Bakteriyoloji

Hastanelerde ısıya ve neme duyarlı, lümenli ve karmaşık yapılı tıbbi cihazların sterilizasyonunda kritik bir yöntem olan etilen oksit (EtO) gaz sterilizasyonu; gaz konsantrasyonu, sıcaklık, uygulama süresi ve bağıl nem olmak üzere dört ana parametre üzerinden yürütülür. Bu yöntemin biyolojik monitörizasyonu ve uygulama prensipleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$38$ yaşında, HIV pozitif ($CD4+$ hücre sayısı: $120/mm^3$) olan bir hasta; ateş, öksürük ve ilerleyici nefes darlığı şikayetleriyle başvuruyor. Akciğer grafisinde sağ üst lobda kavitasyon saptanıyor. Balgam örneğinin Gram boyamasında Gram pozitif kokobasiller görülüyor. Modifiye asidorezistan (Ehrlich-Ziehl-Neelsen) boyamada zayıf pozitiflik saptanıyor ve kanlı agarda $48$ saat sonra somon rengi (salmon-pink) koloniler oluşuyor. Bu hastada en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteri hücre duvarının temel yapısal bütünlüğü, $N$-asetilmuramik asit ($NAM$) ve $N$-asetilglukozamin ($NAG$) ünitelerinin birbirine bağlanmasıyla oluşan peptidoglikan tabakasına dayanır. İnsan vücut sıvılarında (gözyaşı, tükürük vb.) bulunan ve bu iki şeker ünitesi arasındaki $\beta-1,4$ glikozidik bağlarını hidrolize ederek bakterilerin ozmotik lizis ile parçalanmasına yol açan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

$10$ günlük bir yenidoğanda, tüm vücuda hızla yayılan eritem (kırmızılık) sonrası ağız çevresi ve eklem katlantı yerlerinden başlayan, geniş büllerle karakterize bir tablo gelişmiştir. Nikolsky belirtisi pozitif olan hastanın bül sıvısından yapılan mikroskobik inceleme ve ekimde üreme saptanmazken, göbek kordonu sürüntü örneğinde gram pozitif koklar üremiştir. Yapılan laboratuvar testlerinde; izolatın katalaz pozitif olduğu, lam koagülaz (clumping factor) testinin negatif sonuç verdiği ancak tüp koagülaz testi ile $4$. saatte pıhtı oluşturduğu gözlenmiştir. Bu klinik tabloya yol açan temel virülans faktörü ve bu faktörün doğrudan hedef aldığı hücresel yapı aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Hastanelerde el hijyeni ve preoperatif cilt hazırlığında yaygın olarak kullanılan klorheksidin glukonat ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$72$ yaşında erkek hasta, yoğun bakım ünitesinde ventilatör ilişkili pnömoni tanısıyla izlenmektedir. Hastanın endotrakeal aspirat kültüründe üreyen $Pseudomonas$ $aeruginosa$ izolatının antibiyogram sonuçları aşağıdadır:

Bu hastadan izole edilen bakteride saptanan direnç profilinin en muhtemel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteri endosporlarının olumsuz çevre koşullarına karşı gösterdiği yüksek direnç mekanizmalarıyla ilgili olarak; spor çekirdeğindeki DNA'ya sıkıca bağlanarak onu $B$ formundan daha dirençli olan $A$ formuna dönüştüren ve bu sayede özellikle $UV$ radyasyonu kaynaklı timin dimerleri oluşumunu engelleyen yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir grup üniversite öğrencisinde, bir Uzak Doğu restoranında yedikleri kızarmış pirinçten (fried rice) yaklaşık $2$ saat sonra ani başlayan şiddetli bulantı ve kusma şikayetleri gözlenmiştir. Gıda örneğinden yapılan mikrobiyolojik incelemede Gram pozitif, sporlu, hareketli ve aerobik koşullarda üreyen basiller izole edilmiştir.

Bu klinik tablodan sorumlu olan etken ve patogenez mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Laboratuvar tanısında üreme için hem faktör $X$ (hemin) hem de faktör $V$ ($NAD$) gereksinimi duyan Gram negatif kokobasil aşağıdakilerden hangisidir?

