarında su geri emiliminden sorumludur, damar yatağında ise V1V_1 baskındır.
3
Hedef reseptörün sinyal iletim yolunu tanımla.
V1V_1 reseptörü GqG_q proteini ile kenetlidir; fosfolipaz C (PLC) aktivasyonu sonucu IP3IP_3 ve DAGDAG oluşur, bu da hücre içi serbest kalsiyumu artırarak kasılmaya (vazokonstriksiyon) neden olur.
Vasküler düz kas kasılması için hücre içi kalsiyum artışı gereklidir ve bu süreç GqG_q yolağı ile sağlanır.

Anahtar Kavram

ADH salınım kontrolü (Osmotik vs Hemodinamik duyarlılık) ve V1V_1 reseptör sinyalizasyonu.

Daha Fazla Pratik

SIADH ve Diabetes Insipidus durumlarındaki idrar ozmolaritesi ve plazma ADH seviyesi değişimlerini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 104Soru →

Bir hastada yapılan laboratuvar tetkiklerinde plazma kortizol düzeyinin normalin çok altında, ACTHACTH düzeyinin ise normal referans aralığının belirgin şekilde üzerinde olduğu saptanmıştır.

Bu bulgulara göre, hipotalamo-hipofizer aks üzerindeki negatif feedback mekanizması ve hasarın yeri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hasar adrenal kortekstetir; düşük kortizol düzeyi ön hipofiz üzerindeki negatif feedback baskısını azaltarak ACTHACTH salgısını artırmıştır.

Cevap

Hasar adrenal kortekstetir; düşük kortizol düzeyi ön hipofiz üzerindeki negatif feedback baskısını azaltarak ACTHACTH salgısını artırmıştır.
Laboratuvar bulgularında gözlenen düşük kortizol ve yüksek ACTHACTH tablosu, tipik bir primer adrenal yetmezlik (Addison hastalığı) göstergesidir. Fizyolojik koşullarda kortizol, ön hipofizdeki kortikotrop hücreler üzerinde negatif feedback etkisi göstererek ACTHACTH salgısını baskılar. Adrenal korteksteki hasar nedeniyle kortizol üretilemediğinde, bu baskı ortadan kalkar (disinhibisyon) ve ön hipofiz, kortizol düzeyini artırmak amacıyla daha fazla ACTHACTH salgılar. Bu durum hipofizin ve hipotalamusun sağlam olduğunu, ancak hedef organın yanıtsız olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hormon düzeylerini analiz et.
Kortizol düşük, ACTHACTH yüksek.
Düşük kortizol ve yüksek ACTHACTH birlikteliği, ön hipofizin adrenal yetmezliğe (düşük kortizole) yanıt verebildiğini ve hatta aşırı çalıştığını gösterir.
2
Negatif feedback mekanizmasını uygula.
Kortizol eksikliği negatif feedback'i kaldırır.
Normalde kortizol, hem hipotalamustan CRHCRH hem de ön hipofizden ACTHACTH salınımını baskılar. Kortizol azaldığında bu baskı kalkar.
3
Hasarın yerini belirle.
Primer (hedef organ) hasarı.
Hipofiz ACTHACTH artırarak yanıt veriyorsa hipofiz sağlamdır; sorun ACTHACTH uyarısına yanıt veremeyen adrenal kortekstetir.

Anahtar Kavram

Negatif Feedback Mekanizması ve Primer/Sekonder Endokrin Bozukluk Ayrımı
Soru 105Soru →

Vücut sıvı ve elektrolit dengesinin düzenlenmesinde kritik rol oynayan adrenal korteks fonksiyonları değerlendirildiğinde; plazma potasyum (K+K^+) konsantrasyonundaki artışın doğrudan etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zona glomerulosa hücrelerinden aldosteron salgısının uyarılması

Cevap

Plazma potasyum konsantrasyonundaki artış, zona glomerulosa hücrelerinden aldosteron salgısını doğrudan uyarır.
Plazma potasyum konsantrasyonundaki küçük bir artış bile zona glomerulosa hücrelerinin dinlenim membran potansiyelini azaltarak (depolarizasyon) kalsiyum kanallarını açar. Hücre içine giren kalsiyum, aldosteron sentezindeki hız kısıtlayıcı basamakları uyararak aldosteron salgısını artırır. Bu mekanizma ACTH veya anjiyotensin II sisteminden bağımsız olarak çalışır.

Adım Adım Çözüm

1
Potasyumun adrenal korteks üzerindeki hedef tabakasını belirle.
Potasyum (K+K^+) konsantrasyonu değişikliklerine en duyarlı tabaka en dıştaki zona glomerulosa tabakasıdır.
Bu tabaka, mineralokortikoid (aldosteron) sentezinden sorumlu olan aldosteron sentaz enzimini içerir.
2
Hücresel uyarılma mekanizmasını analiz et.
Dış ortamdaki potasyum artışı, hücre içi ve dışı potasyum gradyanını azaltarak dinlenim membran potansiyelini daha pozitif değerlere (depolarizasyon) taşır.
Depolarizasyon, voltaj bağımlı kalsiyum (Ca2+Ca^{2+}) kanallarını açarak hücre içine kalsiyum girişini sağlar; bu da steroidogenez yolağını aktive eder.
3
Düzenleyici sistemlerin (RAAS ve ACTH) potasyum ile etkileşimini değerlendir.
Hiperkaleminin aldosteron üzerindeki etkisi, anjiyotensin II veya ACTH aracılığına ihtiyaç duymayan doğrudan bir etkidir.
Potasyum aldosteron sentezinin en güçlü ve doğrudan regülatörlerinden biridir; hatta yüksek potasyum seviyeleri renin salgısını inhibe ederek negatif geri bildirim sağlar.

