Examkin

Kan ve Bağışıklık Fizyolojisi

189 soru

Soru 81Soru →

Primer hemostazın başlangıç evresinde, trombositlerin hasarlı damar duvarındaki von Willebrand faktörüne (vWFvWF) doğrudan bağlanarak adezyon gerçekleştirmesini sağlayan temel yüzey reseptörü hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: GpIb−IX−VGpIb-IX-V kompleksi

Cevap

Trombositlerin von Willebrand faktörüne bağlanarak adezyon yapmasını sağlayan yapı GpIb−IX−VGpIb-IX-V kompleksidir.
Trombosit adezyonu, vasküler hasar sonrası subendotelyal matriksteki von Willebrand faktörünün (vWFvWF) açığa çıkmasıyla başlar. vWFvWF, trombosit membranındaki GpIb−IX−VGpIb-IX-V kompleksine bağlanarak trombositlerin damar duvarına tutunmasını sağlar. Bu etkileşim özellikle arteriyel dolaşım gibi yüksek kayma stresinin olduğu bölgelerde primer hemostazın başlaması için kritiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Primer hemostazın ilk basamağını tanımlayın.
Hasarlı damar duvarında açığa çıkan faktörlere trombositlerin tutunması (adezyon) ilk adımdır.
Hemostazın başlaması için trombositlerin hasarlı bölgeye sabitlenmesi gerekir.
2
Adezyon fazındaki temel ligand ve reseptörü eşleştirin.
Ligand von Willebrand faktörüdür (vWFvWF), bunu tanıyan trombosit reseptörü ise GpIb−IX−VGpIb-IX-V kompleksidir.
Yüksek kan akım hızı (shear stress) altında bu etkileşim trombositlerin yavaşlamasını ve yüzeye tutunmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Primer hemostazda adezyon evresi vWFvWF ve GpIb−IX−VGpIb-IX-V etkileşimi ile gerçekleşir.

Daha Fazla Pratik

Bernard-Soulier sendromu (GpIbGpIb eksikliği) ve Glanzmann trombastenisi (GpIIb/IIIaGpIIb/IIIa eksikliği) arasındaki klinik farkları incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:45s
Soru 82Soru →

Diyetle alınan demirin enterositlerden kana geçişi ve plazmada taşınabilmesi için belirli bir oksidasyon basamağında olması ve bu süreci yöneten yardımcı proteinlerin bulunması gerekir. Enterositlerin bazolateral membranından kana salınan demirin (Fe2+Fe^{2+}), plazma transport proteini olan transferrine bağlanabilmesi için geçirmesi gereken değişim ve bu değişimi sağlayan temel protein aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Demirin +2+2 değerlikten +3+3 değerliğe oksitlenmesi - Hefestin

Cevap

Demirin +2+2 değerlikten +3+3 değerliğe oksitlenmesi ve bu işlemi gerçekleştiren Hefestin proteini doğru cevaptır.
Doğru seçenek, demirin kana geçtikten sonra transferrine bağlanabilmesi için ferrik (Fe3+Fe^{3+}) forma yükseltgenmesi gerektiğini ve bu işlemin enterositlerdeki hefestin enzimi tarafından yapıldığını ifade etmektedir. Hefestin, bakır içeren bir proteindir ve bağırsak demir emiliminin tamamlanması için kritiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Demirin enterositten çıkış formunu belirle.
Demir, feroportin aracılığıyla enterositten plazmaya Fe2+Fe^{2+} (ferröz) formunda çıkar.
Hücre içi ve hücre dışı transport mekanizmaları demirin değerlik değişimine dayanır.
2
Transferrin proteininin bağlanma özelliğini hatırla.
Transferrin sadece Fe3+Fe^{3+} (ferrik) formundaki demiri bağlayabilir.
Taşıma proteinlerinin ligand spesifisitesi demirin oksidasyon durumuna bağlıdır.
3
Bazolateral membrandaki ferooksidaz aktivitesini tanımla.
Demirin transferrine bağlanabilmesi için Fe2+→Fe3+Fe^{2+} \rightarrow Fe^{3+} oksidasyonu gerekir; bu işlemi enterositlerde hefestin gerçekleştirir.
Hefestin, enterositlerin bazolateralinde feroportin ile fiziksel temas halinde bulunan bakır bağımlı bir ferooksidazdır.

Anahtar Kavram

Demirin bağırsaklardan kana geçişi sırasında oksidasyon basamağının değişimi ve Hefestin'in ferooksidaz rolü.

İpuçları

1
Transferrin proteini sadece +3+3 değerlikli demiri taşıyabilir.
2
Demir hücreden feroportin ile +2+2 olarak çıkar. Bu demiri +3+3'e çeviren enzim bakır bağımlıdır.

Daha Fazla Pratik

Bakır eksikliğinde (örneğin Wilson tedavisi sırasında) demir emiliminin neden bozulduğunu hefestin fonksiyonu üzerinden düşünün.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 83Soru →

Demir-transferrin kompleksi reseptör aracılı endositoz ile hücre içine alındıktan sonra, demirin transferrin molekülünden ayrılması ve endozomdan sitoplazmaya geçebilmesi için gerçekleşmesi gereken temel hücresel olay aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Endozom lümeninin proton pompaları aracılığıyla asidifiye edilmesi

Cevap

Demirin transferrinden ayrılması için endozom lümeninin asidifiye edilmesi gereklidir.
Doğru yanıt olan asidifikasyon süreci, hücre içine endositozla alınan veziküllerin lümenindeki pH'ın proton pompalarıyla düşürülmesini ifade eder. Bu düşük pH ortamı, transferrin ile demir arasındaki afiniteyi azaltarak demirin iyonik formda serbest kalmasını sağlayan temel tetikleyici mekanizmadır.

Adım Adım Çözüm

1
Diferansiyel bağlanmanın analizi
Demir-Transferrin kompleksi pH≈7.4pH \approx 7.4 düzeyinde stabilken, düşük pH'ta ayrışır.
Transferrin reseptörü (TfR1) demire doymuş transferrini (holo-transferrin) bağlar.
2
Endozomal pH değişiminin değerlendirilmesi
V-ATPase proton pompaları endozom lümenine H+H^+ pompalayarak pH'ı yaklaşık 5.55.5 düzeyine düşürür.
Asidik ortam, transferrin molekülünde konformasyonel değişikliğe yol açarak Fe3+Fe^{3+} iyonlarının serbest kalmasını sağlar.
3
Demirin sitoplazmaya transportu
Fe3+Fe^{3+}, Steap3 tarafından Fe2+Fe^{2+} formuna indirgenir ve DMT1 aracılığıyla sitoplazmaya geçer.
DMT1 sadece iki değerlikli metalleri (Fe2+Fe^{2+}) taşıyabilir.

Anahtar Kavram

Demir-Transferrin döngüsünde asidifikasyonun rolü

Daha Fazla Pratik

Demir emilimini ve makrofajlardan demir çıkışını engelleyen temel regülatör olan hepsidinin, ferroportin üzerindeki etkisini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 84Soru →

Koagülasyon kaskadında pıhtılaşma faktörlerinin çoğu, enzimatik aktivitelerini gösterebilmek için spesifik kofaktörler, kalsiyum (Ca2+Ca^{2+}) ve fosfolipid yüzeyleri ile kompleksler oluşturur. Bu yapılardan biri olan "intrinsik tenaz kompleksi", kaskadın ortak yola (common pathway) girişini sağlayan Faktör XX aktivasyonundan sorumludur.

Bahsedilen bu kompleks içerisinde kofaktör olarak görev yapan Faktör VIIIaVIIIa’nın katalitik etkinliğini sağladığı ve bizzat serin proteaz aktivitesi gösteren Vitamin K bağımlı faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faktör IXIX

Cevap

Faktör IX, intrinsik tenaz kompleksi içinde yer alan ve Faktör X'u aktive eden serin proteaz yapısındaki Vitamin K bağımlı enzimdir.
İntrinsik tenaz kompleksi, pıhtılaşma sürecinde Faktör XX’u aktive eden kritik bir yapıdır. Bu kompleks içerisinde enzimatik (proteolitik) görevi üstlenen bileşen aktif Faktör IXIX’dur (IXaIXa). Faktör IXIX, Vitamin K bağımlı bir proteindir ve yapısındaki gama-karboksiglutamat kalıntıları sayesinde kalsiyum aracılığıyla trombosit fosfolipidlerine bağlanır. Faktör VIIIaVIIIa ise bu reaksiyonda hızlandırıcı bir kofaktör olarak görev yapar.

Adım Adım Çözüm

1
İntrinsik tenaz kompleksinin bileşenlerini belirle.
Kompleks; Faktör IXaIXa, Faktör VIIIaVIIIa, kalsiyum (Ca2+Ca^{2+}) ve fosfolipid yüzeyinden oluşur.
Bu kompleks, intrinsik yolun son basamağında Faktör XX'u aktive ederek ortak yolu başlatır.
2
Bileşenlerin fonksiyonel rollerini (enzim vs. kofaktör) ayırt et.
Faktör IXaIXa serin proteaz (enzim), Faktör VIIIaVIIIa ise kofaktördür.
Enzimatik aktivite, bir sonraki faktörün (Faktör XX) proteolitik olarak kesilmesini sağlar.
3
Vitamin K bağımlılığını kontrol et.
Faktör IIII, VIIVII, IXIX ve XX Vitamin K bağımlıdır.
Bu faktörlerin sentezi sırasında gama-karboksilasyon için Vitamin K gereklidir, bu da onların kalsiyum aracılığıyla membrana bağlanmasını sağlar.

Anahtar Kavram

İntrinsik tenaz kompleksi (IXa:VIIIa:Ca2+:PLIXa:VIIIa:Ca^{2+}:PL), ortak yolun başlangıç faktörü olan Faktör X'u aktive eden temel enzim grubudur.

İpuçları

1
Tenaz (ten-ase) ismi, Faktör XX (Romen rakamı on) üzerinde etkili olan enzim anlamına gelir.
2
Vitamin K bağımlı pıhtılaşma faktörlerini '1972' (10, 9, 7, 2) koduyla hatırlayabilirsiniz. Bu faktörlerden hangisi intrinsik yolda Faktör X'u aktive eden komplekstedir?
3
Hemofili A (Faktör VIII eksikliği) ve Hemofili B (Faktör IX eksikliği) aynı kompleksi etkiler. Bunlardan hangisi enzimatik aktiviteye sahip serin proteazdır?

Daha Fazla Pratik

Faktör Xa'nın içinde bulunduğu 'protrombinaz kompleksi' bileşenlerini ve kofaktör olarak Faktör Va'nın rolünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 85Soru →

Sekonder hemostaz sürecinde pıhtılaşma faktörlerinin aktivasyonu, spesifik yüzeyler üzerinde organize olan çok bileşenli enzim kompleksleri aracılığıyla gerçekleşir. Özellikle K vitaminine bağımlı faktörlerin (Faktör II, VII, IX ve X) bu kaskad içerisindeki fonksiyonel entegrasyonu ve membran etkileşimleri dikkate alındığında, aşağıdakilerinden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faktör II, VII, IX ve X proteinlerinin amino-terminal uçlarındaki glutamat kalıntılarının gama-karboksilasyonu, kalsiyum (Ca2+Ca^{2+}) köprüleri üzerinden negatif yüklü fosfolipid yüzeylere bağlanmayı sağlar.

Cevap

K vitaminine bağımlı faktörlerin (II, VII, IX, X) amino-terminal uçlarındaki gama-karboksi-glutamat (Gla) bölgeleri, kalsiyum (Ca2+Ca^{2+}) iyonları aracılığıyla negatif yüklü fosfolipid yüzeylere bağlanmayı sağlar.
Doğru ifadeye göre, K vitaminine bağımlı pıhtılaşma faktörleri (II, VII, IX, X) sentezlendikten sonra gama-karboksilasyona uğrarlar. Bu modifikasyon sonucunda oluşan gama-karboksi-glutamat (Gla) kalıntıları, pozitif yüklü kalsiyum (Ca2+Ca^{2+}) iyonlarını bağlar. Kalsiyum iyonları ise bir köprü görevi görerek bu pıhtılaşma faktörlerinin, aktif trombositlerin yüzeyindeki negatif yüklü fosfolipidlere tutunmasını sağlar. Bu tutunma, pıhtılaşma reaksiyonlarının uygun hızda ve yerel olarak gerçekleşmesi için zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
K vitamininin pıhtılaşma faktörleri üzerindeki sentez sonrası (post-translasyonel) etkisini belirlemek.
Faktör II, VII, IX ve X'un karaciğerdeki sentezi sırasında glutamat kalıntılarına bir karboksil grubu eklenerek gama-karboksi-glutamat (Gla) kalıntıları oluşturulur.
Vitamin K, gama-glutamil karboksilaz enziminin zorunlu kofaktörüdür.
2
Gla bölgelerinin iyonik etkileşim kapasitesini değerlendirmek.
Oluşan Gla bölgeleri, kalsiyum (Ca2+Ca^{2+}) iyonları için yüksek afiniteli bağlanma bölgeleri sağlar.
Negatif yüklü karboksil grupları, çift pozitif yüklü kalsiyum iyonlarını stabilize eder.
3
Faktörlerin aktif trombosit membranı ile ilişkisini kurmak.
Kalsiyum iyonları, pıhtılaşma faktörleri ile aktif trombositlerin membranındaki negatif yüklü fosfolipidler (fosfatidilserin gibi) arasında bir 'elektrostatik köprü' kurar.
Koagülasyon reaksiyonlarının hızı, faktörlerin membran yüzeyinde organize olmasıyla binlerce kat artar.
4
Kompleks oluşumu ve ortak yolak aktivasyonunu sentezlemek.
Membrana tutunan faktörler (örneğin Faktör IXa ve VIIIa), kofaktörlerin yardımıyla Faktör X'u aktive eden kompleksleri oluşturur.
Sekonder hemostazın devamı için Faktör X'un ortak yolak (common pathway) girişinde aktive edilmesi kritiktir.

