Examkin

Soru

Zorluk: ZorÖnermeler Arası İlişkiler ve Karşı Olum

Bir ekosistem araştırmasında biyologlar, inceledikleri bölgedeki bitkiler hakkında yaptıkları çalışmada "Bazı endemik bitkiler kuraklığa dayanıklıdır." önermesinin doğru olduğunu saptamıştır.

Buna göre, karşı olum karesi (Aristoteles karesi) kuralları dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. A
    Bu önermenin altığı olan 'Bütün endemik bitkiler kuraklığa dayanıklıdır.' önermesi kesinlikle doğrudur.
  2. B
    Bu önermenin alt karşıtı olan 'Bazı endemik bitkiler kuraklığa dayanıklı değildir.' önermesi kesinlikle yanlıştır.
  3. Bu önermenin çelişiği olan 'Hiçbir endemik bitki kuraklığa dayanıklı değildir.' önermesi kesinlikle yanlıştır.Cevap
  4. D
    Bu önermenin üst karşıtı olan 'Hiçbir endemik bitki kuraklığa dayanıklı değildir.' önermesi kesinlikle doğrudur.
  5. E
    Bu önermenin altığı olan 'Bütün endemik bitkiler kuraklığa dayanıklıdır.' önermesi kesinlikle yanlıştır.

Cevap

Tikel olumlu bir önerme doğru olduğunda, bu önermenin çelişiği olan tümel olumsuz önerme kesinlikle yanlış olur.
Verilen önerme tikel olumlu (I) formundadır ve doğrudur. Karşı olum karesinde tikel olumlu önermenin çelişiği tümel olumsuz (E) önermedir. Çelişiklik kuralına göre, bir önerme doğru ise onun çelişiği zorunlu olarak yanlıştır. Bu nedenle, çelişik önerme olan 'Hiçbir endemik bitki kuraklığa dayanıklı değildir.' ifadesinin doğruluk değeri kesinlikle yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Önermenin karşı olum karesindeki yerini belirleme
"Bazı endemik bitkiler kuraklığa dayanıklıdır." önermesi tikel olumlu (I) yapısındadır ve doğruluk değeri "Doğru" (D) olarak verilmiştir.
Aristoteles'in karşı olum karesindeki kuralları uygulayabilmek için öncelikle başlangıç önermesinin niceliğini (tümel/tikel) ve niteliğini (olumlu/olumsuz) belirlemek gerekir.
2
Önermenin çelişiğini bulma ve doğruluk değerini saptama
Tikel olumlu (I) önermenin çelişiği (karşı olum karesindeki çapraz köşesi), tümel olumsuz (E) önermedir. Bu önerme "Hiçbir endemik bitki kuraklığa dayanıklı değildir." şeklindedir. Çelişiklik kuralına göre önermelerden biri doğruysa diğeri zorunlu olarak yanlıştır. Dolayısıyla bu önerme kesinlikle yanlıştır.
Çelişiklik ilişkisi, doğruluk değeri geçişlerinde kesinlik sunan en güçlü ilişkidir.
3
Diğer ilişkilerin doğruluk değerlerinin belirsizliğini analiz etme
I önermesinin altığı A (tümel olumlu: "Bütün...") ve alt karşıtı O (tikel olumsuz: "Bazı... değildir") önermeleridir. Tikel bir önerme doğruyken tümel altığının ve alt karşıtının doğruluk değerleri belirsizdir.
Tikel bir önermenin doğru olmasından tümelinin doğruluğu veya tikel olumsuzunun yanlışlığı kesin olarak türetilemez; bu durumlar mantıksal olarak belirsiz (bilinemez) kalır.

Anahtar Kavram

Karşı Olum Karesi ve Çelişiklik Kuralı
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Önermeler Arası İlişkiler ve Karşı Olum

Bu konudan daha fazla soru