Bakteri Genetiği
54 soru
Klinik bir izolat olan vankomisin dirençli *Enterococcus faecalis* (VRE) suşu ile vankomisine duyarlı bir *Staphylococcus aureus* suşu aynı ortamda üretildiğinde, *S. aureus* suşunun da vankomisine direnç kazandığı (VRSA) gözlenmiştir. Bu genetik değişim ve direncin alıcı hücrede kalıcı hale gelme mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Klinik mikrobiyolojide çoklu ilaç direncinin () bakteriler arasında hızlı yayılımından sorumlu olan plazmidleri, fonksiyonel olarak iki ana parçadan meydana gelir. Bu plazmidlerin kendi replikasyonunu yöneten ve konjugasyon sürecinde verici hücreden alıcı hücreye aktarılmasını sağlayan (örneğin pilus sentezi gibi) genleri içeren bölgesi aşağıdakilerden hangisidir?
Bakteriyel transformasyon sürecinde, bazı bakteri türleri ortamdaki her türlü serbest DNA'yı bünyesine katabilirken; ve gibi bazı türler sadece kendi genomlarına benzer "imza dizileri" taşıyan DNA parçalarını seçici olarak hücre içine alırlar. Bu bakterilerde gözlenen, sadece belirli DNA dizilerinin hücreye girişine izin veren ve "türe özgü transformasyon" olarak adlandırılan bu seçici DNA alım mekanizmasından sorumlu olan temel yapı aşağıdakilerden hangisidir?
*Salmonella enterica* serotip *Typhimurium*'da flagellin sentezinin H1'den H2'ye (faz varyasyonu) geçişi, baz çiftlik bir DNA segmentinin ( bölgesi) ters dönmesi (inversiyonu) ile kontrol edilir. Bu genetik mekanizma ile ilgili olarak; inversiyon bölgesinin 'On' (açık) durumundan 'Off' (kapalı) durumuna geçmesi sonucunda H2 flagellin sentezinin durup H1 flagellin sentezinin başlamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Bakteriyofajlar aracılığıyla gerçekleşen bir genetik aktarım sürecinde; fajın litik döngüsü sırasında konak hücre ’sının rastgele parçalandığı, bu parçalardan herhangi birinin yanlışlıkla faj kapsidi içine paketlendiği ve yeni oluşan bu fajın bir başka bakteriyi enfekte ederek sadece önceki konakçıya ait genetik materyali aktardığı saptanmıştır. Bu mekanizmada alıcı hücreye viral aktarımı gerçekleşmemektedir.
Bu genetik materyal değişim süreci aşağıdakilerden hangisidir?
Bakteri hücresi içerisinde ana kromozomdan fiziksel olarak ayrı duran, kendi replikasyon orijinine sahip olduğu için bağımsız olarak çoğalabilen ve sıklıkla antibiyotik direnç genlerini taşıyan küçük, halkasal DNA yapıları aşağıdakilerden hangisidir?
Bakteri genetiğinde transpozonların (yer değiştirebilen genetik elemanlar) gerçekleştirdiği transpozisyon olayının, klasik (homolog) rekombinasyon mekanizmasından en temel farkı aşağıdakilerden hangisidir?
Bakteri genetiğinde, fertilite faktörünün ( plazmidi) bakteri ana kromozomuna entegre olduğu ve bu sayede kromozomal genlerin alıcı hücreye yüksek bir sıklıkla transfer edilmesine olanak sağlayan hücre tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Bakteriyel genetik aktarım süreçleri incelendiğinde; fertilite () plazmidinin bakteriyel kromozoma entegre olduğu ve konjugasyon sırasında kromozomal genleri (lokuslar) alıcı hücreye çok yüksek bir frekansla aktarabilen verici hücre tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Bakteriyel plazmidlerin popülasyonda kararlı bir şekilde korunmasını sağlayan "post-segregasyonel öldürme" ( / ) sistemleri, plazmidini kaybeden yavru hücrelerin selektif olarak elimine edilmesine dayanır. Bu mekanizmanın moleküler işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Bakteriyel genetik materyal aktarım yollarından biri olan doğal transformasyon sürecinde, ortamdaki serbest moleküllerinin kompetan bir alıcı hücreye girişi kontrollü bir mekanizma ile gerçekleşir. Hücre yüzeyine bağlanan çift iplikli () moleküllerinin hücre içine taşınması ve rekombinasyon aşamasına hazırlanması sırasında gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Bakterilerde antibiyotik direnç genlerinin bir molekülünden diğerine (örneğin bir plazmidden kromozoma) yer değiştirmesini sağlayan ve halk arasında "sıçrayan genler" olarak da adlandırılan genetik elemanlar aşağıdakilerden hangisidir?
Klinik bir örnekten izole edilen vankomisin dirençli *Staphylococcus aureus* (VRSA) suşunda, dirençten sorumlu gen kümesinin Tn1546 transpozonu üzerinde taşındığı ve bu transpozonun *Enterococcus faecalis* kökenli, feromon yanıtlı bir plazmid aracılığıyla aktarıldığı saptanmıştır. Bu genetik değişim sürecinde, direnç genlerinin alıcı hücrede kalıcı (stabil) bir şekilde korunmasını ve farklı replikonlar arasında hareketini sağlayan temel mekanizmaların ardışık dizilimi aşağıdakilerden hangisidir?
Bakterilerde çoklu antibiyotik direncinin yatay yayılımında kritik öneme sahip olan ailesi kompleks transpozonların gerçekleştirdiği "replikatif transpozisyon" sürecinde, donör ve alıcı DNA molekülleri geçici olarak birleşerek "kointegrat" adı verilen bir ara yapı oluştururlar. Bu ara yapının site-spesifik rekombinasyon yoluyla çözülerek transpozisyonun tamamlanmasını ve her iki replikonda da transpozonun birer kopyasının bulunmasını sağlayan protein ve tanıma dizisi aşağıdakilerden hangisidir?
Bakterilerde genetik materyal aktarım yollarından biri olan doğal transformasyon, farklı türlerde farklı moleküler basamaklar ve düzenleme mekanizmaları içermektedir.
*Streptococcus pneumoniae* suşlarında gerçekleşen doğal transformasyon süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Bakterilerde çoklu antibiyotik direncinin yayılmasında önemli rol oynayan ve Tn3 ailesi gibi replikatif (Sınıf II) mekanizma ile yer değiştiren genetik elemanların transpozisyon süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Bakteri genetiğinde, antibiyotik direnç genlerini içeren ve genellikle kendilerine ait bir promotörü bulunmayan "gen kasetlerini", bünyelerindeki bölgeye özgü rekombinasyon sistemi (integraz) aracılığıyla yakalayıp ifade edebilen genetik düzenek aşağıdakilerden hangisidir?
Bakterilerde genetik çeşitliliğin artmasında ve çoklu antibiyotik direncinin yayılmasında kritik rol oynayan; kromozom, plazmid ve bakteriyofaj DNA'ları arasında yer değiştirebilen, ancak bağımsız bir replikasyon orijinine () sahip olmadıkları için sadece üzerinde bulundukları replikon aracılığıyla çoğalabilen genetik elemanlar aşağıdakilerden hangisidir?
Bakterilerde antibiyotik direnç genlerinin yayılmasında ve mobil genetik elemanların genom içindeki hareketinde kritik rol oynayan transpozonların, hedef DNA molekülüne entegrasyonu sonrasında bu elemanın her iki yanında oluşan ve hedef DNA'daki baz dizisinin kısa bir kopyası niteliğindeki yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Klinik bir izolatın moleküler analizinde, tetrasiklin direnç geninin () yaklaşık 18 kb büyüklüğünde, hem konjugatif plazmidlerin hem de transpozonların özelliklerini birleştiren bir "İntegre Konjugatif Eleman" (ICE, örn. ) üzerinde yer aldığı saptanmıştır. Bu genetik eleman kromozomdan ayrılıp dairesel bir ara form oluşturabilmekte ve başka bir bakteriye konjugasyonla aktarılabilmektedir. Buna göre, bahsi geçen bu genetik elemanın (ICE) özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?