Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye Ekonomisinin Tarihsel Gelişimi ve Ekonomi Politikaları

Türkiye'nin ekonomi tarihinde planlı model arayışları farklı dönemlerde kendini göstermiştir. Bu bağlamda, 1934-1939 yılları arasında yürürlükte kalan I. Beş Yıllık Sanayi Planı ile 1963-1967 yıllarını kapsayan I. Beş Yıllık Kalkınma Planı sektörel ve mekânsal etkileri bakımından farklılıklar barındırır. Buna göre, bu iki planın hedefleri, kapsamları ve mekânsal sonuçları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    I. Beş Yıllık Sanayi Planı döneminde Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) gibi büyük bölgesel kalkınma projelerinin temeli atılarak tarımda sulama öncelikli sektör haline getirilmiş, I. Beş Yıllık Kalkınma Planı'nda ise bu yatırımlar tamamen durdurulmuştur.
  2. B
    Her iki plan döneminde de dış ticarette transit taşımacılığın geliştirilmesi ve liman kentlerinin serbest bölge ilan edilerek sanayinin sadece kıyılarda toplanması temel mekânsal strateji olarak uygulanmıştır.
  3. I. Beş Yıllık Sanayi Planı hammadde kaynaklarına yakın temel sanayi kollarını kurarak ithalat bağımlılığını azaltmaya odaklanırken, I. Beş Yıllık Kalkınma Planı sanayileşmenin yanı sıra sosyal kalkınma ve bölgesel gelişmişlik farklarını azaltmayı da hedeflemiştir.Cevap
  4. D
    I. Beş Yıllık Sanayi Planı ile ülke genelinde mera hayvancılığı tamamen terk edilerek modern besi hayvancılığına geçilmiş, böylece et ve süt üretimi iklim şartlarına bağlı olmaktan çıkarılmıştır.
  5. E
    Her iki planın da ortak coğrafi sonucu olarak, tarımda nadas yönteminin tamamen sona ermesini sağlayacak sulama yatırımları tamamlanmış ve kurak bölgelerde tarımsal üretim güvence altına alınmıştır.

Cevap

I. Beş Yıllık Sanayi Planı hammadde kaynaklarına yakın temel sanayi kollarını kurarak ithalat bağımlılığını azaltmaya odaklanırken, I. Beş Yıllık Kalkınma Planı sanayileşmenin yanı sıra sosyal kalkınma ve bölgesel gelişmişlik farklarını azaltmayı da hedeflemiştir.
I. Beş Yıllık Sanayi Planı hammadde kaynaklarına yakın temel sanayi kollarını kurarak ithalat bağımlılığını azaltmaya odaklanırken, I. Beş Yıllık Kalkınma Planı sanayileşmenin yanı sıra sosyal kalkınma ve bölgesel gelişmişlik farklarını azaltmayı da hedeflemiştir. Bu durum, 1930'lu yıllardaki ilk planın doğrudan temel sanayi tesislerinin (şeker, tekstil vb.) kurulmasını hedeflediğini, 1960'lardaki ilk planın ise bölgesel dengesizlikleri azaltmayı ve sosyal refahı yaygınlaştırmayı da içine alan çok yönlü bir kalkınma modeli benimsediğini doğrulamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın (1934-1939) hedeflerini ve coğrafi sonuçlarını incelemek.
Bu planın, büyük ölçüde özel sektörün yetersiz kalması üzerine devletçilik ilkesi doğrultusunda hazırlandığı, hammaddesi yurt içinde bulunan şeker, dokuma ve demir-çelik gibi temel sanayi kollarına odaklandığı saptanır.
Dönemin küresel Büyük Buhran koşullarında ülkenin dışa bağımlılığını en aza indirmek hedeflenmiştir.
2
I. Beş Yıllık Kalkınma Planı'nın (1963-1967) yapısını ve sektörel kapsamını analiz etmek.
Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) tarafından hazırlanan bu planın, sadece sanayi tesisleri kurmayı değil; bölgesel kalkınma farklarını azaltmayı, sosyal refahı artırmayı ve istihdam olanaklarını geliştirmeyi kapsayan daha geniş bir sosyal kalkınma hedefine sahip olduğu belirlenir.
1960 Anayasası ile ekonominin planlı bir şekilde yönetilmesi anayasal bir zorunluluk haline getirilmiştir.
3
Elde edilen veriler doğrultusunda seçenekleri karşılaştırarak doğru seçeneğe ulaşmak.
Sanayi Planı'nın dar kapsamlı ve üretime dönük, Kalkınma Planı'nın ise çok sektörlü ve sosyal kalkınmayı da içine alan bir yapıda olduğu görülür.
İki plan arasındaki sektörel ve mekânsal felsefe farkını belirlemek doğru cevabı bulmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Türkiye'de planlı ekonomi politikalarının tarihsel seyri, hedefleri ve mekânsal yansımaları.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye Ekonomisinin Tarihsel Gelişimi ve Ekonomi Politikaları

Bu konudan daha fazla soru