yaşında bir erkek hasta; kronik diyare, steatore (yağlı dışkılama), hipoklorhidri ve hafif glukoz intoleransı şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan görüntülemede pankreasın (delta) hücrelerinden köken alan bir nöroendokrin tümör saptanıyor. Bu hastada tümörden aşırı salgılanan hormonun, pankreas adacıklarındaki diğer endokrin hücreler üzerindeki parakrin etkisi ve hücresel mekanizmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Hem insülin hem de glukagon salgısını parakrin yolla güçlü şekilde inhibe eder; bu etkiyi çoğunlukla proteinine kenetli reseptörler aracılığıyla gerçekleştirir.Cevap
- Bİnsülin salgısını inhibe ederken glukagon salgısını stimüle eder; bu durum hastada görülen diyabetik tabloyu ve glukagon fazlalığını açıklar.
- CReseptör tirozin kinaz (RTK) aktivasyonu üzerinden hücre içi düzeylerini düşürerek insülinin metabolik etkilerini antagonize eder.
- DAdacık içi kan akımı yoluyla sadece beta hücrelerini inhibe eder; alfa hücreleri üzerindeki baskılayıcı etkisi sadece sempatik uyarım varlığında ortaya çıkar.
- EHücre içi ve yolaklarını aktive ederek kalsiyum mobilizasyonu sağlar ve bu yolla pankreatik polipeptit salgısını artırır.
Cevap
Hem insülin hem de glukagon salgısını parakrin yolla güçlü şekilde inhibe eder; bu etkiyi çoğunlukla proteinine kenetli reseptörler aracılığıyla gerçekleştirir.
Somatostatin, pankreas adacıklarında delta (D) hücrelerinden salgılanır. Parakrin (yerel) etkisiyle hem alfa hücrelerinden glukagon salgısını hem de beta hücrelerinden insülin salgısını güçlü bir şekilde inhibe eder. Bu etkisini, somatostatin reseptörleri aracılığıyla proteinini aktive edip adenilat siklaz enzimini inhibe ederek (hücre içi düzeylerini düşürerek) gerçekleştirir. Bu nedenle somatostatinoma hastalarında her iki hormonun baskılanmasına bağlı olarak sindirim bozuklukları ve hafif diyabet görülür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Pankreatik Somatostatinin Parakrin ve Hücresel Etkileri