Parazitoloji

Brezilya'nın kırsal bölgelerinde orman işçisi olarak çalışan $45$ yaşında bir erkek hasta; yaklaşık bir yıl önce kolunda oluşan ve kendiliğinden iyileşen ağrısız bir yaranın ardından, son iki aydır gelişen burun tıkanıklığı, burun kanaması ve damak bölgesinde ağrılı, ülseratif lezyonlar şikayetiyle başvurmuştur. Fizik muayenede nazal septumda perforasyon ve orofarenks mukozasında destrüktif granülomatöz lezyonlar saptanmıştır. Lezyonlardan alınan biyopsinin Giemsa boyamasında makrofajlar içerisinde amastigot formları izlenmiştir. Bu hastada parazitin metastatik mukozal yayılımından ve şiddetli doku yıkımından sorumlu olan pro-inflamatuar yanıtın, parazit içinde bulunan bir endosimbiyotik çift iplikli RNA (dsRNA) virüsü ($LRV1$) tarafından tetiklendiği bilinmektedir.

Buna göre, söz konusu dsRNA yapısındaki viral bileşenin konak hücre tarafından tanınarak inflamatuar süreci başlatan temel reseptör aşağıdakilerden hangisidir?

$7$ yaşında bir erkek çocuk, yaklaşık $3$ haftadır devam eden aralıklı karın ağrısı, gaita kıvamında yumuşama ve iştahsızlık şikayetleri ile getirilmiştir. Öyküsünden, geceleri artan perianal kaşıntısının da olduğu öğrenilmiştir. Yapılan dışkı incelemesinde kist formuna rastlanmamış; ancak kalıcı boyalı (trikrom) preparatlarda, sitoplazması vakuollü, genellikle iki çekirdekli ve çekirdek kromatini parçalı (fragmente) görünümde trofozoitler saptanmıştır. Bu hastada saptanan parazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hafta sonu arkadaşlarıyla ava giden ve vurduğu yaban domuzunun etini yeterince pişirmeden tüketen $32$ yaşındaki erkek hasta, yaklaşık $10$ gün sonra başlayan ateş, bulantı, karın ağrısı ve ishal şikayetleriyle başvurmuştur. Bu şikayetlerin başlamasından birkaç gün sonra hastada belirgin bilateral periorbital ödem, konjonktival hemoraji ve özellikle bacak kaslarında şiddetli miyalji gelişmiştir. Laboratuvar incelemesinde beyaz küre sayısı $14.500/mm^3$, eozinofili oranı $\%28$ ve kreatin fosfokinaz (CPK) düzeyi normalin $4$ katı olarak saptanmıştır.

Bu klinik tabloya yol açan en olası paraziter etken aşağıdakilerden hangisidir?

Güneydoğu Anadolu bölgesinde yaşayan $26$ yaşındaki erkek hasta, yüzünde yaklaşık $3$ aydır bulunan, ağrısız, kenarları kabarık ve ortası krutlu (kabuklu) bir yara şikayetiyle başvuruyor. Hastanın fizik muayenesinde sistemik bir bulguya rastlanmıyor. Lezyon kenarından yapılan kazıntı örneğinin Giemsa boyamasında makrofajlar içerisinde çok sayıda çekirdekli ve kinetoplastlı yapılar izleniyor.

Bu hastadaki enfeksiyona neden olan etkenin, insanlara bulaşmasını sağlayan enfektif formu aşağıdakilerden hangisidir?

HIV pozitif, CD4+ T lenfosit sayısı $120/mm^3$ olan $35$ yaşındaki erkek hasta; üç haftadır devam eden bol miktarda sulu diyare, karın ağrısı ve kilo kaybı şikayetleriyle başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde periferik kan yaymasında $\%8$ oranında eozinofili saptanıyor. Dışkının modifiye asit-fast (Erbil-Kinyoun) boyamasında yaklaşık $25 \mu m$ uzunluğunda, elips şeklinde ve içerisinde sporoblast taslakları bulunan ookistler izleniyor. Bu hasta için en olası etken ve önerilen ilk seçenek tedavi eşleşmesi aşağıdakilerden hangisidir?

