Soru

Zorluk: OrtaMS 2. Yüzyıl - MS 15. Yüzyıl Felsefesi: İslam Felsefesi ve Temel Problemleri

İbn Sînâ felsefesinde varlık, özü gereği ikiye ayrılır: Kendi başına var olması düşünülemeyen, varlığı da yokluğu da bir dış nedene bağlı olan varlıklar ile var olmak için kendisi dışında hiçbir sebebe ihtiyaç duymayan, varlığı kendinden olan varlık. Birincisi 'mümkün varlık' (mümkinü’l-vücûd) olarak adlandırılırken ikincisi 'zorunlu varlık' (vâcibü’l-vücûd) olarak tanımlanır. İbn Sînâ’ya göre dış dünyadaki tüm mümkün varlıklar, varlık sahas��na çıkabilmek için zorunlu bir var ediciye ihtiyaç duyarlar. Çünkü kendi başlarına var olamayan bu varlıklar, birbirlerinin nedeni olmaya kalkışırlarsa bu durum sonsuz bir nedenler zincirine (teselsül) yol açar ki bu da mantıksal olarak imkânsızdır. Bu parçada İbn Sînâ’nın Yaratıcı’nın varlığını kanıtlamak amacıyla başvurduğu aşağıdaki delillerden hangisi açıklanmaktadır?

  1. A
    Nizam ve gaye delili
  2. B
    Hudûs delili
  3. İmkân deliliCevap
  4. D
    İnâyet delili
  5. E
    Sudûr delili

Cevap

imkân delili
Parçada geçen 'mümkün varlık' (mümkinü'l-vücûd) ve 'zorunlu varlık' (vâcibü'l-vücûd) kavramları, varlığın ontolojik statüsünü belirleyerek bir var ediciye olan ihtiyacı rasyonel olarak temellendirir. Sonsuz nedenler zincirinin (teselsül) imkânsız kılınmasıyla varlığın kaynağının kendinden zorunlu bir Varlık olması gerektiği savunulur. Bu akıl yürütme İslam felsefesinde 'imkân delili' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel kavramları (mümkün varlık, zorunlu varlık) tespit etmek.
Varlıkların ontolojik olarak iki sınıfa ayrıldığı ve mümkün olanın zorunlu olana muhtaç olduğu görülür.
Metnin hangi kavramsal zemin üzerinde kurulduğunu anlamak için.
2
Nedenler zincirinin (teselsülün) imkânsızlığı argümanını incelemek.
Sonsuz geriye gidişin mantıksal olarak reddedildiği ve zincirin başlangıcında bağımsız bir ilk nedenin olması gerektiği sonucuna ulaşılır.
Yaratıcı'nın varlığının mantıksal zorunluluğunu temellendirmek için.
3
Elde edilen sonuçları İslam felsefesindeki Yaratıcı'nın varlığına yönelik delillerle eşleştirmek.
Zorunluluk ve imkân kavramlarına dayalı bu kanıtlamanın 'imkân delili' olduğu belirlenir.
Soruda istenen doğru kavramsal delili saptamak için.

Anahtar Kavram

İbn Sînâ'nın Zorunlu ve Mümkün Varlık ayrımı üzerinden geliştirdiği İmkân Delili
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla