Hücre Fizyolojisi

Kaba yüz görünümü, iskelet sistemine ait radyolojik anomali bulguları ($dysostosis \ multiplex$) ve ağır psikomotor gerilik ile karakterize olan I-hücreli ($I-cell$) hastalık tanılı bir hastanın fibroblast kültürleri incelenmiştir. Yapılan biyokimyasal analizlerde, çok sayıda lizozomal asit hidrolazın hücre içi konsantrasyonunun çok düşük olduğu, buna karşın hücre dışı sıvıda ve plazmada bu enzimlerin seviyelerinin normalin çok üzerinde olduğu saptanmıştır. Bu patolojik tabloya neden olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre kültürü ortamında gerçekleştirilen bir deneyde, yapısal olarak birbirine oldukça benzer olan $A$ ve $B$ moleküllerinin hücre içine taşınma kinetiği incelenmiştir. Ortamda sadece $A$ molekülü varken ölçülen taşıma hızının, ortamda hem $A$ hem de $B$ molekülü varken ölçülen değerden daha düşük olduğu saptanmıştır. Ayrıca her iki molekül için de dış ortam konsantrasyonu artırıldığında, taşıma hızının bir maksimum değere ($V_{max}$) ulaştığı gözlenmiştir. Bu verilere dayanarak, $A$ molekülünün taşınma mekanizması hakkında ulaşılabilecek en doğru yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre zarının akışkanlığı ve termodinamik davranışı, bileşimindeki lipidlerin "faz geçiş sıcaklığı" ($T_m$) ve kolesterolün bu sürece etkisiyle belirlenir. Saf bir fosfolipid çiftine (örneğin dipalmitoilfosfatidilkolin - DPPC) kolesterol eklenmesinin, membranın fiziksel özellikleri ve faz geçiş kinetiği üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Paklitaksel (Taxol) gibi kemoterapötik ilaçlar, mikrotübül dinamiklerini stabilize ederek hücre bölünmesini durdurur. Benzer şekilde bu ilaçlar, hücre içi veziküler trafiği de etkileyebilir. Bir sinir hücresinde (nöron) sentezlenen nörotransmitter veziküllerinin hücre gövdesinden (soma) akson terminaline doğru (anterograd) taşınmasında görev alan temel moleküler motor aşağıdakilerden hangisidir?

Kartagener sendromu (primer siliyer diskinezi) olan bir hastada, silyum ve spermatozoon kamçısının (flagella) hareket edememesine bağlı olarak kronik sinüzit ve infertilite gelişmektedir. Bu klinik tablonun temelinde yatan, mikrotübüller üzerinde kayma hareketi yaparak siliyer vuruşu sağlayan moleküler motor protein aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre zarının fiziksel özelliklerini ve akışkanlığını ($fluidity$) etkileyen moleküler faktörler incelendiğinde; membran akışkanlığının artması ve faz geçiş sıcaklığının ($T_m$) düşmesi ile sonuçlanan değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Klinik muayenesinde Trousseau ve Chvostek belirtileri saptanan, laboratuvar tetkiklerinde ise belirgin hipokalsemisi olduğu görülen bir hastada izlenen nöromusküler aşırı uyarılabilirliğin (tetani) temel elektrofizyolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Vücut sıvı hacimlerini ölçmek amacıyla bir deneğe $5$ g inülin ve $25$ mg Evans mavisi ($T-1824$) intravenöz yolla uygulanmıştır. Belirli bir süre sonra yapılan plazma analizlerinde inülin konsantrasyonu $0,5$ mg/ml, Evans mavisi konsantrasyonu ise $0,01$ mg/ml olarak ölçülmüştür. Maddelerin idrarla atılımı ihmal edildiğine göre, bu deneğin interstisiyel sıvı hacmi kaç litredir?

Hücre içerisinde steroid yapılı hormonların sentezi, fosfolipit ve kolesterol üretimi ile ilaçların detoksifikasyonu süreçlerinde temel rol oynayan, üzerinde ribozom bulundurmayan organel aşağıdakilerden hangisidir?

$75$ kg ağırlığındaki sağlıklı bir deneğin vücut sıvı bölmelerini belirlemek amacıyla yapılan bir fizyoloji çalışmasında, deneğe $5000$ mg mannitol intravenöz olarak uygulanmıştır. Dağılım dengesi sağlandığında mannitolün plazma konsantrasyonu $0,3$ mg/ml olarak ölçülmüş ve bu denge süreci boyunca mannitolün $\%10$'unun idrarla atıldığı saptanmıştır. Aynı deneğin total kan hacmi radyoaktif krom ($^{51}Cr$) işaretli eritrositler kullanılarak $5000$ ml, hematokrit değeri ise $\%40$ olarak belirlenmiştir. Bu verilere göre, deneğin interstisyel sıvı ($ISF$) hacmi kaç litredir?

Hücre çekirdeği içerisinde yer alan, membranla çevrili olmayan, ribozomal $RNA$ ($rRNA$) transkripsiyonu ile ribozom alt birimlerinin montajından sorumlu olan ve yapısında nükleolin ile fibrillarin gibi spesifik marker proteinler bulunduran hücresel yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre zarının akışkanlığı, çevresel sıcaklık değişimlerine rağmen hücresel süreçlerin devam edebilmesi için belirli bir aralıkta korunmalıdır. Hücre zarında bulunan kolesterol molekülleri, bu akışkanlığın dengelenmesinde bir 'akışkanlık tamponu' (fluidity buffer) gibi görev yapar. Kolesterolün hücre zarı akışkanlığı üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hücre zarı proteinleri, lipid çifti ile kurdukları etkileşimlerin niteliğine ve zardaki konumlarına göre integral ve periferik proteinler olarak iki ana gruba ayrılır. Bu proteinlerin yapısal ve biyokimyasal özellikleri dikkate alındığında, periferik membran proteinleri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İnce bağırsak epitel hücrelerinde (enterositlerde) lümenden hücre içine glukozun taşınmasını sağlayan SGLT-1 ($Sodyum-Bağımlı$ $Glukoz$ $Taşıyıcısı$ $1$) mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir hücrede $X$ maddesinin taşınma kinetiği ve mekanizmasını belirlemek amacıyla yapılan bir dizi deneyde şu bulgular elde edilmiştir:

Bu deneysel verilere dayanarak, $X$ maddesinin hücre zarından geçiş mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hücre zarını oluşturan fosfolipitlerin moleküler geometrisi, lipid çiftinin paketlenme özelliklerini ve membranın spontan eğriliğini (intrinsic curvature) belirler. Membran dinamiği, veziküler taşınma ve füzyon süreçlerindeki lipid organizasyonu düşünüldüğünde, belirli lipitlerin yapısal özellikleri ve bunların zar üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hücreler arası haberleşmede kritik rol oynayan oluklu bağlantıların (gap junction) gating (kapılanma) mekanizması ve moleküler mimarisi değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$60$ kg ağırlığında bir hastada ödem şüphesi ile vücut sıvı bölmeleri ölçümü yapılmaktadır. Hastaya intravenöz olarak $5000$ mg inülin ve $10$ mg radyoaktif iyotla işaretlenmiş albümin ($^{125}I$-Albümin) uygulanmıştır. Denge sağlandıktan sonra elde edilen veriler şöyledir:

- İnülin için plazma konsantrasyonu: $0.25$ mg/ml
- İdrarla atılan toplam inülin: $500$ mg
- $^{125}I$-Albümin için plazma konsantrasyonu: $0.004$ mg/ml

Buna göre, bu hastanın interstisyel sıvı ($İSS$) hacmi kaç litredir?

Hücre zarının (plazma membranı) moleküler organizasyonu, bileşenlerinin zar üzerindeki asimetrik dağılımı ve proteinlerin lipit tabakası ile olan etkileşimleri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hücre döngüsünün düzenlenmesi, apoptoz ve antijen sunumu gibi hayati süreçlerde kilit rol oynayan proteinlerin selektif yıkımından sorumlu olan 26S proteozom kompleksi ve bu yapıyı hedef alan farmakolojik ajanlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?