Anahtar Kavram

Aldosteron salgısının regülasyonunda potasyumun doğrudan stimülatör etkisi.
Soru 106Soru →

Hipertiroidi tanısı alan bir hastada istirahat kalp hızının arttığı ve ventriküler diyastolün normalden daha hızlı gerçekleştiği (artmış lusitropik etki) saptanmıştır. Tiroid hormonlarının kardiyomiyositler üzerindeki doğrudan genomik etkileri göz önüne alındığında, bu hastada saptanan artmış lusitropiden birincil derecede sorumlu olan moleküler değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sarkoplazmik retikulum kalsiyum ATPaz (SERCA2aSERCA2a) ekspresyonunun artması

Cevap

Sarkoplazmik retikulum kalsiyum ATPaz (SERCA2a) ekspresyonunun artması
Tiroid hormonları (özellikle T3), kardiyomiyositlerde spesifik genlerin transkripsiyonunu düzenleyerek kalbin hem kasılma hem de gevşeme özelliklerini değiştirir. Pozitif lusitropik etki (gevşeme hızında artış), sitozolik kalsiyumun diyastolde sarkoplazmik retikuluma hızla geri pompalanması sayesinde gerçekleşir. T3, bu pompayı kodlayan SERCA2aSERCA2a geninin ekspresyonunu artırırken, pompanın doğal inhibitörü olan fosfolambanın (PLBPLB) ekspresyonunu azaltır. Bu çifte etki, diyastolik gevşemenin temel moleküler mekanizmasını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Tiroid hormonunun (T3) kardiyomiyosit çekirdeğindeki gen ekspresyonu üzerindeki etkisini değerlendir.
T3, nükleer reseptörlerine bağlanarak kalsiyum transportundan sorumlu olan SERCA2aSERCA2a geninin transkripsiyonunu artırır.
Pozitif lusitropik (gevşeme hızında artış) etki, sitozoldeki kalsiyumun diyastol sırasında hızla uzaklaştırılmasını gerektirir.
2
SERCA2a ve Fosfolamban (PLB) arasındaki ilişkiyi analiz et.
T3 etkisiyle SERCA2a sentezi artarken, bu pompanın inhibitörü olan PLB sentezi azalır.
İnhibitörün (PLB) azalması ve pompanın (SERCA) artması, kalsiyumun sarkoplazmik retikuluma (SR) geri alım hızını maksimize eder.
3
Hücresel kalsiyum hareketini kardiyak siklusun fazlarıyla ilişkilendir.
Kalsiyumun SR içine hızla pompalanması, sitozolik kalsiyum konsantrasyonunun aniden düşmesini ve miyofilamentlerin hızla ayrılmasını sağlar.
Bu durum ventrikülün daha hızlı gevşemesine (pozitif lusitropi) ve diyastolik dolumun iyileşmesine yol açar.

Anahtar Kavram

Tiroid hormonlarının kalpte kalsiyum kinetiği ve protein sentezi üzerindeki genomik etkileri.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 107Soru →

Adrenal medullada norepinefrinden epinefrin sentezi ve bu sürecin düzenlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adrenal korteksten portal dolaşımla gelen yüksek konsantrasyondaki kortizol, sitozoldeki PNMT enzimini indükler.

Cevap

Adrenal korteksten gelen kortizolün sitozoldeki PNMT enzimini indüklemesi
Adrenal medullada norepinefrinden epinefrin sentezi, sitozolde bulunan feniletanolamin N-metiltransferaz (PNMT) enzimi tarafından katalizlenir. Adrenal korteksten portal sistemle gelen yüksek konsantrasyondaki kortizol, bu enzimin sentezini ve aktivitesini indükleyerek adrenal medullanın temel olarak epinefrin salgılamasını sağlar. Bu durum, korteks ve medulla arasındaki fonksiyonel iş birliğinin en önemli örneklerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Adrenal bezin anatomik ve vasküler yapısını değerlendirin.
Adrenal korteksten çıkan venöz kan, bir portal sistem aracılığıyla doğrudan medullaya ulaşır.
Kortekste sentezlenen hormonların medulladaki süreçleri düzenleyebilmesi için bu portal dolaşım gereklidir.
2
Katekolamin sentez yolundaki son basamağı ve enzimi belirleyin.
Norepinefrin →\rightarrow Epinefrin dönüşümü Feniletanolamin N-metiltransferaz (PNMT) enzimi ile gerçekleşir.
Bu basamak katekolamin sentezinin medullaya özgü olan son adımıdır.
3
Enzimin yerleşimini ve regülasyonunu inceleyin.
PNMT sitozolde yer alır ve aktivasyonu için yüksek konsantrasyonda kortizol gereklidir.
Kortizol, PNMT gen ekspresyonunu indükleyerek epinefrin üretimini kontrol eder.

Anahtar Kavram

Adrenal korteks-medulla etkileşimi ve PNMT enziminin kortizol bağımlı indüksiyonu
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 108Soru →

Endokrinolojide hormonların biyokimyasal yapıları; plazma transportunu, yarı ömrünü ve hedef hücredeki sinyal iletim mekanizmalarını belirleyen temel faktördür. Peptit yapılı hormonlar genellikle plazmada serbest formda taşınırken ve saniyeler/dakikalar içinde yıkılırken, bazı istisnalar bu kuralı esneten karakteristik özellikler sergiler.

Buna göre; plazma yarı ömrü yaklaşık 2020 dakika olan, peptid yapıda olmasına rağmen plazmada yaklaşık %50\%50 oranında spesifik bir bağlayıcı proteine bağlı olarak taşınan ve hedef hücrede 'Janus kinaz-2' (JAK2JAK2) proteinlerini aktive ederek sinyal iletimini başlatan hormon aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyüme hormonu

Cevap

Büyüme hormonu (GHGH), peptid yapılı olmasına karşın plazmada spesifik bir bağlayıcı proteine bağlı taşınması ve sitoplazmik tirozin kinazlar (JAK/STATJAK/STAT) üzerinden sinyal iletmesi nedeniyle soruda tanımlanan özelliklerin tamamını karşılayan doğru seçenektir.
Büyüme hormonu (GHGH), peptid yapılı hormonların genel kuralının dışına çıkarak plazmada yaklaşık %50\%50 oranında 'Büyüme Hormonu Bağlayıcı Protein' (GHBPGHBP) ile taşınır. Bu bağlanma, hormonun yarı ömrünü yaklaşık 2020 dakikaya çıkarır (serbest peptidlere göre daha uzundur). Ayrıca hedef hücrede reseptöre bağlandığında, reseptörün kendisi bir kinaz olmamasına rağmen, sitoplazmada bulunan 'Janus Kinaz 2' (JAK2JAK2) enzimlerini aktive ederek sinyal iletimini başlatır.

Adım Adım Çözüm

1
Hormonun kimyasal yapısının ve transport özelliklerinin belirlenmesi.
Soruda bahsedilen hormon peptid yapıda olup plazmada bağlayıcı proteine sahiptir. Bu özellik peptid hormonlar için atipiktir; büyüme hormonu ve IGF−1IGF-1 bu kısıtlı gruba girer.
Genel kural olarak peptid hormonlar suda çözünür ve serbest taşınır, ancak bazı istisnalar proteinlere bağlanarak yarı ömürlerini modüle eder.
2
Kinetik verilerin (yarı ömür) değerlendirilmesi.
Plazma yarı ömrü 2020 dakika olarak verilmiştir. IGF−1IGF-1'in yarı ömrü yaklaşık 2020 saat iken, büyüme hormonununki yaklaşık 2020 dakikadır.
Protein bağlama oranı ve bağın stabilitesi yarı ömrü belirler; büyüme hormonu serbest peptidlere göre daha uzun ama IGF−1IGF-1'e göre daha kısa yarı ömre sahiptir.
3
Sinyal iletim mekanizmasının analiz edilmesi.
Hormonun sitoplazmik tirozin kinazları (JAK2JAK2) uyardığı belirtilmiştir.
İnsülin ve IGF−1IGF-1 reseptörün kendisi kinaz olan sistemi (RTKRTK) kullanırken, büyüme hormonu ve prolaktin sitoplazmik kinazları (JAK/STATJAK/STAT) kullanır.

Anahtar Kavram

Hormonların atipik transport özellikleri ve tirozin kinaz sinyal yollarının (intrinsik vs. sitoplazmik) ayırımı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 109Soru →

Hipotalamus, ön hipofiz hormonlarının salınımını hem uyarıcı hem de baskılayıcı faktörlerle denetler. Hipotalamusun periventriküler çekirdeğinden salınan ve ön hipofiz somatotrof hücrelerinden büyüme hormonu (GHGH) salınımını güçlü bir şekilde inhibe eden peptit yapılı hormon aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Somatostatin

Cevap

Büyüme hormonu (GHGH) salınımını hipotalamustan salınarak baskılayan hormon Somatostatin'dir.
Somatostatin, hipotalamusun periventriküler çekirdeğinden salgılanarak ön hipofiz somatotrof hücrelerindeki reseptörlerine bağlanır ve büyüme hormonu (GHGH) salınımını güçlü bir şekilde inhibe eder. Bu hormon aynı zamanda gastrointestinal sistem ve pankreas gibi bölgelerde de inhibitör fonksiyonlar gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Hipotalamus-Ön Hipofiz eksenindeki büyüme hormonu (GHGH) regülasyonunu gözden geçirmek.
GHGH salınımı, hipotalamustan gelen çift yönlü (uyarıcı ve baskılayıcı) bir kontrol altındadır.
Soruda istenen spesifik hormonun hangi eksende çalıştığını belirlemek için gereklidir.
2
Hipotalamustan salınan baskılayıcı (inhibitör) faktörü tanımlamak.
Somatostatin (GHIH), somatotrof hücreler üzerinde inhibitör etki gösterirken, GHRHGHRH uyarıcı etki gösterir.
Uyarıcı ve baskılayıcı hormonların ayrımını yapmak sorunun doğru çözümü için kritiktir.
3
Hormonun salgılandığı anatomik bölgeyi (nükleus) teyit etmek.
Somatostatin temel olarak hipotalamusun periventriküler çekirdeğinden salgılanır.
Sorudaki anatomik ipucu ile hormonal fonksiyonu eşleştirmek cevabı netleştirir.

Anahtar Kavram

Büyüme hormonu (GHGH) salınımının hipotalamik somatostatin aracılığıyla negatif kontrolü.

İpuçları

1
Ön hipofiz hormonlarının çoğu uyarıcı kontrol altındadır, ancak GHGH ve Prolaktin'in güçlü inhibitör kontrolörleri vardır.
2
İsimden ipucu alabilirsiniz: 'Somato' (vücut/büyüme) ve 'statin' (durdurucu/sabit tutucu).
3
Bu hormon aynı zamanda pankreasta delta hücrelerinden salınarak insülin ve glukagonu da baskılar.

Daha Fazla Pratik

Büyüme hormonu eksenindeki kısa döngü (short-loop) ve uzun döngü (long-loop) negatif feedback mekanizmalarını, özellikle IGF−1IGF-1'in somatostatin üzerindeki etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 110Soru →

Paratiroid hormonun (PTHPTH) mineral metabolizması üzerindeki etkileri düşünüldüğünde, böbrek proksimal tübül hücrelerinde gerçekleşen enzim aktivasyonu ve bu sürecin ince bağırsak kalsiyum emilimi ile ilişkisi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proksimal tübülde 1α1\alpha-hidroksilaz enzimini aktive ederek 1,25(OH)2D31,25(OH)_2D_3 sentezini artırır ve bağırsak kalsiyum emilimini dolaylı yoldan uyarır.

Cevap

Paratiroid hormon, böbrek proksimal tübüllerinde 1-alfa hidroksilaz enzimini aktive ederek aktif vitamin D sentezini artırır ve bu sayede ince bağırsaklardan kalsiyum emilimini dolaylı olarak uyarır.
Paratiroid hormon (PTHPTH), kalsiyum homeostazının düzenlenmesinde böbrekler üzerinde çok yönlü bir etkiye sahiptir. Proksimal tübül hücrelerinde 1α1\alpha-hidroksilaz enzimini aktive ederek, inaktif olan 25(OH)D325(OH)D_3'ün aktif form olan 1,25(OH)2D31,25(OH)_2D_3'e (kalsitriol) dönüşmesini sağlar. Kalsitriol ise ince bağırsak epiteli üzerinden kalsiyumun emilimini artırarak plazma kalsiyum düzeylerini yükseltir.