Anahtar Kavram

K vitaminine bağımlı gama-karboksilasyon ve kalsiyum aracılı membran tutunması

Daha Fazla Pratik

Varfarin (Coumadin) gibi antikoagülanların bu mekanizmadaki epoksit redüktaz enzimi üzerindeki etkisini çalışarak klinik korelasyon kurabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 86Soru →

Vasküler endotel hasarı meydana geldiğinde, aktive olan trombositlerin birbirlerine fibrinojen köprüleri ile bağlanarak kümelenmesini (agregasyon) sağlayan temel yüzey reseptörü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: GpIIb/IIIaGpIIb/IIIa (αIIbβ3\alpha_{IIb}\beta_3) kompleksi

Cevap

Trombositlerin fibrinojen aracılığıyla birbirine bağlanarak agregasyon yapmasını sağlayan reseptör GpIIb/IIIaGpIIb/IIIa kompleksidir.
Trombosit agregasyonu sürecinde, aktive olan trombositlerin yüzeyindeki GpIIb/IIIaGpIIb/IIIa reseptörleri konformasyonel bir değişikliğe uğrar ve plazma fibrinojenine bağlanma yeteneği kazanır. Fibrinojen molekülleri, iki farklı trombositin GpIIb/IIIaGpIIb/IIIa reseptörlerine aynı anda bağlanarak 'fibrinojen köprüleri' oluşturur ve bu sayede trombositlerin birbirine tutunarak kümelenmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Primer hemostazın aşamalarını belirleyin.
Hasar sonrası adezyon, aktivasyon ve agregasyon basamakları gerçekleşir.
Soruda sorulan 'kümelenme' (agregasyon) aşaması, sürecin son kısmıdır.
2
Agregasyon aşamasındaki anahtar molekülü hatırlayın.
Fibrinojen, iki trombosit arasındaki köprüyü kuran proteindir.
Agregasyonun gerçekleşmesi için plazma fibrinojenine ihtiyaç duyulur.
3
Fibrinojenin bağlandığı spesifik reseptörü eşleştirin.
Aktive trombosit yüzeyindeki GpIIb/IIIaGpIIb/IIIa kompleksi fibrinojene bağlanır.
Bu reseptör eksikliğinde Glanzmann trombastenisi görülür ve agregasyon yapılamaz.

Anahtar Kavram

Primer hemostazda adezyon için GpIbGpIb (ligand: vWFvWF), agregasyon için GpIIb/IIIaGpIIb/IIIa (ligand: Fibrinojen) reseptörleri görev yapar.

Daha Fazla Pratik

Bu reseptörlerin klinik önemini pekiştirmek için Glanzmann Trombastenisi ve Bernard-Soulier Sendromu arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:35s
Soru 87Soru →

Karaciğerin sistemik demir düzeylerini algılayarak hepsidin sentezini modüle etmesini sağlayan 'demir sensörü' kompleksinin moleküler işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dolaşımdaki holo-transferrin düzeyi arttığında, TfR1TfR1'e bağlanan holo-transferrin HFEHFE proteinini yerinden uzaklaştırır; serbest kalan HFEHFE ise TfR2TfR2 ile kompleks oluşturarak hepsidin sentezini indükler.

Cevap

Dolaşımdaki holo-transferrin düzeyi arttığında, holo-transferrinin Tip 1 transferrin reseptörüne (TfR1TfR1) bağlanarak HFEHFE proteinini serbest bırakması ve bu proteinin Tip 2 transferrin reseptörü (TfR2TfR2) ile kompleks oluşturarak hepsidin sentezini uyarması.
Sistemik demir düzeyi arttığında plazmadaki holo-transferrin miktarı da artar. Holo-transferrin, karaciğerde TfR1TfR1 üzerindeki aynı bağlanma bölgesi için HFEHFE ile rekabet eder ve onu serbest bırakır. Serbest kalan HFEHFE, TfR2TfR2 ile birleşerek SMADSMAD sinyal yolağını aktive eder ve hepsidin sentezini artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Plazma demir düzeyindeki artışın TfR1TfR1 üzerindeki etkisini analiz etmek.
Holo-transferrin, TfR1TfR1 üzerindeki bağlanma bölgesi için HFEHFE proteini ile rekabet eder; demir artınca HFEHFE yerinden ayrılır.
Holo-transferrin ve HFEHFE arasındaki rekabetçi bağlanma, plazma demir düzeyinin algılanmasındaki ilk adımdır.
2
Serbest kalan HFEHFE proteininin akıbetini belirlemek.
HFEHFE proteini TfR2TfR2 ile birleşerek bir sinyal kompleksi oluşturur.
TfR2TfR2 demir düzeyine duyarlı bir stabiliteye sahiptir ve HFEHFE ile etkileşimi sinyal iletimi için kritiktir.
3
Oluşan kompleksin hücre içi sinyal yollarına etkisini değerlendirmek.
BMP/SMADBMP/SMAD sinyal yolu aktive edilir.
HFE/TfR2HFE/TfR2 kompleksi, BMPBMP reseptörleri ve hemojuvelin ile birlikte çalışarak SMADSMAD fosforilasyonunu artırır.
4
Genetik düzeydeki sonucu belirlemek.
Çekirdekte hepsidin (HAMPHAMP) geni ekspresyonu artar.
Hepsidin, bağırsaklardan demir emilimini ve makrofajlardan demir salınımını azaltarak sistemik demir dengesini korur.

Anahtar Kavram

HFE-TfR1-TfR2 Demir Algılama Mekanizması
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 88Soru →

Plazma proteinleri arasında en yüksek konsantrasyona sahip olan ve plazma kolloid ozmotik (onkotik) basıncının yaklaşık %80'ini oluşturarak doku aralığına sıvı kaçışını önleyen temel protein aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Albümin

Cevap

Plazma kolloid ozmotik basıncının büyük bir kısmından sorumlu olan en önemli plazma proteini albümindir.
Albümin, plazma proteinlerinin yaklaşık %60'ını oluşturur ve düşük molekül ağırlığına rağmen yüksek konsantrasyonu sayesinde plazma onkotik basıncının yaklaşık %80'inden sorumludur. Bu basınç, Starling güçleri çerçevesinde sıvıyı damar yatağında tutan en önemli kuvvettir.

