Soru

Zorluk: ZorYazılı Dönem (Göktürk Yazıtları ve Uygur Metinleri)

Aşağıdaki sol sütunda verilen İslamiyet Öncesi Dönem'e ait eser/yazıt adları ile sağ sütundaki açıklamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • Tonyukuk YazıtıDevlet adamı ve komutan kimliğiyle bilinen ilk Türk yazar tarafından diktirilen, bağımsızlık mücadelesi ve savaş taktiklerini sade bir dille aktaran anıt.
  • Altun YarukÇince aslından Şingko Şeli Tutung tarafından Türkçeye çevrilen; dinî-ahlaki konuların yanı sıra şehzade ve aç pars hikâyesi gibi edebî nitelikli menkıbeleri de barındıran hacimli Uygur eseri.
  • Kül Tigin YazıtıYollug Tigin tarafından taşa kazınan, Türk milletinin geçmişteki hatalarından ders alması ve Çin entrikalarına karşı uyanık olması gerektiğini vurgulayan, hitabet dilinin ilk olgun örneği.
  • Sekiz YükmekBudizm'in inanç ve felsefesini, beş duyu organının işlevleri ve zihinsel süreçler üzerinden didaktik bir üslupla açıklayan, 'Sekiz Yığın' anlamına gelen Uygur metni.

Cevap

Tonyukuk Yazıtı ile devlet adamı ve komutan kimliğiyle bilinen ilk Türk yazar tarafından diktirilen anıt; Altun Yaruk ile Şingko Şeli Tutung tarafından çevrilen hacimli Uygur eseri; Kül Tigin Yazıtı ile Yollug Tigin tarafından taşa kazınan söylev dilinin ilk olgun örneği; Sekiz Yükmek ile beş duyu organı üzerinden Budizm inançlarını açıklayan metin eşleşmektedir.
Tonyukuk Yazıtı devlet adamı Tonyukuk'a; Altun Yaruk, Şingko Şeli Tutung'un çevirisine; Kül Tigin Yazıtı, Yollug Tigin'in hitabet diliyle yazılmış eserine; Sekiz Yükmek ise beş duyu organı üzerinden Budizm'i anlatan metne karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Göktürk Dönemi yazıtlarından Tonyukuk Yazıtı'nın özelliklerini saptamak.
Tonyukuk Yazıtı, vezir Tonyukuk'un (ilk Türk yazar) anılarını içerir ve bağımsızlık mücadelesini anlatır. Bu durum sağ sütundaki üçüncü açıklamayla eşleşir.
Göktürk dönemi dikili taşlarının yazar ve muhteva ayrımlarını doğru belirlemek için bu adım gereklidir.
2
Uygur dönemi eserlerinden Altun Yaruk'un çevirmenini ve içeriğini saptamak.
Altun Yaruk, Şingko Şeli Tutung tarafından çevrilmiş hacimli Budist bir eserdir. Bu durum sağ sütundaki dördüncü açıklamayla eşleşir.
Budist Uygur metinlerinin mütercim ve tema özelliklerini ayırt etmek için bu adım gereklidir.
3
Kül Tigin Yazıtı'nın yazarını ve üslup özelliklerini belirlemek.
Kül Tigin Yazıtı, Yollug Tigin tarafından taşa kazınmış, hitabet dilinin ilk olgun örneğidir. Bu durum sağ sütundaki birinci açıklamayla eşleşir.
Göktürk söylev sanatının temsilcisi ve yazarını tespit etmek için bu adım gereklidir.
4
Sekiz Yükmek metninin anlamını ve felsefi içeriğini belirlemek.
Sekiz Yükmek, 'Sekiz Yığın' anlamına gelir ve beş duyu organı bağlamında Budist ahlakı anlatır. Bu durum sağ sütundaki ikinci açıklamayla eşleşir.
Uygur dönemi dinî-felsefi metinlerinin kavramsal karşılıklarını bulmak için bu adım gereklidir.

Anahtar Kavram

Göktürk Yazıtları ile Uygur Dönemi metinlerinin yazar, içerik ve dil özelliklerinin ayırt edilmesi
Bu soruyu puanla