Adım Adım Çözüm

1
PTH'nin böbrek üzerindeki enzimatik etkisini belirle.
PTHPTH, proksimal tübül hücrelerinde 1α1\alpha-hidroksilaz enzimini indükler.
Vitamin D'nin aktif formu olan 1,25(OH)2D31,25(OH)_2D_3 (kalsitriol) sentezi için bu enzim aktivasyonu gereklidir.
2
Aktif vitamin D'nin hedef organını ve etkisini analiz et.
Kalsitriol, ince bağırsak epiteline giderek kalsiyum bağlayıcı protein (kalbindin) ve kalsiyum kanallarının sentezini artırır.
PTH'nin bağırsaklar üzerinde doğrudan bir etkisi yoktur; bu etki vitamin D üzerinden dolaylı olarak gerçekleşir.
3
Diğer mineral etkileriyle ilişkilendir.
PTH aynı zamanda kemikte kalsiyum mobilizasyonunu (hızlı ve yavaş faz) ve böbrekte fosfat atılımını (fosfatüri) sağlar.
Vücut kalsiyum seviyesini yükseltirken fosfat seviyesini düşürerek mineral dengesini korur.

Anahtar Kavram

PTH-Vitamin D-Kalsiyum Ekseni
Soru 111Soru →

Büyüme hormonu (GHGH) sekresyonunun kontrolünde; hipotalamusun arkuat çekirdeği (GHRHGHRH kaynağı) ve periventriküler çekirdeği (somatostatin kaynağı) arasındaki hassas denge ile periferik dokulardan salınan mediyatörlerin feedback (geribildirim) etkileri kritik rol oynar. Bu regülasyon mekanizmaları düşünüldüğünde, aşağıdaki durumlardan hangisinin plazma GHGH düzeyinde bir artışa yol açması beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Periventriküler çekirdekteki somatostatin salgılayan nöronlar üzerindeki IGF−1IGF-1 reseptörlerinin bloke edilmesi

Cevap

Periventriküler çekirdekteki somatostatin nöronları üzerindeki IGF−1IGF-1 reseptörlerinin bloke edilmesi, plazma GHGH düzeyinde artışa yol açar.
Büyüme hormonu (GHGH) aksında, karaciğerden salınan IGF−1IGF-1 'uzun döngü' negatif feedback aracısıdır. IGF−1IGF-1, hipotalamusun periventriküler çekirdeğindeki somatostatin nöronlarını uyararak GHGH salınımını baskılayan somatostatin miktarını artırır. Eğer bu çekirdekteki IGF−1IGF-1 reseptörleri bloke edilirse, somatostatin uyarımı gerçekleşemez, inhibitör baskı azalır ve sonuç olarak plazma GHGH düzeyi artar.

Adım Adım Çözüm

1
GHGH regülasyonunda rol oynayan hipotalamik çekirdekleri ve hormonlarını tanımlayın.
Arkuat çekirdek GHRHGHRH (uyarıcı), periventriküler çekirdek ise somatostatin (inhibitör) salgılar.
Regülasyonun hangi bölgeler üzerinden gerçekleştiğini anlamak için kaynak çekirdeklerin bilinmesi gerekir.
2
IGF−1IGF-1 (Somatomedin C) mediyatörünün 'uzun döngü' (long-loop) feedback etkisini analiz edin.
IGF−1IGF-1, periferik dokulardan (özellikle karaciğer) salınır ve hipotalamusta somatostatin salınımını uyarırken, GHRHGHRH salınımını ve hipofizdeki GHGH sentezini baskılar.
Uzun döngü feedback, hedef organdan (veya aracıdan) gelen sinyalin üst merkezleri (hipotalamus/hipofiz) etkilemesidir.
3
Reseptör blokajının sistem üzerindeki net etkisini değerlendirin.
Periventriküler çekirdekteki IGF−1IGF-1 reseptörleri bloke edilirse, IGF−1IGF-1 somatostatin sentezini/salınımını uyaramaz. İnhibitör bir faktör olan somatostatinin azalması, ön hipofiz üzerindeki baskıyı kaldırarak GHGH salınımını artırır.
İnhibitör bir sinyalin baskılanması, sonuçta hedef hormonun artışıyla sonuçlanır.

Anahtar Kavram

Hipotalamo-hipofizer-somatotrop aksın feedback mekanizmaları

Daha Fazla Pratik

Somatostatinin sadece GHGH değil, aynı zamanda TSHTSH salınımını da inhibe ettiğini ve bu nedenle somatostatin analoglarının kullanımı sırasında tiroid fonksiyonlarının da izlenmesi gerektiğini unutmayın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 112Soru →

4848 yaşında bir erkek hasta; kronik diyare, steatore (yağlı dışkılama), hipoklorhidri ve hafif glukoz intoleransı şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan görüntülemede pankreasın DD (delta) hücrelerinden köken alan bir nöroendokrin tümör saptanıyor. Bu hastada tümörden aşırı salgılanan hormonun, pankreas adacıklarındaki diğer endokrin hücreler üzerindeki parakrin etkisi ve hücresel mekanizmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hem insülin hem de glukagon salgısını parakrin yolla güçlü şekilde inhibe eder; bu etkiyi çoğunlukla GiG_i proteinine kenetli reseptörler aracılığıyla gerçekleştirir.

