Soru

Zorluk: OrtaYazılı Dönem (Göktürk Yazıtları ve Uygur Metinleri)

Göktürk ve Uygur dönemlerine ait yazılı metinlerin türsel ve içeriksel özellikleri dikkate alındığında, aşağıda listelenen eserleri karşılarındaki doğru tanımlayıcı yargılarla eşleştiriniz.

  • Tonyukuk Yazıt��Kendi adına dikilen, sade ve yalın diliyle dikkat çeken, Çin esaretinden kurtuluş mücadelelerini anlatan ve bizzat kendi ağzından yazılan ilk Orhun anıtıdır.
  • Kül Tigin YazıtıYolluğ Tigin tarafından kaleme alınan, kağanın savaşçı kardeşinin ölümü üzerine dikilen ve yüksek hitabet üslubunun sergilendiği ilk dikili taştır.
  • Irk BitigUygur Dönemi'ne ait olmasına karşın Göktürk alfabesiyle yazılan, Maniheizm ve Budizm etkilerinden uzak, fal kitabı niteliğindeki eserdir.
  • Kalyanamkara ve PapamkaraBudizm'in felsefesini yaymak amacıyla Uygur alfabesiyle yazılan, iyi ve kötü kalpli iki şehzadenin maceralarını konu alan dinî-ahlaki hikâyedir.

Cevap

Tonyukuk Yazıtı - Kendi adına dikilen anıt; Kül Tigin Yazıtı - Yolluğ Tigin'in kaleme aldığı söylev anıtı; Irk Bitig - Göktürk harfli fal kitabı; Kalyanamkara ve Papamkara - Budist içerikli Uygur hikâyesi
Doğru eşleştirmede Tonyukuk Yazıtı bizzat kendisi tarafından diktirilen ve anı türünün ilk örneği kabul edilen metinle, Kül Tigin Yazıtı Yolluğ Tigin'in kaleme aldığı söylev üsluplu anıtla, Irk Bitig Göktürk alfabesiyle yazılan Uygur fal kitabıyla, Kalyanamkara ve Papamkara ise Budist Uygur hikâyesiyle tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Göktürk Yazıtları'nın bireysel özelliklerini ve yazarlarını ayırt etmek
Tonyukuk Yazıtı'nın Vezir Tonyukuk'un kendi ağzından ve sade bir dille yazıldığını, Kül Tigin Yazıtı'nın ise Yolluğ Tigin tarafından yazılıp söylev niteliği taşıdığını saptamak.
Orhun abidelerinin içerik, yazar ve üslup farklarını belirlemek için gereklidir.
2
Uygur dönemi metinlerinin dil, alfabe ve içerik özelliklerini belirlemek
Irk Bitig'in Uygur dönemine ait olmasına karşın Göktürk alfabesiyle yazılan din dışı bir fal kitabı olduğunu, Kalyanamkara ve Papamkara'nın ise Budist öğretileri içeren Uygur harfli bir hikâye olduğunu belirlemek.
Dönemin dil ve alfabe istisnalarını tespit edip eser-içerik bağı kurmak için gereklidir.
3
Eserler ile özellikleri eşleştirerek doğruluğunu kontrol etmek
Dört eserin de doğru tanımlarla eşleştiğini doğrulamak.
Eşleştirmenin hatasız tamamlanması için son kontroldür.

Anahtar Kavram

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Yazılı Metinlerinin Özellikleri (Orhun Yazıtları ve Uygur Dönemi Eserleri)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla