Soru

Zorluk: OrtaŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Aşağıdaki dizelerde yer alan ahenk unsurlarını (kafiye ve redif), karşılarında verilen türlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • Bursa'da bir eski cami avlusu /
    Küçük şadırvanda şakırdayan su
    Tunç Kafiye
  • Üstümüzden gelen boran kış gibi /
    Şahin pençesinde yavru kuş gibi
    Yarım Kafiye ve Redif
  • Neden kondun ey bülbül kapımdaki asılmaya /
    Ben yarimden ayrılmam götürseler asılmaya
    Cinaslı Kafiye
  • Fariğ olmam eylesen yüz bin cefa sevdim seni /
    Böyle kalmaz devr-i alem eyler vefa sevdim seni
    Zengin Kafiye ve Redif

Cevap

Dizelerdeki ahenk unsurları şu şekilde eşleşmektedir: avlusu/su - Tunç Kafiye; kış/kuş gibi - Yarım Kafiye ve Redif; asılmaya/asılmaya - Cinaslı Kafiye; cefa/vefa sevdim seni - Zengin Kafiye ve Redif.
Verilen eşleştirmelerde dizelerin ahenk yapıları tam olarak karşılanmıştır. Birinci örnekte tam bir kelime diğerinin içine yerleşmiş (Tunç), ikinci örnekte ek görevli tekrarların önünde tek ses benzemiş (Yarım), üçüncü örnekte sesteş kelimeler kullanılmış (Cinas) ve dördüncü örnekte üç sesli zengin bir benzerlik kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Dize sonlarındaki ses benzerliklerini ve kelime yapılarını analiz etmek.
Dize sonlarında hem kelime tekrarları (redif) hem de köklerde ses benzerlikleri (kafiye) tespit edildi.
Kafiye ve redif ayrımını yapmak için önce eklerin ve köklerin işlevini belirlemek gerekir.
2
Köklerdeki ses benzerlik sayısına göre kafiye türlerini belirlemek.
Tek ses benzerliği (ş) yarım, iki ses (su-avlusu) tunç, üç ses (efa) zengin ve anlam farkı (asılmaya) cinas olarak sınıflandırıldı.
Ses benzerliğinin sayısı ve niteliği kafiyenin türünü belirleyen temel ölçüttür.
3
Eşleştirme listesindeki kavramlarla sonuçları karşılaştırmak.
Her dize örneği tam olarak bir ahenk türü ile örtüştü.
Verilen tanımların örnek dizelerdeki uygulamalarını doğrulamak için son kontrol yapılır.

Anahtar Kavram

Şiirde ahengi sağlayan ses benzerliklerinden olan kafiye (uyak) ve rediflerin yapısal analizidir.
Bu soruyu puanla