Cevap

Hem insülin hem de glukagon salgısını parakrin yolla güçlü şekilde inhibe eder; bu etkiyi çoğunlukla GiG_i proteinine kenetli reseptörler aracılığıyla gerçekleştirir.
Somatostatin, pankreas adacıklarında delta (D) hücrelerinden salgılanır. Parakrin (yerel) etkisiyle hem alfa hücrelerinden glukagon salgısını hem de beta hücrelerinden insülin salgısını güçlü bir şekilde inhibe eder. Bu etkisini, somatostatin reseptörleri aracılığıyla GiG_i proteinini aktive edip adenilat siklaz enzimini inhibe ederek (hücre içi cAMPcAMP düzeylerini düşürerek) gerçekleştirir. Bu nedenle somatostatinoma hastalarında her iki hormonun baskılanmasına bağlı olarak sindirim bozuklukları ve hafif diyabet görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulgulardan salgılanan hormonu tanımla.
Steatore, diyare ve glukoz intoleransı ile seyreden delta hücre tümörü 'Somatostatinoma'dır ve salgılanan hormon Somatostatin'dir.
Somatostatin pankreasın ekzokrin (lipaz/enzim) ve endokrin (insülin/glukagon) salgılarını inhibe eder.
2
Hormonun adacık içi parakrin etkisini değerlendir.
Somatostatin hem alfa (glukagon) hem de beta (insülin) hücreleri üzerinde güçlü baskılayıcı etkiye sahiptir.
Adacık içi lokal düzenlemede somatostatin genel bir 'fren' görevi görür.
3
Hücresel sinyal iletim mekanizmasını belirle.
Somatostatin reseptörleri (SSTR) genellikle GiG_i proteini ile kenetlidir ve adenilat siklazı inhibe ederek cAMPcAMP düzeyini düşürür.
Hormon salgısının inhibisyonu genellikle hücre içi cAMPcAMP veya Ca2+Ca^{2+} düzeylerinin azalmasıyla ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Pankreatik Somatostatinin Parakrin ve Hücresel Etkileri
Soru 113Soru →

Ailesinde üç kuşaktır genç yaşta başlangıçlı, obezite ile ilişkili olmayan ve hafif seyirli (açlık kan glukozu: 115−130 mg/dL115-130 \text{ mg/dL}) diyabet öyküsü bulunan 2222 yaşındaki bir kadın hastada, pankreatik β\beta hücrelerindeki "glukoz sensörü" mekanizmasında bir bozukluk olduğu düşünülmektedir. Bu hastadaki genetik mutasyonun etkilediği enzimin β\beta hücrelerindeki temel fizyolojik görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Glukozu fosforilleyerek hücre içi metabolizma hızını ve ATP/ADP oranını belirlemek

Cevap

Glukokinaz enzimi, glukozu glukoz-6-fosfata fosforilleyerek hücre içi metabolizma hızını ve ATP/ADP oranını belirler, böylece insülin salgısı için 'glukoz sensörü' görevini üstlenir.
Doğru yanıt olan seçenek, glukokinazın fizyolojik rolünü tam olarak açıklar. Glukokinaz, glukozu glukoz-6-fosfata dönüştürerek glikolizi başlatır. Bu enzimin KmK_m değeri yüksektir ( 10 mM~10 \text{ mM}), bu da onun fizyolojik glukoz aralığındaki değişimlere duyarlı olmasını sağlar. Üretilen ATP, KATPK_{ATP} kanallarını kapatarak insülin salınımını tetikler. MODY 2 hastalarında bu enzimin aktivitesi azaldığı için insülin salgılanması için gereken glukoz eşiği yükselir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tablonun tanımlanması
MODY Tip 2 (Maturity-Onset Diabetes of the Young)
Genç yaşta başlangıç, aile öyküsü ve hafif hiperglisemi tipik olarak glukokinaz mutasyonuna işaret eder.
2
Glukoz sensörü mekanizmasının analizi
Glukokinaz enziminin hız kısıtlayıcı rolü
β\beta hücrelerinde glukozun metabolize edilme hızı, ATP üretimini ve dolayısıyla insülin salınım eşiğini belirler.
3
İnsülin salgılatma yolunun takibi
ATP artışı -> KATPK_{ATP} kapanması -> Depolarizasyon -> Ca2+Ca^{2+} girişi -> Ekzositoz
Glukokinaz bu zincirin en başında, glukoz sinyalini metabolik enerjiye dönüştüren kritik halkadır.

Anahtar Kavram

Glukokinaz, pankreatik β\beta hücrelerinde glukoz konsantrasyonu ile insülin salgısı arasındaki ilişkiyi kuran temel 'sensör' enzimdir.

İpuçları

1
Hastadaki tablo, genç yaşta görülen ve glukozun insülin salgılatma 'eşiğinin' yükseldiği MODY Tip 2 vakasıdır.
2
β\beta hücresinde glukozu metabolizmaya sokan ilk enzim, aynı zamanda hız kısıtlayıcı basamaktır.
3
Glukokinaz, ATP üretim hızını kontrol ederek KATPK_{ATP} kanallarının kapanma zamanlamasını belirler.

Daha Fazla Pratik

İnsülinin hedef hücrelerdeki Tirozin Kinaz reseptör mekanizmasını ve PI3K yolunu gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 114Soru →

Otoimmün bir hastalık nedeniyle uzun süreli ve yüksek dozda ekzojen glukokortikoid (örneğin deksametazon) tedavisi alan bir hastada, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının baskılanmasına bağlı olarak adrenal bezlerde aşağıdaki morfolojik veya fizyolojik değişikliklerden hangisinin görülmesi en olasıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zona fasciculata ve zona reticularis tabakalarında belirgin atrofi görülürken, zona glomerulosa tabakasının yapısının büyük oranda korunması

Cevap

Ekzojen steroid kullanımı ACTH salgısını baskılar; bu durum ACTH'a bağımlı olan zona fasciculata ve zona reticularis tabakalarında atrofiye yol açarken, temel olarak RAAS kontrolünde olan zona glomerulosa tabakası bu durumdan etkilenmez.
Dışarıdan alınan glukokortikoidler hipofizden ACTH salgısını baskılar. ACTH, adrenal korteksin iç iki tabakası olan zona fasciculata ve zona reticularis'in hem fonksiyonu hem de morfolojik bütünlüğü için kritik bir trofik hormondur. Bu nedenle ACTH eksikliğinde bu iki tabaka atrofiye uğrar. Ancak adrenal korteksin en dış tabakası olan zona glomerulosa, mineralokortikoid (aldosteron) üretimi için birincil olarak anjiyotensin II ve potasyuma ihtiyaç duyar; ACTH'ın bu tabaka üzerindeki trofik etkisi minimaldir. Dolayısıyla sekonder adrenal yetmezlikte zona glomerulosa yapısı korunur.