Adım Adım Çözüm

1
Plazma proteinlerinin konsantrasyonlarını ve fonksiyonlarını gözden geçir.
Albümin plazmada en yüksek konsantrasyonda (3.5−5.0g/dL3.5-5.0 g/dL) bulunan proteindir.
Onkotik basınç, proteinlerin molar konsantrasyonuna ve molekül ağırlığına bağlıdır; albümin hem bol bulunur hem de molekül ağırlığı globülinlere göre düşüktür.
2
Onkotik basıncın sıvı dengesindeki rolünü analiz et.
Albümin, suyu damar içinde tutan ana kuvvettir.
Albümin eksikliğinde (hipoalbüminemi) onkotik basınç düşer ve sıvı doku aralığına kaçarak ödem oluşturur.

Anahtar Kavram

Albümin ve Onkotik Basınç İlişkisi

İpuçları

1
Bu protein kanda en yüksek miktarda bulunan ve karaciğerde sentezlenen bir proteindir.
2
Eksikliğinde 'asit' (karında sıvı toplanması) ve yaygın ödem görülür.
3
Molekül ağırlığı yaklaşık 69.00069.000 Dalton olup, onkotik basıncın 28mmHg28 mmHg'lık değerinin büyük kısmını sağlar.

Daha Fazla Pratik

Karaciğer yetmezliği veya nefrotik sendrom gibi durumlarda bu proteinin kaybının neden ödeme yol açtığını Starling güçleri üzerinden inceleyiniz.
Tahmini Süre:30s
Soru 89Soru →

İnsan vücudunda demir dengesinin sistemik regülatörü olan hepsidin, karaciğer parankim hücrelerinde (hepatositler) sentezlenir. Vücuttaki demir depoları arttığında hepsidin sentezini uyarmak amacıyla; hepatosit membranında Kemik Morfogenetik Protein (BMPBMP) reseptörleri için bir koreseptör olarak görev yapan ve mutasyonunda şiddetli jüvenil hemokromatozis tablosu gelişen protein aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hemojuvelin (HJVHJV)

Cevap

Hepsidin sentezini uyarmak için BMP reseptörlerine koreseptör olarak bağlanan protein Hemojuvelin (HJVHJV)'dir.
Hemojuvelin (HJVHJV), karaciğerde BMPBMP (Bone Morphogenetic Protein) reseptörleri ile etkileşime girerek SMADSMAD yolağını aktive eden ve bu sayede hepsidin (HAMPHAMP geni) ekspresyonunu artıran kritik bir koreseptördür. Bu proteinin genetik mutasyonları, hepsidin sentezinin yapılamamasına ve demir depolarının kontrolsüz artışına bağlı gelişen jüvenil hemokromatozisin en önemli nedenidir.

Adım Adım Çözüm

1
Demir depolarındaki artışın algılanması
Vücut demir depoları arttığında karaciğerden BMP6BMP6 ligandı salınır.
Hepsidin sentezi, hücre dışı demir düzeylerine duyarlı bir geri bildirim mekanizmasıyla kontrol edilir.
2
Sinyal kompleksinin oluşumu
BMP6BMP6, hepatosit membranındaki BMPBMP reseptörlerine ve koreseptör olan Hemojuveline (HJVHJV) bağlanır.
Hemojuvelin, BMPBMP sinyalinin etkili bir şekilde iletilebilmesi için zorunlu bir yardımcı proteindir.
3
İntrasellüler sinyal iletimi
SMAD1/5/8SMAD1/5/8 proteinleri fosforillenir ve SMAD4SMAD4 ile birleşerek çekirdeğe geçer.
Bu proteinler hepsidin geninin transkripsiyonunu başlatan temel habercilerdir.
4
Hepsidin sentezi
HAMPHAMP geninin uyarılmasıyla hepsidin üretimi artar.
Artan hepsidin, demir emilimini ve makrofajlardan demir çıkışını azaltarak homeostazı sağlar.

Anahtar Kavram

Hepsidin sentezinin BMP/SMAD sinyal yolu ve Hemojuvelin koreseptörü üzerinden düzenlenmesi.

Daha Fazla Pratik

Demir metabolizmasında hepsidin-ferroportin etkileşiminin makrofajlar ve enterositler üzerindeki etkilerini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 90Soru →

Vasküler endotel hasarı sonrasında gerçekleşen primer hemostaz sürecinde, trombositlerin yoğun (δ\delta) granüllerinden salınan ADP'nin (adenozin difosfat) P2Y12 reseptörlerine bağlanmasıyla tetiklenen ve agregasyon fazı için kritik olan 'inside-out' sinyalizasyon mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: GiG_i protein aracılı adenilat siklaz inhibisyonu sonucu intrasellüler cAMP düzeyinin azalması ve GpIIb/IIIaGpIIb/IIIa reseptör kompleksinin konformasyonel değişikliğe uğraması

Cevap

Yoğun granüllerden salınan ADP'nin P2Y12 reseptörlerini uyarmasıyla GiG_i proteini üzerinden adenilat siklaz inhibe edilir, cAMP seviyeleri düşer ve bu durum GpIIb/IIIaGpIIb/IIIa reseptörünün afinitesini artırarak agregasyonu sağlar.
Doğru cevapta belirtilen mekanizma, ADP'nin P2Y12 reseptörleri üzerinden yürüttüğü temel fizyolojik etkidir. GiG_i proteini aracılığıyla adenilat siklazın inhibe edilmesi, trombosit içindeki cAMP baskısını azaltır. Bu durum, protein kinaz aktivitesindeki değişiklikler yoluyla GpIIb/IIIaGpIIb/IIIa reseptör kompleksinin konformasyonunu değiştirerek fibrinojen bağlamaya uygun hale getirir (inside-out signaling). Bu adım, primer hemostatik tıkacın oluşumu (agregasyon) için zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
ADP salınımı ve reseptör bağlanmasının tespiti
Trombosit aktivasyonu ile yoğun (δ\delta) granüllerden ADP salınır ve otokrin/parakrin olarak P2Y12 reseptörlerine bağlanır.
ADP, primer hemostatik tıkacın büyümesi için gerekli olan en önemli agregasyon uyarıcılarından biridir.
2
İntrasellüler sinyal yolunun analiz edilmesi
P2Y12 reseptörü bir G-proteini kenetli reseptördür ve GiG_i (inhibitör) alt birimi ile etkileşime girer.
Farklı ADP reseptörleri (P2Y1 ve P2Y12) farklı G-proteinlerini kullanır; P2Y12 yolu agregasyonun idamesi için kritiktir.
3
Adenilat siklaz ve cAMP ilişkisinin kurulması
GiG_i aktivasyonu adenilat siklaz enzimini inhibe eder, bu da ATP'den cAMP üretimini durdurur ve hücre içi cAMP seviyeleri düşer.
Yüksek cAMP seviyeleri trombositleri istirahat halinde tutar; aktivasyon için bu baskının kalkması gerekir.
4
Reseptör aktivasyonu ve agregasyonun gerçekleşmesi
Düşük cAMP seviyeleri 'inside-out' sinyalizasyon yoluyla GpIIb/IIIaGpIIb/IIIa (Integrin αIIbβ3\alpha_{IIb}\beta_3) reseptörünü aktive eder (yüksek afiniteli form).
Aktive olan GpIIb/IIIaGpIIb/IIIa, fibrinojen köprüleri aracılığıyla diğer trombositlere bağlanarak agregasyonu tamamlar.

Anahtar Kavram

Trombosit agregasyonunda ADP/P2Y12/GiG_i/cAMP yolu ve GpIIb/IIIa aktivasyonu
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 91Soru →

Sekonder hemostazın idamesinde kritik öneme sahip olan ve Faktör XX’u aktive ederek ortak yolağın (common pathway) başlamasını sağlayan intrinsik tenaz kompleksinin bileşenleri aşağıdakilerin hangisinde tam ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faktör IXaIXa - Faktör VIIIaVIIIa - Kalsiyum - Fosfolipid

Cevap

İntrinsik tenaz kompleksi; aktif Faktör IXIX (IXaIXa), kofaktör olarak Faktör VIIIaVIIIa, kalsiyum iyonları ve aktifleşmiş trombositlerin sağladığı fosfolipid yüzeyinden oluşur.
İntrinsik tenaz kompleksi, pıhtılaşmanın intrinsik yolunda Faktör XX'u aktive eden yapıdır. Bu kompleks; aktif Faktör IXIX (IXaIXa) enzimini, Faktör VIIIaVIIIa kofaktörünü, kalsiyum iyonlarını ve negatif yüklü fosfolipid yüzeyini kullanarak Faktör XX'u aktif hale getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaskattaki yolları ve birleşim noktalarını tanımla.
İntrinsik ve ekstrinsik yolların Faktör XX aktivasyonu (ortak yolağın başlangıcı) noktasında birleştiği belirlendi.
Soruda istenen 'tenaz' kompleksi Faktör XX'u aktive eden yapıdır.
2
İntrinsik yolağa özgü Faktör XX aktivatör kompleksini (intrinsik tenaz) analiz et.
Bu kompleksin Vitamin K bağımlı bir enzim olan Faktör IXaIXa ile kofaktör Faktör VIIIaVIIIa'yı içerdiği saptandı.
İntrinsik yoldaki Faktör XX aktivasyonu için bu spesifik bileşenlerin bir araya gelmesi zorunludur.
3
Gerekli iyon ve yüzey kofaktörlerini ekle.
Kompleksin tam fonksiyonu için Ca2+Ca^{2+} ve fosfolipidlerin varlığı doğrulandı.
Pıhtılaşma faktörlerinin çoğu, kalsiyum aracılığıyla negatif yüklü fosfolipid yüzeylerine tutunarak çalışır.

Anahtar Kavram

İntrinsik tenaz kompleksi (IXa + VIIIa + Ca2+ + PL), pıhtılaşma kaskadında intrinsik yolun Faktör X'u aktive ettiği basamaktır.

Daha Fazla Pratik

Faktör VIII eksikliğinde (Hemofili A) neden sadece intrinsik yolun etkilendiğini bu kompleks üzerinden düşününüz.
Tahmini Süre:45s
Soru 92Soru →

Lökositlerin (özellikle nötrofillerin) fagositoz süreci sırasında gerçekleştirdikleri mikrobisidal etkinlikte, oksijene bağımlı olmayan (non-oksidatif) öldürme mekanizmaları önemli bir yer tutar. Aşağıdaki mekanizmalardan hangisi bu oksijenden bağımsız süreçlerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Laktoferrin proteini aracılığıyla ortamdaki demirin (Fe2+Fe^{2+}) bağlanarak bakteriyostazis sağlanması

Cevap

Lökositlerin oksijenden bağımsız öldürme mekanizmaları arasında laktoferrin tarafından demirin bağlanması yer alır.
Doğru ifade laktoferrin ile ilgili olandır. Laktoferrin, özellikle nötrofillerin spesifik (sekonder) granüllerinde bulunur. Bakterilerin metabolizması ve çoğalması için mutlak gerekli olan serbest demiri (Fe2+Fe^{2+}) bağlayarak ortamdan uzaklaştırır. Bu durum bakterilerin üremesini durdurur (bakteriyostazis) ve bu işlem sırasında hiçbir oksijen radikali kullanılmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Öldürme mekanizmalarını sınıflandırın.
Lökositlerde mikrobisidal etkinlik oksijene bağımlı (oksidatif) ve oksijenden bağımsız (non-oksidatif) olmak üzere ikiye ayrılır.
Soruda istenen 'oksijenden bağımsız' kategorisindeki mekanizmayı ayırt etmek için temel ayrımı yapmak gerekir.
2
Oksijene bağımlı süreçleri eleyin.
NADPH oksidaz, MPO, Süperoksit dismutaz ve serbest radikal (hipoklorit, hidroksil) oluşumları elendi.
Bu mekanizmaların tamamı serbest oksijen radikalleri üretimine veya kullanımına dayanır.
3
Oksijenden bağımsız bileşenleri belirleyin.
Laktoferrin, lizozim, defensinler ve BPI gibi granül içerikleri oksijenden bağımsız öldürme sağlar.
Bu maddeler oksijen radikallerine ihtiyaç duymadan doğrudan bakteriyostatik veya bakterisidal etki gösterirler.

Anahtar Kavram

Nötrofillerde oksijenden bağımsız öldürme mekanizmaları (Laktoferrin, Lizozim, Defensinler).

Daha Fazla Pratik

Nötrofillerin primer ve sekonder granül içerikleri arasındaki farkları (örn. MPO vs Laktoferrin) tekrar etmek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 93Soru →

Sağlıklı bir yetişkinde, günlük eritropoez süreci için yaklaşık 20−2520-25 mg demire ihtiyaç duyulur. Vücuttaki demir döngüsü ve homeostasis mekanizmaları dikkate alındığında, bu ihtiyacın karşılanması amacıyla plazmadaki 'transferrin' havuzuna yapılan demir girişinin en büyük kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Retiküloendotelyal sistem makrofajlarında yaşlanmış eritrositlerin yıkımıyla sağlanan geri dönüşüm

Cevap

Sağlıklı bir yetişkinde günlük eritropoez için gereken demirin en büyük kaynağı, retiküloendotelyal sistem makrofajlarında yaşlanmış eritrositlerin yıkımıyla sağlanan geri dönüşümdür.
Sağlıklı bir bireyde plazma transferrin havuzuna her gün giren demirin yaklaşık 20−2520-25 mg'ı dalak, karaciğer ve kemik iliği makrofajlarında parçalanan yaşlı eritrositlerden gelir. Bu süreç, demirin vücut içinde verimli bir şekilde yeniden kullanılmasını sağlar ve dış kaynaklı demire olan bağımlılığı azaltır.