$34$ yaşında kadın hasta, bir haftadır devam eden sulu ishal, kramp tarzında karın ağrısı ve yoğun halsizlik şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Hastanın öyküsünden yakın zamanda bir restoranda ithal böğürtlen içeren bir salata tükettiği öğreniliyor. Dışkı incelemesinde modifiye asit-fast boyama ile $8-10 \mu m$ çapında, bir kısmı boyanmış bir kısmı boyanmamış (asit-fast değişken) ookistler saptanıyor. Bu ookistlerin UV ışık altında mavi-yeşil oto-floresan verdiği görülüyor.

Bu klinik tablo ve laboratuvar bulguları temel alındığında, enfeksiyondan sorumlu en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide; parazitin yaşam döngüsünün tamamlanması için mutlak gerekli olmadığı halde, parazit formlarının içerisinde herhangi bir gelişim veya çoğalma basamağı geçirmeden sadece canlılığını koruyarak barındığı konak tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Trematodların (yaprak solucanları) çoğu hermafrodittir ve yaşam döngülerinde metaserkarya formu insana bulaşta anahtar rol oynar. Özellikle kontamine su bitkilerinin (su teresi gibi) çiğ tüketilmesiyle metaserkarya formunun ağız yoluyla alınması sonucu karaciğer yerleşimli enfeksiyon oluşturan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Gebeliğinin $24$. haftasında olan ve endemik bir bölgeye seyahat öyküsü bulunan primigravid bir kadında, plasentada yoğun enfekte eritrosit sekestrasyonu ile karakterize ağır falciparum malaryası tespit edilmiştir. Bu klinik tabloda, parazitli eritrositlerin plasental sinsityotrofoblastlara selektif olarak bağlanmasından sorumlu olan temel parazit proteini varyantı ve eşleştiği konak reseptörü aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

İnsandan insana doğrudan bulaşabilen, yaşam döngüsünde bir ara konağa gereksinim duymayan ve bağırsak villuslarını bir doku fazı olarak kullanan tek sestod türünün, ince bağırsak mukozasında gelişen larva formu aşağıdakilerden hangisidir?

$5$ yaşında erkek çocuk; ateş, halsizlik, karın ağrısı ve kaşıntılı döküntü şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde karaciğerin kosta kenarını $4$ cm geçtiği (hepatomegali) ve hassas olduğu saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde lökosit sayısı $28.000/mm^3$, eozinofil oranı ise $\% 60$ olarak bulunuyor. Hastanın öyküsünden toprak yeme (pika) alışkanlığı olduğu ve evlerinde köpek yavruları besledikleri öğreniliyor. Bu hastada öncelikli olarak düşünülen paraziter enfeksiyonun kesin tanısı için aşağıdakilerden hangisi en uygundur?

Güneydoğu Anadolu bölgesine yaptığı bir seyahat sonrası sağ el sırtında yaklaşık $3$ aydır devam eden, ağrısız, kenarları hiperkeratotik ve ortası krater şeklinde ülserleşmiş bir lezyon şikayetiyle başvuran hastanın lezyon kenarından alınan yayma preparatın Giemsa boyamasında; makrofajlar içerisinde çok sayıda oval, kamçısız, kinetoplastı belirgin parazit yapıları saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan etkenin insana bulaşından sorumlu olan enfektif morfolojik formu aşağıdakilerden hangisidir?

