Bakteriyoloji

Bakterilerde farklı sınıflardan antibiyotiklere karşı direnç kodlayan genleri ("gen kasetleri") yakalayıp bünyesine katan, bu genlerin bir promotör aracılığıyla topluca ifade edilmesini sağlayan ve genellikle plazmid veya transpozonlar üzerinde taşınan genetik eleman aşağıdakilerden hangisidir?

$70$ yaşındaki erkek hasta, kronik osteomiyelit nedeniyle aldığı $3$ haftalık klindamisin tedavisi sonrası gelişen bol miktarda sulu ishal, karın ağrısı ve lökositoz tablosuyla hastaneye yatırılıyor. Gaita incelemesinde 'toksin A' ve 'toksin B' pozitif saptanıyor. Yapılan moleküler analizlerde etkenin, Gram-pozitif, anaerob, sporlu bir basil olan ve klasik toksinlerine ek olarak 'binary toksin' (ikili toksin) üretme kapasitesine sahip hipervirülan $NAP1/BI/027$ suşu olduğu belirleniyor.

Bu bakterinin ürettiği 'binary toksin'in ($CDT$) konak hücredeki etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Bir üniversite öğrencisi, kantinde yediği kızarmış pilavdan yaklaşık $2$ saat sonra aniden başlayan şiddetli bulantı ve kusma şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Hastada ateş veya ishal saptanmıyor. Bu klinik tabloya neden olan bakteriyel toksinle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$68$ yaşında erkek hasta, üç ay önce geçirdiği biyoprotez aort kapak replasmanı sonrası halsizlik, düşük dereceli ateş ve yeni gelişen bir üfürüm şikayetiyle başvuruyor. Alınan üç set kan kültürünün tamamında Gram pozitif kokların ürediği saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde; izolatın katalaz pozitif olduğu, lam koagülaz (clumping factor) testinin pozitif sonuç verdiği, ancak $4$ ve $24$ saatlik tüp koagülaz testlerinin negatif olduğu görülüyor. Ayrıca bu izolatın ornitin dekarboksilaz aktivitesine sahip olduğu belirleniyor. Bu vaka ile ilgili en olası etken ve özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Pudra, vazelin ve cam eşyalar gibi nemin penetre olamadığı materyallerin sterilizasyonunda tercih edilen yöntemin etkinliğini değerlendirmek için kullanılan biyolojik indikatör aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında kadın hasta, sistoskopik girişimden $4$ gün sonra başlayan yüksek ateş ve halsizlik şikayetiyle hastaneye başvuruyor. Fizik muayenesinde kalp oskültasyonunda yeni gelişen bir sistolik üfürüm duyuluyor. Alınan kan kültürlerinin mikroskobik incelemesinde Gram pozitif koklar saptanıyor. Laboratuvar analizlerinde izolatın katalaz negatif olduğu, $\%6,5$ $NaCl$ içeren besiyerinde üreyebildiği ve safra-eskulin besiyerini siyaha boyadığı (hidrolize ettiği) gözleniyor. Tanı konulan bu mikroorganizma için aşağıdakilerden hangisi karakteristiktir?

54 yaşında, hematolojik malignite tanısıyla kemoterapi alan bir hastada, gelişen febril nötropeni atağı sırasında kan kültüründe *Enterococcus faecium* üremiştir. Yapılan antibiyogramda suşun vankomisine dirençli olduğu saptanmıştır. Bu bakteride vankomisin direncinin gelişiminden sorumlu olan temel biyokimyasal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cerrahi setlerde bulunan fiberoptik kablolar ve plastik lümenli aletler gibi ısıya dayanıksız malzemelerin sterilizasyonunda tercih edilen etilen oksit ($EO$) gazının, mikroorganizmalar ve sporlar üzerindeki öldürücü etkisinden sorumlu olan temel biyokimyasal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Hastanelerde kullanılan dekontaminasyon yöntemlerinin seçimi, materyalin niteliği ve işlemin denetlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Klinik örneklerden izole edilen bakterilerde direnç genlerinin hızlı yayılmasından sorumlu olan ve "sıçrayıcı genler" olarak da bilinen transpozonlar hakkında verilen aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bahçe temizliği sırasında çim biçme makinesiyle üzerinden geçtiği bir rodent (kemirgen) ölüsünden aerosolize olan partikülleri inhale eden $45$ yaşındaki bir hastada; ani başlayan yüksek ateş, retrosternal ağrı ve kuru öksürük gelişmiştir. Akciğer grafisinde bilateral infiltrasyonlar izlenen hastadan alınan bronkoalveoler lavaj örneğinin $BCYE$ ($Buffered$ $Charcoal$ $Yeast$ $Extract$) besiyerinde sistein desteğiyle üreme gösterdiği; etkenin Gram boyama ile zor seçilen, çok küçük, Gram-negatif bir kokobasil olduğu ve makrofajlar içerisinde replike olduğu saptanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi, bu mikroorganizmanın fagosomdan kaçarak makrofaj sitoplazmasında çoğalmasını sağlayan temel genetik bölge ve mekanizmadır?

