Soru

Zorluk: OrtaŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Aşağıdaki şiir parçalarında kullanılan kafiye (uyak) türlerini sağdaki kavramlarla eşleştiriniz.

  • Yine bahar geldi, bülbüller öter
    Gönlümde hasretin dumanı tüter
    Yarım Kafiye
  • Geçmesin günümüz boşa, yel gibi
    Ömür akar gider, coşkun sel gibi
    Tam Kafiye
  • Ruhumu sarıyor eski bir yolculuk
    Son nefeste duyulan o derin soluk
    Zengin Kafiye
  • Bursa'da bir eski cami avlusu
    Mermer şadırvanda şakırdayan su
    Tunç Kafiye

Cevap

Dizelerdeki ahenk unsurları incelendiğinde; tek ses benzerliğine dayanan dize yarım, iki ses benzerliği olan tam, üç ve üzeri ses benzerliği içeren zengin ve bir kelimenin diğerinin içinde yer aldığı örnek ise tunç kafiye ile eşleşmektedir.
Verilen eşleşmelerde; öter/tüter dizelerinde '-er' redif, 't' sesi yarım kafiyedir. Yel/sel dizelerinde 'gibi' redif, 'el' sesi tam kafiyedir. Yolculuk/soluk dizelerinde 'oluk' zengin kafiyedir. Avlusu/su dizelerinde 'su' kelimesi 'avlusu' kelimesinin içinde olduğu için tunç kafiyedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin sonundaki kelimeleri kök ve eklerine ayırmak
öt-er/tüt-er; yel gibi/sel gibi; yolculuk/soluk; avlusu/su
Redif ve kafiyeyi birbirinden ayırmak için kelime tahlili şarttır.
2
Yazılışları ve görevleri aynı olan ek/kelimeleri (redif) belirlemek
L1: -er; L2: gibi; L3: yok; L4: yok
Kafiye bulunmadan önce rediflerin elenmesi gerekir.
3
Kalan kısımlardaki ses benzerlik sayılarını saymak
L1: 1 ses (t), L2: 2 ses (el), L3: 4 ses (oluk), L4: Kelime tekrarı (su)
Ses sayısı kafiye türünü (yarım, tam, zengin, tunç) belirler.

Anahtar Kavram

Şiirde Ahenk: Kafiye (Uyak) ve Redif Ayrımı
Bu soruyu puanla