Bir mülteci kampında çalışan 32 yaşındaki bir yardım görevlisi; ani başlayan yüksek ateş, titreme, şiddetli baş ve kas ağrısı şikayetleriyle revire başvuruyor. Fizik muayenede gövdede yaygın peteşiyal döküntüler saptanıyor. Hastanın iç çamaşırlarının dikiş yerlerinde $2$-$3$ mm uzunluğunda, kanatsız ve dorsoventral olarak basık ektoparazitler görülüyor. Periferik yaymada eritrositler arasında hareketli spiroketlerin saptanması üzerine 'bit kaynaklı dönek ateş' (louse-borne relapsing fever) tanısı konuluyor. Bu klinik tabloda, saptanan ektoparazitin hastalık etkenini insana bulaştırma mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kırsal bölgede yaşayan $7$ yaşındaki bir çocuk; kronik mukoid diyare, karın ağrısı, tenezm ve büyüme geriliği şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenede çocuğun ıkınması sırasında anüsten dışarıya doğru mukoza protrüzyonu (rektal prolapsus) olduğu gözlenmiştir. Laboratuvar incelemelerinde eozinofili ve belirgin demir eksikliği anemisi saptanmıştır. Bu hastanın dışkı örneğinin mikroskobik incelemesinde aşağıdaki morfolojik yapılardan hangisinin görülmesi en olasıdır?

Tropikal bölgelerde uzun süre yaşamış bir hastada; inguinal lenfadenopati, tekrarlayan lenfanjit atakları ve kronikleşen süreçte alt ekstremitede belirgin ödemle karakterize elefantiyazis (fil hastalığı) tablosu geliştiği gözlenmiştir. Gece saat 23:00'te alınan periferik kan örneğinin Giemsa boyamasıyla yapılan mikroskobik incelemesinde kılıflı mikrofilarialar saptanmıştır.

Bu parazit ve neden olduğu enfeksiyon ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Evinde beslediği köpeğinde uyuz tanısı alan bir hasta; kollarında ve gövdesinde aniden başlayan şiddetli kaşıntı ve yaygın papüler döküntü şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenede el parmak aralarında veya el bileğinde sillion (tünel) yapısına rastlanmıyor. Bu hastadaki klinik tablo ve etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

34 yaşında bir erkek hasta, Orta Amerika seyahati dönüşü sol kolunda yaklaşık iki haftadır var olan, giderek büyüyen, ağrılı ve kaşıntılı bir nodül şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede nodülün merkezinde küçük bir delik (punktum) olduğu ve bu delikten zaman zaman seröz bir akıntı geldiği; hastanın lezyon içerisinde "hareket hissi" tarif ettiği görülüyor. Tanı amacıyla lezyonun üzerine vazelin (veya mineral yağ) uygulandığında, delikten nefes almak için bir yapının dışarı doğru uzandığı gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan etkenin yaşam döngüsüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$32$ yaşında bir erkek hasta, karın ağrısı ve dışkısında yaklaşık $1-2$ cm boyunda, yassı, beyaz renkli ve hareketli parçalar görme şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan dışkı incelemesinde; yaklaşık $35 \mu m$ çapında, kalın ve radyant çizgili çeperi olan, içerisinde altı çengelli onkosfer (heksakant embriyo) bulunan tipik helmint yumurtaları saptanıyor. Bu laboratuvar bulgusu ve parazit tanısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tıbbi parazitolojide artropodların parazit etkenlerini nakletme mekanizmaları incelendiğinde; vektörün vücuduna aldığı parazit etkeninin hem morfolojik bir gelişim evresinden (evrim) geçmesi hem de biyolojik olarak sayıca çoğalması ile karakterize olan vektörlük tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Güney Amerika'da uzun süre vakit geçiren $48$ yaşındaki bir hasta, son aylarda giderek artan nefes darlığı, çarpıntı ve yutma güçlüğü şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan radyolojik tetkiklerde dilate kardiyomiyopati ve özofagusta belirgin genişleme (megaözofagus) saptanıyor. Kalp biyopsisinde miyokard hücreleri içerisinde kamçısız, nükleus ve kinetoplast içeren $2-4$ $\mu m$ çapında parazit formları izleniyor.

Bu hastadaki klinik tabloya neden olan etken ve yaşam döngüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?