Examkin

Soru

Zorluk: OrtaŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Gevherî der dert azdırdım
Yüreğimi köz gezdirdim
Ak kâğıda dert yazdırdım
Bağrım yara neleyim ben

Bu dörtlükle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    88'li hece ölçüsüyle kaleme alınmıştır.
  2. B
    '-dırdım' ekleri aynı görevde kullanıldıkları için rediftir.
  3. C
    Dizelerin köklerindeki 'z' sesleri yarım kafiye örneğidir.
  4. D
    Kafiye şeması 'aaab' şeklinde olan düz kafiye düzenindedir.
  5. Dize sonlarındaki 'az' ve 'ez' sesleri tam kafiye oluşturmaktadır.Cevap

Cevap

Dize sonlarındaki 'az' ve 'ez' sesleri arasında tam kafiye bulunduğu yargısı yanlıştır.
Dizelerdeki 'az', 'gez' ve 'yaz' kelimeleri arasındaki uyum incelendiğinde, bu kelimelerin kök durumunda olduğu ve ortak tek sesin 'z' olduğu görülür. Tek ses benzerliği yarım kafiyedir. Seçeneklerde belirtilen 'tam kafiye' ifadesi en az iki ses benzerliği gerektirdiğinden yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Hece ölçüsünü hesaplayın.
88'li hece ölçüsü
Dizelerdeki ünlü harf sayıları (1,2,31, 2, 3 ve 44. dizeler) kontrol edildiğinde hepsinin 88 olduğu görülür.
2
Dize sonlarını kök ve eklerine ayırarak redifleri belirleyin.
'-dırdım / -dirdim' kısımları rediftir.
Az-dır-dı-m, gez-dir-di-m, yaz-dır-dı-m sözcüklerinde eklerin yazılışları küçük ünlü uyumuna göre değişse de görevleri (ettirgenlik + zaman + şahıs) tamamen aynıdır.
3
Kelimelerin köklerinde kalan ses benzerliklerini analiz edin.
Yarım kafiye ('z' sesi)
'Az', 'gez' ve 'yaz' köklerinde ortak olan tek ses 'z' ünsüzüdür. Tek ses benzerliği yarım kafiyeyi oluşturur. 'Az' ve 'ez' kısımları ikişer harften oluşsa da 'a' ve 'e' sesleri farklı olduğu için tam kafiye kabul edilemez.

Anahtar Kavram

Şiirde Redif ve Kafiye Ayrımı
Bu soruyu puanla

Konular

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Bu konudan daha fazla soru