Gram-pozitif bakterilerin hücre duvarında yer alan teikoik asitlerin (WTA) ve lipoteikoik asitlerin (LTA) biyosentezi sırasında gerçekleşen $D$-alanilasyon ($D$-alanin kalıntılarının fosfat gruplarına eklenmesi) modifikasyonunun bakteriye sağladığı temel biyolojik avantaj aşağıdakilerden hangisidir?

72 yaşında, kronik obstrüktif akciğer hastalığı nedeniyle yoğun bakım ünitesinde yatmakta olan bir hastanın idrar kültüründe seftazidim, sefotaksim, piperasilin-tazobaktam ve meropeneme dirençli *Klebsiella pneumoniae* üremiştir. Yapılan fenotipik laboratuvar testlerinde, meropenem diski ile $EDTA$ ($Etilendiamintetraasetik$ $asit$) emdirilmiş disk arasında belirgin bir sinerji ($zon$ $genişlemesi$) saptanmıştır.

Bu bakterideki karbapenem direnç mekanizmasından sorumlu en olası enzim sınıfı aşağıdakilerden hangisidir?

$54$ yaşında, kronik osteomiyelit tanısıyla izlenen bir hastanın apsesinden izole edilen "Methicillin-resistant Staphylococcus aureus" (MRSA) suşunun vankomisin ve daptomisine duyarlı olduğu saptanıyor. Vankomisin tedavisi başlanan hastada, tedavinin üçüncü haftasında klinik yanıtın yetersiz olması ve vankomisin minimum inhibitör konsantrasyonu (MİK) değerinin $4$ $\mu g/mL$ düzeyine yükselmesi üzerine tedavi daptomisin ($10$ $mg/kg/gün$) ile değiştiriliyor. Daptomisin tedavisinin $10$. gününde alınan kan kültürlerinde üreyen suşun daptomisin MİK değerinin de yükselerek "dirençli" kategoriye girdiği belirleniyor.

Bu izolatın daptomisine direnç kazanmasından sorumlu olan en temel biyokimyasal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Klinik izolatlar arasında, özellikle çoklu ilaç dirençli ($MDR$) Gram negatif bakterilerde direnç genlerinin birikmesinde ve yayılmasında merkezi bir rol oynayan, gen kasetlerini 'integraz' enzimi aracılığıyla bünyesine katan genetik elemanlar olan integronlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Gram-negatif bakterilerde dış membranın peptidoglikan tabakasına sabitlenmesini sağlayarak periplazmik aralığın yapısal bütünlüğünü koruyan, C-terminalindeki lizin kalıntısı ile peptidoglikan zincirindeki $mezo-diaminopimelik$ $asit$ ($m-DAP$) birimleri arasında kovalent bağ kuran molekül aşağıdakilerden hangisidir?

İthal hayvan yünü ve derisi işleme tesisinde çalışan $45$ yaşında bir erkek hasta; el sırtında ağrısız, kaşıntılı bir papülün hızla ilerleyerek ortası siyah nekrotik bir eskarla (şarbon çıbanı) karakterize lezyona dönüştüğü şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede lezyon çevresinde belirgin, gode bırakmayan (non-pitting) ödem saptanıyor. Vezikül sıvısının Gram boyamasında uçları dik köşeli, zincir oluşturan, büyük Gram pozitif basiller görülüyor. Bu klinik tabloya neden olan etkenin virülans faktörleri ve genetik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$22$ yaşında kadın hasta, son iki gündür devam eden idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve suprapubik ağrı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Hastanın öz geçmişinde herhangi bir kronik hastalık veya tıbbi girişim öyküsü saptanmıyor. Yapılan fizik muayenede kostovertebral açı hassasiyeti saptanmazken, suprapubik bölgede hafif hassasiyet izleniyor. Hastanın idrar kültüründe kanlı agarda hemoliz yapmayan, beyaz renkli koloniler oluşturan Gram pozitif koklar izole ediliyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde izolatın katalaz pozitif, koagülaz negatif olduğu belirleniyor. Bu hastadaki enfeksiyona en olası neden olan etkenin kesin tanısında aşağıdakilerden hangisi kullanılmalıdır?

Pelvik inflamatuar hastalık ($PID$) tablosuyla başvuran bir hastanın servikal sürüntü örneğinde, polimorfonükleer lökositlerin (nötrofil) içerisinde Gram negatif diplokoklar saptanmıştır. Bu mikroorganizmanın nötrofiller tarafından fagositozdan sonra fagozom-lizozom füzyonunu engelleyerek hücre içi sağkalımını sağlayan temel virülans faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında, intravenöz ilaç bağımlılığı öyküsü olan bir erkek hasta; yaklaşık iki gündür devam eden çift görme, yutma güçlüğü ve kollarında başlayıp aşağı doğru yayılan kas güçsüzlüğü şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde bilateral ptozis, ışık refleksinin zayıf olduğu dilate pupiller ve simetrik inen flask paralizi saptanıyor. Hastanın vücut sıcaklığı $36,8^\circ C$ olup, sol ön kolunda pürülan bir deri lezyonu izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan mikroorganizma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?