Adım Adım Çözüm

1
Ekzojen glukokortikoidlerin HPA aksı üzerindeki etkisini belirle.
Hipotalamustan CRH ve ön hipofizden ACTH salınımı negatif feedback ile baskılanır.
Vücut, dışarıdan alınan yüksek dozdaki steroidi algılayarak kendi üretimini durdurmaya çalışır.
2
ACTH'ın adrenal korteks tabakaları üzerindeki trofik etkilerini analiz et.
ACTH, özellikle zona fasciculata (kortizol) ve zona reticularis (androjen) tabakalarının bütünlüğü ve hacmi için gereklidir.
ACTH eksikliğinde bu tabakalardaki hücreler küçülür ve fonksiyonlarını kaybeder (atrofi).
3
Zona glomerulosa tabakasının kontrol mekanizmasını değerlendir.
Zona glomerulosa (aldosteron), esas olarak Anjiyotensin II ve ekstraselüler potasyum iyonu (K+K^+) konsantrasyonu ile regüle edilir.
Bu tabaka ACTH'dan büyük oranda bağımsız olduğu için ACTH eksikliği durumunda yapısı korunur.

Anahtar Kavram

Adrenal korteks tabakalarının diferansiyel hormonal regülasyonu

Daha Fazla Pratik

Primer ve sekonder adrenal yetmezlik arasındaki elektrolit farklarını (Na+, K+) ve hiperpigmentasyon varlığını karşılaştırın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 115Soru →

Adrenal medullanın kromaffin hücrelerinde tirozin molekülünden epinefrin sentezlenmesi, bu hormonların granüllerde depolanması ve salınım mekanizmalarıyla ilgili fizyolojik süreçler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kromaffin granül membranındaki V-tipi H+H^+-ATPaz pompasının oluşturduğu proton gradyanı, hem sitozolik dopaminin hem de sitozolde oluşan epinefrinin VMAT-2 üzerinden granül içine taşınmasını sağlar.

Cevap

Doğru cevap, kromaffin granül membranındaki V-tipi H+H^+-ATPaz pompasının oluşturduğu proton gradyanının VMAT-2 taşıyıcısı için enerji sağladığını ve bu mekanizmanın hem dopamin hem de epinefrin alımı için kullanıldığını belirten seçenektir.
Kromaffin granüllerindeki V-tipi H+H^+-ATPaz (proton pompası), granül içini asidik ve elektropozitif hale getirir. Bu proton gradyanı, VMAT-2 (Vesicular Monoamine Transporter 2) taşıyıcısının dopamin ve epinefrini sitozolden vezikül içine aktif olarak pompalaması için gerekli itici gücü sağlar. Norepinefrin vezikül içinde sentezlenip sitozole geçtikten sonra, epinefrine dönüşür ve aynı VMAT-2 mekanizmasıyla depolanmak üzere tekrar veziküle alınır.

Adım Adım Çözüm

1
Katekolamin sentezinin ilk basamaklarını analiz et.
Tirozin sitozolde tirozin hidroksilaz (hız kısıtlayıcı) ile DOPA'ya, o da DOPA dekarboksilaz ile dopamine dönüşür.
Sentez sürecinin hangi kısımlarının sitozolde, hangilerinin vezikül içinde olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
Dopaminin granüle giriş mekanizmasını ve norepinefrin oluşumunu incele.
Dopamin, VMAT-2 aracılığıyla granüle girer ve burada bulunan dopamin β\beta-hidroksilaz ile norepinefrine dönüşür.
Enzim lokalizasyonlarının (DBH'nin vezikül içinde olması) doğruluğunu kontrol etmek için gereklidir.
3
Norepinefrin-epinefrin döngüsünü (mekik mekanizması) değerlendir.
Norepinefrin sitozole sızar, sitozolik PNMT ile epinefrine dönüşür ve epinefrin tekrar VMAT-2 ile granüle girer.
PNMT'nin sitozolik olduğunu ve epinefrinin depolanmak için tekrar granüle girmesi gerektiğini anlamak için gereklidir.
4
Taşıma süreçlerinin enerji kaynağını sorgula.
Granül membranındaki V-tipi H+H^+-ATPaz protonları içeri pompalayarak bir gradyan oluşturur; VMAT-2 bu gradyanı kullanarak (2 proton dışarı, 1 monoamin içeri) taşıma yapar.
Depolama ve taşıma basamaklarının biyoelektrik temelini doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Adrenal medullada katekolamin sentezi hücresel bölmeler arasında bir döngü şeklinde gerçekleşir; dopamin granüle girer, norepinefrin çıkar, epinefrin oluşur ve epinefrin proton gradyanı yardımıyla tekrar granüle girer.

Daha Fazla Pratik

Katekolaminlerin metabolizmasında görev alan MAO ve COMT enzimlerinin hücresel lokalizasyonlarını ve oluşan son ürünleri (VMA, metanefrinler) incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 116Soru →

Rutin kontrollerinde kan basıncı 175/105175/105 mmHg saptanan 3838 yaşında bir erkek hastanın yapılan laboratuvar incelemelerinde serum sodyum (Na+Na^+) düzeyi 146146 mEq/L, potasyum (K+K^+) düzeyi 2.62.6 mEq/L (normal: 3.5−5.03.5-5.0 mEq/L) ve plazma renin aktivitesi belirgin olarak düşük bulunmuştur. Bilgisayarlı tomografide sağ adrenal bezde 2.52.5 cm çapında homojen bir kitle (adenom) tespit edilmiştir. Bu hastanın cerrahi öncesi dönemdeki sol (karşı taraf) adrenal bezinin fonksiyonel durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zona glomerulosa tabakasında selektif bir atrofi ve aldosteron sentezinde azalma gözlenir.

Cevap

Karşı taraftaki adrenal bezin zona glomerulosa tabakasında selektif bir atrofi ve fonksiyonel azalma gözlenir.
Sağ adrenaldeki adenomdan salgılanan aşırı aldosteron, plazma renin aktivitesini ve dolayısıyla anjiyotensin II düzeylerini baskılar. Anjiyotensin II, adrenal korteksin zona glomerulosa tabakasının hem fonksiyonu hem de hücresel bütünlüğü için gerekli olan ana trofik faktördür. Bu nedenle karşı taraftaki (sol) adrenal bezin zona glomerulosa tabakası uyarandan yoksun kalarak atrofiye uğrar. Diğer tabakalar (fasikulata ve retikularis) esas olarak ACTH kontrolünde olduğu ve aldosteron ACTH'yi baskılamadığı için bu tabakalarda atrofi gözlenmez.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik verileri analiz etme
Hipertansiyon, hipokalemi ve düşük renin aktivitesi primer hiperaldosteronizm (Conn sendromu) tanısını koydurur.
Otonom aldosteron salgısı sodyum tutulumuna ve buna bağlı olarak renin baskılanmasına yol açar.
2
Feedback mekanizmasını değerlendirme
Baskılanmış renin aktivitesi, anjiyotensin II (AngIIAng II) oluşumunun azalmasına neden olur.
Renin, anjiyotensinojeni anjiyotensin I'e dönüştüren kısıtlayıcı basamaktır.
3
Hedef doku etkisini belirleme
Düşük AngIIAng II düzeyleri, karşı adrenal bezin zona glomerulosa tabakasındaki aldosteron sentezini ve hücre proliferasyonunu azaltır.
Anjiyotensin II, zona glomerulosa tabakasının hem spesifik uyaranı hem de trofik faktörüdür.
4
Diğer tabakalarla kıyaslama
Zona fasikulata ve retikularis normal kalır çünkü ACTH seviyeleri bu tabloda baskılanmaz.
Mineralokortikoidlerin glukokortikoid aksı üzerinde negatif feedback etkisi yoktur.

Anahtar Kavram

Zona glomerulosa'nın ana trofik faktörü anjiyotensin II iken; zona fasikulata ve retikularis'in ana trofik faktörü ACTH'dir.
Soru 117Soru →

Büyüme hormonu (GHGH) salınımı, hipotalamusun stimülatör ve inhibitör kontrolü altındadır. Periferik dokulardan salınan **insülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF−1IGF-1)**, negatif feedback mekanizması çerçevesinde hipotalamik nükleuslardaki nöronal aktiviteyi düzenleyerek GHGH salınımını baskılar.

Buna göre, IGF−1IGF-1 seviyesindeki artışa yanıt olarak hipotalamik nükleuslarda gerçekleşen değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arkuat çekirdekteki GHRHGHRH nöronlarının inhibisyonu ve periventriküler çekirdekteki somatostatin nöronlarının uyarılması

Cevap

Arkuat çekirdekteki GHRHGHRH nöronlarının inhibisyonu ve periventriküler çekirdekteki somatostatin nöronlarının uyarılması
Büyüme hormonu (GHGH) salınımı, hipotalamusun arkuat çekirdeğinden salınan GHRHGHRH (uyarıcı) ve periventriküler çekirdeğinden salınan somatostatin (baskılayıcı) arasındaki dengeye bağlıdır. Periferik kanda artan IGF−1IGF-1, negatif feedback mekanizması uyarınca arkuat çekirdekteki GHRHGHRH nöronlarını inhibe ederken, periventriküler çekirdekteki somatostatin nöronlarını uyararak ön hipofizden GHGH salınımını güçlü bir şekilde baskılar.

Adım Adım Çözüm

1
IGF−1IGF-1'in büyüme hormonu (GHGH) aksındaki rolünü analiz et.
IGF−1IGF-1, periferik kanda artınca hipotalamo-hipofizer aks üzerinde uzun döngü (long-loop) negatif feedback uygular.
GHGH etkilerini karaciğerden salınan IGF−1IGF-1 aracılığıyla gösterir ve bu seviye arttığında sistemin kendini dengelemesi gerekir.
2
Hipotalamik stimülatör nöronların lokalizasyonunu ve yanıtını belirle.
GHRHGHRH nöronları arkuat çekirdekte yer alır ve IGF−1IGF-1 tarafından inhibe edilirler.
Stimülatör sinyalin (GHRH) azaltılması, ön hipofizden GHGH salınımını düşürür.
3
Hipotalamik inhibitör nöronların lokalizasyonunu ve yanıtını belirle.
Somatostatin nöronları periventriküler çekirdekte yer alır ve IGF−1IGF-1 tarafından uyarılırlar.
İnhibitör sinyalin (Somatostatin) artırılması, ön hipofiz somatotrop hücreleri üzerinde baskı oluşturur.

Anahtar Kavram

Büyüme hormonu aksında IGF-1'in çift yönlü hipotalamik feedback kontrolü (GHRH inhibisyonu ve Somatostatin stimülasyonu).

Daha Fazla Pratik

Hipotalamo-hipofizer sap lezyonlarında (stalk effect) GHGH ve Prolaktin seviyelerindeki zıt değişimleri inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 118Soru →

Tiroid foliküler hücresinde gerçekleşen hormon sentez aşamaları, kana salınım süreçleri ve hedef dokulardaki moleküler etki mekanizmaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kenetlenme (coupling) reaksiyonu sırasında bir iyodotirozinden ayrılan fenolik halkanın diğerine transferi sonucunda, tiroglobulin iskeletinde yan ürün olarak dehidroalanin kalıntısı kalır.

Cevap

Kenetlenme reaksiyonu sırasında fenolik halkası transfer edilen tirozin molekülünün geri kalan kısmının tiroglobulin üzerinde dehidroalanin olarak kalması doğrudur.
Tiroid hormon sentezinin en kritik adımlarından biri olan kenetlenme (coupling) reaksiyonu tiroglobulin (Tg) molekülü içinde gerçekleşir. TPO enziminin etkisiyle bir iyodotirozin kalıntısının fenolik halkası, başka bir iyodotirozin kalıntısına aktarılır. Bu süreçte fenolik halkasını 'bağışlayan' tirozin molekülü, Tg zincirinden kopmaz; ancak yapısı bozularak dehidroalanin haline dönüşür. Bu, tiroid fizyolojisinin spesifik bir biyokimyasal ayrıntısıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tiroid peroksidaz (TPO) tarafından yönetilen kenetlenme (coupling) mekanizmasını değerlendir.
Donör iyodotirozin (DIT veya MIT) molekülünün fenolik halkası koparılır ve alıcı bir DIT molekülüne transfer edilir.
T4 (DIT+DITDIT+DIT) veya T3 (MIT+DITMIT+DIT) oluşumu için tirozin halkalarının birleşmesi gerekir.
2
Donör tirozin molekülünden geriye kalan yapıyı incele.
Fenolik halkasını kaybeden donör tirozin, tiroglobulin peptit zincirine bağlı dehidroalanin kalıntısı olarak kalır.
Halkanın ayrılması tirozin yan zincirini dehidroalanine dönüştürür.
3
Diğer fizyolojik süreçleri (taşıma, reseptör, feedback) eleyerek doğrula.
Hücreye girişin MCT8 ile olduğu, reseptörün ligand yokken de bağlı kaldığı ve iyot eksikliğinde T3 sentezinin öncelendiği görülür.
Seçeneklerdeki yanlış bilgileri ayırt etmek için temel fizyolojik kurallar uygulanır.

Anahtar Kavram

Tiroid Hormon Sentezi ve Kenetlenme Mekanizması
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 119Soru →

Endokrin sistemde hormonlar; sentezlendikleri hücre içi bölmelerden plazmadaki taşınma formlarına ve hedef hücrede tetikledikleri ikincil haberci sistemlerine kadar belirgin yapısal farklılıklar sergilerler. Buna göre; granüllü endoplazmik retikulumda sentezlenen, plazmada büyük oranda serbest (bağlanmamış) formda taşınan ve hedef hücresinde fosfolipaz C (PLC) aktivasyonu üzerinden etki gösteren hormon aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Oksitosin

Cevap

Peptit yapılı bir hormon olan ve etkisini fosfolipaz C (PLC) aktivasyonu üzerinden gösteren Oksitosin, bu özelliklerin tamamını karşılamaktadır.
Oksitosin, hipotalamusta granüllü endoplazmik retikulumda preprohormon olarak sentezlenen ve arka hipofizden salınan bir peptit hormondur. Hidrofilik yapısı sayesinde kanda serbestçe taşınır ve hedef dokularında (uterus, meme bezleri) Gq-proteinine bağlı reseptörleri aracılığıyla fosfolipaz C'yi aktive ederek IP3 ve DAG üzerinden hücre içi kalsiyum artışını tetikler.

Adım Adım Çözüm

1
Hormonun kimyasal yapısını sentez yerinden belirle.
Granüllü endoplazmik retikulumda (GER) sentezlenen hormonlar peptit yapılıdır.
Peptit hormonlar GER'de sentezlenip Golgi'de paketlenirken, steroidler düz ER'de sentezlenir.
2
Plazmadaki taşınma formunu değerlendir.
Peptit hormonlar suda çözünür oldukları için plazmada genellikle serbest (bağlanmamış) formda taşınırlar.
Hidrofobik hormonlar (steroidler ve tiroid hormonları) taşıyıcı proteinlere ihtiyaç duyarken, hidrofilik peptitler serbest taşınır.
3
Sinyal iletim mekanizmasını analiz et.
Hormonun PLC (fosfolipaz C) yolunu kullanması, Gq proteini ile kenetli bir reseptöre sahip olduğunu gösterir.
Oksitosin, TRH, GnRH, Anjiyotensin II ve Vazopressin (V1) gibi hormonlar bu yolu kullanır.
4
Seçenekler arasından tüm kriterlere uyan hormonu seç.
Oksitosin hem peptit yapısı hem de PLC sinyal yolu ile kriterlere uygundur.
Diğer seçenekler ya farklı bir kimyasal yapıdadır ya da farklı bir sinyal yolu (cAMP veya JAK/STAT) kullanır.

Anahtar Kavram

Peptit hormonların sentez, transport ve sinyal iletim özellikleri arasındaki entegrasyon.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 120Soru →

Adrenal medulla kromaffin hücrelerinde sentezlenen katekolaminlerin büyük bir kısmını (%80) epinefrin oluşturur. Bu hücrelerde norepinefrinin epinefrine dönüşümünü katalizleyen ve adrenal korteksten gelen yüksek konsantrasyondaki kortizol tarafından indüklenen enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Feniletanolamin N-metiltransferaz (PNMT)

Cevap

Feniletanolamin N-metiltransferaz (PNMT)
Feniletanolamin N-metiltransferaz (PNMT), norepinefrini epinefrine dönüştüren enzimdir. Bu enzim sadece adrenal medulla gibi bölgelerde bulunur ve adrenal korteksten gelen portal kan akımıyla taşınan yüksek derişimli kortizol tarafından sentezi artırılır. Bu mekanizma, stres durumunda kortizol ile birlikte epinefrin salgısının da koordine edilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Sentez yolunun son basamağını tanımla.
Norepinefrin + Metil Grubu → Epinefrin
Adrenal medullanın ana ürünü olan epinefrinin oluşması için norepinefrinin metillenmesi gerekir.
2
Hormonal regülasyonu belirle.
Kortizol, PNMT enzimini indükler.
Adrenal korteksten gelen yüksek kortizol seviyeleri, medulladaki epinefrin üretimini doğrudan destekler.

Anahtar Kavram

Adrenal medullada epinefrin sentezi ve kortizolün PNMT üzerindeki düzenleyici etkisi.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 6 / 11Sonraki