Adım Adım Çözüm

1
Günlük eritropoez için gereken toplam demir miktarını belirleyin.
Yaklaşık 20−2520-25 mg demir gereklidir.
Yeni sentezlenen hemoglobin molekülleri için kemik iliğine sürekli demir akışı sağlanmalıdır.
2
Diyetle alınan ve bağırsaklardan emilen günlük demir miktarını değerlendirin.
Günlük emilim sadece 1−21-2 mg civarındadır.
Vücut, demir kaybını (ter, dışkı, deskuamasyon) bu düşük miktarlı emilimle dengeler.
3
Geri kalan demir ihtiyacının (yaklaşık %95) kaynağını analiz edin.
Makrofajlar tarafından gerçekleştirilen eritrosit fagositozu ana kaynaktır.
Eritrositlerin 120 günlük ömrü bittiğinde, içerdikleri demir makrofajlarca geri kazanılır ve tekrar transferrine verilerek kemik iliğine gönderilir.

Anahtar Kavram

Vücut demir homeostazı, 'kapalı bir döngü' gibi çalışır; diyetle emilen miktar sadece günlük kaybı karşılarken, eritropoez için gereken devasa miktar makrofajlardaki geri dönüşüm (recycling) havuzundan sağlanır.

İpuçları

1
Eritrositlerin ömrü 120 gündür ve her gün bir miktar eritrosit dolaşımdan çekilir.
2
Günlük besinsel emilim ile günlük eritropoez ihtiyacı arasındaki sayısal farkı düşünün (11 mg vs 2020 mg).
3
Makrofajlar, fagositoz yaptıkları hücrelerdeki hemoglobin demirini 'ferroportin' üzerinden tekrar dolaşıma vererek en büyük katkıyı sağlar.

Daha Fazla Pratik

Demirin hücreden plazmaya çıkışını sağlayan tek protein olan ferroportinin, hepsidin tarafından nasıl inhibe edildiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 94Soru →

Eritropoez sürecinde, proeritroblast evresinden itibaren hücre içi demir homeostazı ve hemoglobin sentezi 'Demir Düzenleyici Proteinler' (IRP1IRP1 ve IRP2IRP2) aracılığıyla transkripsiyon sonrası düzeyde kontrol edilir. Demir eksikliği varlığında eritroid öncül hücrelerde gerçekleşen moleküler adaptasyonlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IRPIRP'lerin transferrin reseptör-1 (TfR1TfR1) mRNAmRNA'sının 3' UTRUTR bölgesine bağlanması mRNAmRNA yıkımını engelleyerek reseptör sentezini artırır.

Cevap

Demir Düzenleyici Proteinlerin (IRPIRP), transferrin reseptör-1 (TfR1TfR1) mRNAmRNA'sının 3' UTRUTR bölgesine bağlanarak mRNAmRNA'yı stabilize etmesi ve reseptör sentezini artırmasıdır.
Demir eksikliği sırasında hücreler daha fazla demir toplamak ister. IRPIRP'ler, transferrin reseptörü (TfR1TfR1) mRNAmRNA'sının 3' UTRUTR bölgesindeki IREIRE'lere bağlanarak mRNAmRNA'nın yıkılmasını engeller (stabilize eder). Bu durum hücre yüzeyindeki reseptör sayısını artırarak demir alımını maksimize eder.

Adım Adım Çözüm

1
Demir durumunu değerlendir
Düşük demir seviyesi
Soruda demir eksikliği varlığındaki adaptasyon sorulmaktadır.
2
IRPIRP aktivitesini belirle
IRP1IRP1 ve IRP2IRP2 aktifleşir (RNARNA bağlama yeteneği kazanır)
Demir azaldığında IRP1IRP1 [4Fe−4S][4Fe-4S] kümesini kaybeder ve IREIRE bölgelerine bağlanma afinitesi artar.
3
IREIRE lokasyonuna göre etkiyi analiz et
5' UTRUTR ise baskılama, 3' UTRUTR ise stabilizasyon
Giriş kısmındaki (5') bağlanma ribozomun ilerlemesini engellerken, kuyruk kısmındaki (3') bağlanma nükleazlardan korur.
4
Hedef genleri kontrol et
TfR1TfR1 (3') artar; Ferritin, ALAS2ALAS2, Ferroportin (5') azalır
Hücre demir almak ister (TfR1TfR1), depolamayı durdurur (Ferritin), demiri dışarı atmaz (Ferroportin) ve hammadde yoksa heme yapmaz (ALAS2ALAS2).

Anahtar Kavram

Hücre içi demir homeostazının IRP/IRE sistemi üzerinden transkripsiyon sonrası kontrolü.

Daha Fazla Pratik

Hepsinin ve Ferroportin etkileşiminin bu sistemle olan ilişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 95Soru →

Vasküler endotel hasarı sonrası gerçekleşen primer hemostaz sürecinde, çeşitli agonistlerin (ADP, Tromboksan A2A_2, Trombin) etkisiyle tetiklenen ve GPIIb/IIIaGP IIb/IIIa (integrin αIIbβ3integrin \ \alpha_{IIb}\beta_3) reseptörlerinin afinitesini artırarak trombosit agregasyonunu sağlayan "inside-out" (içten-dışa) sinyal iletim mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: P2Y12P2Y_{12} reseptörü, GiG_i proteini üzerinden adenilat siklazı inhibe ederek cAMP düzeyini düşürür ve bu süreç GPIIb/IIIaGP IIb/IIIa reseptörünün yüksek afiniteli konformasyona geçişinde kritik rol oynar.

Cevap

P2Y12P2Y_{12} reseptörü aracılığıyla gerçekleşen GiG_i sinyalizasyonu, adenilat siklaz inhibisyonu ve azalan cAMP seviyeleri üzerinden GPIIb/IIIaGP IIb/IIIa reseptör afinitesini artıran temel mekanizmadır.
Trombosit aktivasyonu sırasında delta granüllerinden salınan ADP, P2Y12P2Y_{12} reseptörüne bağlanarak GiG_i proteini üzerinden adenilat siklazı inhibe eder. cAMP düzeyindeki bu düşüş, GPIIb/IIIaGP IIb/IIIa reseptörlerinin 'inside-out' sinyalleşme ile yüksek afiniteli (aktif) forma geçmesini sağlayarak fibrinojen bağlanmasını ve dolayısıyla agregasyonu mümkün kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Trombosit aktivasyonunda G-protein sinyalizasyonunu analiz et.
Trombositlerde GqG_q yolu kalsiyumu artırırken, GiG_i yolu cAMP'yi düşürür.
Agregasyonun tam gerçekleşmesi için hem kalsiyum artışı hem de cAMP düşüşü gereklidir.
2
ADP reseptörlerinin (P2Y1P2Y_1 ve P2Y12P2Y_{12}) rollerini ayırt et.
P2Y1P2Y_1 kalsiyum mobilizasyonu ve şekil değişikliğinden, P2Y12P2Y_{12} ise agregasyonun idamesinden sorumludur.
P2Y12P2Y_{12}, Gi proteini üzerinden cAMP sentezini baskılar.
3
"Inside-out" sinyal iletiminin GPIIb/IIIaGP IIb/IIIa üzerindeki etkisini değerlendir.
Hücre içi sinyaller integrin reseptörünün dış kısmında konformasyonel değişikliğe yol açar.
Bu değişiklik reseptörün fibrinojene olan afinitesini artırarak agregasyonu sağlar.

Anahtar Kavram

Trombosit Agregasyonu ve P2Y12/Gi/cAMP Sinyal Yolağı

Daha Fazla Pratik

Clopidogrel ve ticagrelor gibi ilaçların P2Y12 reseptör blokajı üzerinden agregasyonu nasıl engellediğini klinik farmakoloji ile ilişkilendirerek çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 96Soru →

Kronik inflamatuvar süreçlerde plazma proteinlerinin sentez yerleri, elektroforetik mobiliteleri ve akut faz yanıtları değişkenlik göstermektedir. Buna göre, plazma proteinleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Plazma hücrelerinde sentezlenen immünoglobulinlerin artışı, elektroforezde poliklonal bir γ\gamma bandı genişlemesine yol açar.

Cevap

İmmünoglobulinlerin plazma hücrelerinde sentezlenerek elektroforezde poliklonal bir gamma bandı artışına neden olduğu ifadesi doğrudur.
Doğru olan ifadede belirtildiği gibi, immünoglobulinler diğer plazma proteinlerinden farklı olarak karaciğerde değil, plazma hücrelerinde sentezlenirler. Elektroforezde en yavaş göç eden grubu oluşturarak gamma bandında yer alırlar. Kronik inflamatuvar süreçlerde (örn. enfeksiyonlar, otoimmün hastalıklar) çok sayıda farklı plazma hücresi klonu aktive olduğu için geniş tabanlı (poliklonal) bir artış gözlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Plazma proteinlerinin sentez yerlerini belirle.
Albümin, fibrinojen ve globülinlerin büyük çoğunluğu (α\alpha ve β\beta) karaciğerde sentezlenirken; immünoglobulinler (γ\gamma-globülinler) plazma hücreleri (B lenfosit türevi) tarafından sentezlenir.
Sentez yeri farkı, karaciğer yetmezliği gibi durumlarda hangi proteinlerin öncelikle etkileneceğini anlamak için kritiktir.
2
Akut faz yanıtını (pozitif/negatif) analiz et.
Albümin ve transferrin negatif akut faz reaktanıdır (inflamasyonda azalır). Fibrinojen, haptoglobin, seruloplazmin ve CRP pozitif akut faz reaktanıdır (inflamasyonda artar).
Vücudun inflamatuvar uyaranlara karşı karaciğer protein üretimini yeniden programlama şeklini değerlendirmek gerekir.
3
Elektroforetik bantları ve içeriklerini eşleştir.
α1\alpha_1 (antitiripsin), α2\alpha_2 (haptoglobin, makroglobülin), β\beta (transferrin, fibrinojen - plazmada), γ\gamma (immünoglobulinler).
Klinik tanıda elektroforez paterninin doğru yorumlanması için proteinlerin hangi bantta göç ettiğini bilmek gerekir.

Anahtar Kavram

Plazma proteinlerinin sentez yeri (Karaciğer vs. Plazma Hücresi) ve akut faz yanıtı (Pozitif vs. Negatif) arasındaki ayırım.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 97Soru →

Sekonder hemostaz sürecinde intrinsik ve ekstrinsik pıhtılaşma yolaklarının her ikisi de koagülasyon kaskadını ilerleterek ortak yolağın başlangıç enzimi olan Faktör X'un aktivasyonunu sağlar. İntrinsik yolakta bu görevi üstlenen ve 'intrinsik tenaz' olarak adlandırılan aktivasyon kompleksinin enzimatik bileşeni, kofaktörü ve aktivasyon için gerekli ortam şartları aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Enzim: Faktör IXa | Kofaktör: Faktör VIIIa | Ortam: Ca²⁺ ve Fosfolipid

Cevap

İntrinsik tenaz kompleksi, enzim olarak Faktör IXa, kofaktör olarak Faktör VIIIa ve aktivasyon için gerekli ortam olarak Ca2+Ca^{2+} ve fosfolipid yüzeylerden oluşur.
Sekonder hemostazda intrinsik yolak, temas aktivasyonu ile başlar ancak en önemli amplifikasyon basamağı Faktör X aktivasyonudur. Bu basamakta görev alan 'intrinsik tenaz' kompleksi; bir serin proteaz olan Faktör IXa (enzim), bir protein kofaktör olan Faktör VIIIa (kofaktör), kalsiyum iyonları (Ca2+Ca^{2+}) ve trombosit membran fosfolipidlerinden meydana gelir. Bu kompleks, Faktör X'u çok daha hızlı ve etkin bir şekilde Faktör Xa'ya dönüştürür.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki 'intrinsik tenaz' terimini analiz et.
İntrinsik tenaz, intrinsik yolak üzerinden Faktör X'u aktive eden enzim kompleksidir.
Tenaz (X-ase), Faktör X'u parçalayan/aktive eden enzim anlamına gelir.
2
Kompleksin bileşenlerini hatırla.
Bu kompleksin enzimatik kısmı aktifleşmiş Faktör IX (IXa), kofaktör kısmı ise aktifleşmiş Faktör VIII (VIIIa)'dır.
Faktör IXa tek başına zayıf bir enzimdir; aktivitesi için kofaktör VIIIa'ya muhtaçtır.
3
Gerekli ortam şartlarını belirle.
Reaksiyonun gerçekleşmesi için kalsiyum iyonları (Ca2+Ca^{2+}) ve trombosit yüzeyindeki fosfolipidler şarttır.
Vitamin K bağımlı faktörler (IX ve X) Ca2+Ca^{2+} aracılığıyla fosfolipid yüzeylere tutunarak reaksiyona girer.

Anahtar Kavram

İntrinsik tenaz kompleksi; Faktör IXa (enzim), Faktör VIIIa (kofaktör), Ca2+Ca^{2+} ve fosfolipidlerden oluşur.

İpuçları

1
İntrinsik yolak, Faktör VIII eksikliğinde (Hemofili A) ciddi şekilde aksar.
2
Aradığınız kompleks, Faktör X'u aktive eden 'tenaz' kompleksidir ve yapısında Hemofili A ve B faktörleri bulunur.
3
Hemofili B (Faktör IX eksikliği) enzimi, Hemofili A (Faktör VIII eksikliği) ise kofaktörü etkiler.