Ön vakumlu otoklavlarda, sterilizasyon işlemi başlamadan önce cihaz kabini içerisindeki havanın tam olarak tahliye edildiğini ve doymuş buharın paketli yüklere etkin bir şekilde nüfuz edebildiğini kontrol etmek amacıyla kullanılan test aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ günlük bir yenidoğan; ateş, irritabilite ve beslenme güçlüğü şikayetleri ile yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatırılıyor. Fizik muayenesinde fontanelde dolgunluk saptanıyor. Lomber ponksiyon örneğinin Gram boyamasında Gram pozitif zincir yapan koklar görülüyor. Kanlı agarda yapılan ekimde kolonilerin etrafında dar bir beta-hemoliz zonu saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası etkenin tanımlanmasında kullanılan biyokimyasal test aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteriyofajlar aracılığıyla gerçekleşen genetik madde aktarımında; faj genomunun bakteri kromozomunda belirli bir bölgeye entegre olması (profaj) ve bu bölgeden ayrılırken (eksizyon) komşuluğundaki sınırlı sayıdaki bakteri genini de yanına alarak yeni bir konak hücreye taşıması süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteriyel kamçının (flagella) moleküler yapısı ve fonksiyonel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$28$ yaşında, $32$ haftalık gebe bir hasta, yaklaşık bir haftadır devam eden halsizlik, hafif ateş ve kas ağrısı şikayetleri ile başvurmuştur. Hastanın öyküsünden yakın zamanda pastörize edilmemiş sütten yapılmış taze köy peyniri tükettiği öğrenilmiştir. Kan kültüründe $+22^\circ C$'de takla atma (tumbling) hareketi yapan, katalaz pozitif, Gram pozitif, kısa basiller üremiştir. Bu mikroorganizmanın intestinal bariyeri geçerek sistemik yayılım göstermesinde kritik rol oynayan "Internalin A" (InlA) proteini, konak hücre yüzeyindeki hangi moleküle bağlanarak bakterinin hücre içine alınmasını sağlar?

30 yaşında bir mutfak çalışanı, elindeki enfekte yanık yarasından alınan pürülan akıntı örneğiyle polikliniğe başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde Gram pozitif koklar kümelenmiş (üzüm salkımı şeklinde) halde görülüyor. Bu izolatın cins (genus) düzeyinde tanımlanmasında kullanılan, hidrojen peroksit ($H_2O_2$) varlığında kabarcık oluşumu esasına dayanan test aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında, diyabetik ve hemodiyaliz hastası olan bir erkek hasta, sağ subklavyen kateter giriş yerinde selülit ve yüksek ateş şikayetiyle hastaneye başvuruyor. Alınan kan kültürlerinde metisiline dirençli *Staphylococcus aureus* (MRSA) ürüyor. Başlanan vankomisin tedavisine rağmen $5.$ günde klinik düzelme saptanmıyor ve kan kültürlerinde üreme devam ediyor. İzolatın vankomisin $MİK$ değeri $2$ $\mu g/mL$ olarak ölçülüyor. Tedaviye seftarolin ekleniyor ancak yapılan duyarlılık testinde seftarolin $MİK$ değerinin de yüksek ($4$ $\mu g/mL$) olduğu saptanıyor. Bu bakteride seftaroline karşı gelişen dirençten sorumlu en olası moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında bir veteriner hekim; yaklaşık üç haftadır devam eden dalgalı ateş (ondülan ateş), gece terlemesi, eklem ağrıları ve belirgin halsizlik şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenede hepatosplenomegali ve lenfadenopati saptanıyor. Hastanın kan kültürlerinden $10$ günlük inkübasyon sonrası üreme gerçekleşiyor. İzole edilen Gram negatif, küçük kokobasil formundaki bakterinin; oksidaz ve katalaz pozitif olduğu, üremek için $\%5-10$ $CO_2$’ye gereksinim duyduğu, hidrojen sülfür ($H_2S$) ürettiği ve besiyerine eklenen tiyonin (thionine) boyası ile üremesinin inhibe olduğu; ancak bazik fuksin (basic fuchsin) içeren besiyerinde üreyebildiği saptanıyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Bakterilerde, özellikle düşük kopya sayılı plazmidlerin hücre bölünmesi sırasında yavrulara aktarılamaması durumunda, plazmidi kaybeden hücrelerin selektif olarak elimine edilmesini sağlayan ve "post-segregasyonel ölüm" (addiction modules / toksin-antitoksin sistemleri) olarak bilinen düzeneğin temel işleyiş prensibi aşağıdakilerden hangisidir?

$14$ yaşındaki kistik fibrozis tanılı hastanın balgam kültüründe, kanlı agarda $48-72$ saat sonra ancak görülebilen, çok küçük, non-hemolitik koloniler oluşturan Gram pozitif koklar izole edilmiştir. Bu "küçük koloni varyantı" (Small Colony Variant - SCV) olarak tanımlanan suşların, standart *Staphylococcus aureus* suşlarına kıyasla aminoglikozidlere karşı belirgin direnç gösterdiği saptanmıştır. Bu bakteriyel fenotipte gözlenen aminoglikozid direncinin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) tanısıyla yoğun bakım ünitesinde mekanik ventilatör desteğinde izlenen bir hastanın derin trakeal aspirat kültüründe *Pseudomonas aeruginosa* üremiştir. Antibiyotik duyarlılık testinde izolatın imipeneme dirençli, meropeneme ise duyarlı olduğu saptanmıştır. Bu izolatta saptanan dirençten sorumlu en olası mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?