Examkin

Soru

Zorluk: ZorYazılı Dönem (Göktürk Yazıtları ve Uygur Metinleri)

İslamiyet öncesi Türk edebiyatının yazılı dönemi (Göktürk ve Uygur dönemleri) ile ilgili şu bilgiler verilmiştir:

I. Göktürk Yazıtları'nda yabancı etkilerden uzak, yalın ve ulusal nitelikler taşıyan bir dil tercih edilirken; Uygur metinlerinde yeni dinlerin etkisiyle Sanskritçe, Soğdca ve Çince kelimeler yoğun bir şekilde kullanılmıştır.
II. Orhun Yazıtları'nda yer alan metinlerin tamamı Yolluğ Tigin tarafından kaleme alınmış; bu yazıtlar Türk hitabet ve tarih yazıcılığının ilk örnekleri olarak kabul edilmiştir.
III. Uygur Dönemi'ne ait olan *Sekiz Yükmek*, Mani dininin esaslarını halka anlatmak amacıyla yazılmış, fal kitabı niteliğindeki manzum bir eserdir.
IV. Budist öğretiyi yaymak amacıyla Çinceden Uygur Türkçesine çevrilen *Altun Yaruk* (Altın Işık), içerisinde "Aç Pars Hikâyesi" gibi dinî-ahlaki öyküleri de barındıran hacimli bir yapıttır.

Buna göre, numaralanmış yargılardan hangileri doğrudur?

  1. A
    I ve II
  2. I ve IVCevap
  3. C
    II ve III
  4. D
    II ve IV
  5. E
    III ve IV

Cevap

Birinci ve dördüncü yargıların doğru olduğunu belirten seçenek
Doğru olan seçenekte yer alan birinci yargı, Göktürk ve Uygur dönemlerinin dil özelliklerini doğru bir biçimde karşılaştırmaktadır. Dördüncü yargı ise Altun Yaruk'un Çinceden çevrilmiş Budist bir eser olduğunu ve meşhur Aç Pars hikâyesini barındırdığını doğru olarak aktarmaktadır. Bu iki yargı da tarihî ve edebî açıdan hatasızdır.

Adım Adım Çözüm

1
Göktürk ve Uygur dönemlerinin dil özellikleri karşılaştırılır.
Göktürkçenin yabancı etkilerden son derece uzak ve yalın olduğu, Uygurların ise yerleşik hayata geçip yeni dinleri benimsemesiyle Sanskritçe, Soğdca ve Çince kelimeleri yoğun biçimde kullandığı tespit edilir. Bu durumda birinci yargının doğru olduğu saptanır.
Yazılı dönemin dilsel evrimini ve yabancı dillerle olan ilişkisini doğru analiz etmek.
2
Orhun Yazıtları'nın yazarlık durumları kontrol edilir.
Yazıtların tamamının Yolluğ Tigin tarafından yazılmadığı, Vezir Tonyukuk Yazıtı'nın bizzat Tonyukuk tarafından kaleme alındığı belirlenir. Bu doğrultuda ikinci yargı elenir.
Tarihî metinlerin kimler tarafından ve hangi koşullarda yazıldığını ayırt etmek.
3
Sekiz Yükmek eserinin içerik ve dinî aidiyeti sorgulanır.
Sekiz Yükmek'in Budizm dinine ait olduğu, Mani dinine ait olmadığı ve fal kitabı olmadığı (fal kitabı niteliğindeki eserin Irk Bitig olduğu) anlaşılır. Bu nedenle üçüncü yargının yanlış olduğu belirlenir.
Uygur dönemi dinî ve edebî eserlerinin ayırt edici niteliklerini kavramak.
4
Altun Yaruk eserinin genel yapısı ve içerdiği metinler incelenir.
Eserin Budizm inanışını aşılamak üzere Çinceden çevrildiği ve içinde Aç Pars hikâyesi gibi önemli dinî kıssaları barındıran hacimli bir nesir olduğu doğrulanır. Bu doğrultuda dördüncü yargının doğru olduğu saptanır.
Uygur döneminin en hacimli ve en önemli eserlerinden birinin içeriğine hâkim olmak.
5
Doğru bulunan yargılar bir araya getirilerek nihaî sonuca ulaşılır.
Yalnızca birinci ve dördüncü yargıların doğru olduğu sonucuna varılarak uygun seçenek belirlenir.
Elde edilen verileri birleştirerek doğru seçeneği işaretlemek.

Anahtar Kavram

Göktürk Yazıtları ve Uygur Metinlerinin özellikleri ile karşılaştırılması
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Yazılı Dönem (Göktürk Yazıtları ve Uygur Metinleri)

Bu konudan daha fazla soru