Daha Fazla Pratik

Protrombinaz kompleksinin yapısı ve kofaktörleri üzerine bir soru çözünüz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 98Soru →

Lökositlerin (özellikle nötrofillerin) damar lümeninden inflamasyon odağına göçü ve fagositoz süreci, hücre içi vezikül ve granüllerin belirli bir hiyerarşi ile plazma membranına füzyonunu (ekzositoz) içerir. Bu granüllerin salınım sırası, sitozolik kalsiyum (Ca2+Ca^{2+}) konsantrasyonundaki artışa olan duyarlılıkları ile belirlenir. İnflamasyonun en erken evrelerinde, nötrofilin endotel üzerindeki yuvarlanma (rolling) hızını yavaşlatmak ve sıkı adhezyon fazına geçmek amacıyla membranındaki kompleman reseptörleri (CR1, CR3) ve integrin yoğunluğunu artırmak için en düşük kalsiyum eşiğiyle ilk olarak ekzositoza uğrayan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sekretuar veziküller

Cevap

Sekretuar veziküller, nötrofil aktivasyonu sırasında en düşük kalsiyum eşiği ile en erken salınan ve yüzeydeki adhezyon molekülü yoğunluğunu artıran yapılardır.
Sekretuar veziküller, nötrofilin sitozolündeki kalsiyum artışına en duyarlı (en düşük eşikli) yapılardır. İnflamasyon uyarısı alındığında ilk olarak bu veziküller membrana füzyon yapar. İçerdikleri kompleman reseptörleri (CR1, CR3) ve integrinlerin plazma membranındaki miktarını artırarak, nötrofilin yuvarlanma hızının kesilmesini ve endotel ile sıkı adhezyonun kurulmasını sağlarlar.

Adım Adım Çözüm

1
Nötrofil granül hiyerarşisinin kalsiyum duyarlılığına göre analiz edilmesi.
Granül salınım sırası: Sekretuar veziküller > Tersiyer granüller > Sekonder granüller > Primer granüller şeklindedir.
Veziküllerin membran füzyonu için gereken kalsiyum eşiği, hücrenin kademeli aktivasyonunu kontrol eder.
2
Göç (migrasyon) aşamalarıyla granül içeriklerinin eşleştirilmesi.
Yuvarlanma ve adhezyon için sekretuar veziküller, bazal membran geçişi için tersiyer granüller, doku içi ilerleme için sekonder granüller ve öldürme için primer granüller kullanılır.
Nötrofilin inflamasyon odağına ulaşana kadar toksik içeriklerini (primer granül) saklı tutması doku hasarını minimize eder.
3
Sekretuar veziküllerin spesifik içeriğinin belirlenmesi.
Sekretuar veziküller plazma membranında bulunmayan kompleman reseptörlerini (CR1, CR3) ve integrin alt birimlerini (CD11b/CD18) depo ederler.
Bu yapıların ekzositozu, nötrofilin endotele sıkıca tutunmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Nötrofil Granül Ekzositoz Hiyerarşisi
Soru 99Soru →

Demir metabolizmasında, gastrointestinal sistemden emilen veya makrofajlardaki depolardan salınan demir iyonlarını (Fe3+Fe^{3+}) plazmada bağlayarak dokulara ve kemik iliğine taşınmasını sağlayan temel protein aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Transferrin

Cevap

Demirin plazmada taşınmasını sağlayan temel protein Transferrin'dir.
Transferrin, karaciğerde sentezlenen ve plazmada demiri Fe3+Fe^{3+} formunda bağlayarak hücrelere (özellikle eritropoez için kemik iliğine) taşıyan temel proteindir. Normal şartlarda transferrin moleküllerinin yaklaşık üçte biri demirle doymuş haldedir.

Adım Adım Çözüm

1
Plazma taşıma ihtiyacını belirleme
Serbest demir iyonlarının (Fe3+Fe^{3+}) toksik etkisi nedeniyle plazmada bir proteinle taşınması gerektiği saptandı.
Vücutta serbest demir oksidatif hasara yol açar.
2
Spesifik taşıyıcıyı tanımlama
Demiri spesifik olarak bağlayan ve kemik iliği gibi hedef dokulara ileten proteinin Transferrin olduğu belirlendi.
Transferrin, Fe3+Fe^{3+} iyonları için yüksek afiniteye sahip bir plazma glikoproteinidir.

Anahtar Kavram

Plazma Demir Transportu
Tahmini Süre:45s
Soru 100Soru →

Sekonder hemostazın koagülasyon kaskadı, farklı yolakların 'ortak yol' (common pathway) üzerinde birleşmesiyle pıhtılaşmanın tamamlanmasını sağlar. Bu süreçte hem intrinsik tenaz hem de ekstrinsik tenaz kompleksleri tarafından aktive edilen, kalsiyum bağlayabilmek için yapısında Vitamin K bağımlı γ\gamma-karboksiglutamat (Gla) bölgeleri bulunduran Faktör XX’un (Stuart-Prower faktörü) kaskattaki temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faktör IIII’yi (Protrombin) aktive ederek trombin formuna dönüştürmek

Cevap

Faktör XX’un temel görevi, protrombinaz kompleksi içinde yer alarak Faktör IIII’yi (Protrombin) trombine dönüştürmektir.
Koagülasyon kaskadında Faktör XX, intrinsik ve ekstrinsik yolakların birleştiği 'ortak yol'un (common pathway) ilk basamağıdır. Aktive olmuş Faktör XX (XaXa), bir kofaktör olan Faktör VaVa ile birlikte, kalsiyum ve fosfolipidlerin varlığında protrombinaz kompleksini oluşturur. Bu kompleksin tek görevi, Vitamin K bağımlı bir diğer protein olan protrombini (Faktör IIII), aktif formu olan trombine dönüştürmektir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaskadın birleşme noktasını tanımla.
İntrinsik ve ekstrinsik yolaklar Faktör XX’un aktivasyonunda birleşir.
Faktör XX, ortak yolağın (common pathway) başlangıç noktasıdır.
2
Faktör XaXa’nın oluşturduğu kompleksi belirle.
Faktör XaXa, kofaktör VaVa, Ca2+Ca^{2+} ve negatif yüklü fosfolipid yüzeyle birleşerek 'Protrombinaz Kompleksi'ni oluşturur.
Enzimatik aktivite için kofaktör ve uygun yüzey gereklidir.
3
Kompleksin substratını ve ürününü saptan.
Bu kompleks Protrombini (Faktör IIII) Trombine (Faktör IIaIIa) dönüştürür.
Trombin, pıhtılaşmanın en kritik efektör enzimidir.

Anahtar Kavram

Faktör XX, ortak yolağın başlangıcıdır ve protrombinaz kompleksi aracılığıyla trombini aktive eder.

Daha Fazla Pratik

Vitamin K eksikliğinde neden hem PT (protrombin zamanı) hem de aPTT (aktive parsiyel tromboplastin zamanı) sürelerinin uzadığını bu faktörler üzerinden analiz ediniz.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 5 / 10Sonraki
Kan ve Bağışıklık Fizyolojisi — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 5 | Examkin