Examkin

Soru

Zorluk: ZorÖnermeler Arası İlişkiler ve Karşı Olum

Klasik mantıkta, aynı özne ve yükleme sahip önermelerin nitelik (olumlu-olumsuz) veya nicelik (tümel-tikel) ya da hem nitelik hem nicelik bakımından farklı olması durumunda aralarında karşı olum ilişkileri kurulur.

Aşağıda tanımlanan doğruluk değeri ilişkilerini, karşı olum karesindeki ilgili mantıksal ilişkilerle doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Aynı özne ve yükleme sahip iki önermeden biri doğruyken diğerinin zorunlu olarak yanlış olduğu, doğruluk değerlerinin her koşulda birbirinin zıttı olduğu ilişki.Çelişiklik ilişkisi (tümel olumlu ile tikel olumsuz veya tümel olumsuz ile tikel olumlu önermeler arası)
  • Aynı özne ve yükleme sahip iki tümel önermeden biri doğruyken diğerinin zorunlu olarak yanlış olduğu, ancak birinin yanlış olmas�� durumunda diğerinin doğruluk değerinin belirsiz kaldığı ilişki.Üst karşıtlık ilişkisi (tümel olumlu ile tümel olumsuz önermeler arası)
  • Aynı özne ve yükleme sahip iki tikel önermeden biri yanlışken diğerinin zorunlu olarak doğru olduğu, ancak birinin doğru olması durumunda diğerinin doğruluk değerinin belirsiz kaldığı ilişki.Alt karşıtlık ilişkisi (tikel olumlu ile tikel olumsuz önermeler arası)
  • Aynı ��zne ve yükleme sahip önermelerde, tümel olanın doğru olması durumunda tikel olanın da zorunlu olarak doğru olduğu, ancak tümel olanın yanlışlığı durumunda tikel olanın doğruluk değerinin belirsiz kaldığı ilişki.Altıklık ilişkisi (tümel olumlu ile tikel olumlu veya tümel olumsuz ile tikel olumsuz önermeler arası)

Cevap

Birinci tanım çelişiklik ilişkisiyle, ikinci tanım üst karşıtlık ilişkisiyle, üçüncü tanım alt karşıtlık ilişkisiyle, dördüncü tanım ise altıklık ilişkisiyle eşleşmektedir.
Doğruluk değerlerinin birbirine göre durumları karşı olum karesindeki kurallara tam olarak uymaktadır. Çelişik önermeler her zaman zıt doğruluk değerine sahiptir. Üst karşıtlar aynı anda doğru olamazken, alt karşıtlar aynı anda yanlış olamaz. Altıklık ilişkisinde ise tümelin doğruluğu tikelin doğruluğunu garanti ederken, tümelin yanlışlığı tikelin değerini belirsiz bırakır.

Adım Adım Çözüm

1
Çelişiklik ilişkisinin doğruluk değeri geçiş kurallarını analiz etme.
Çelişik önermelerin doğruluk değerleri her zaman birbirinin zıttıdır; biri doğruysa diğeri zorunlu olarak yanlıştır. Bu durum birinci tanımdaki ilişkiyle eşleşir.
Çelişiklik kuralına göre iki çelişik önerme aynı anda ne doğru ne de yanlış olabilir.
2
Üst karşıtlık ilişkisinin doğruluk değeri geçiş kurallarını analiz etme.
Üst karşıt önermeler iki tümel önerme arasındaki ilişkidir. Biri doğruysa diğeri zorunlu olarak yanlıştır, ancak biri yanlışsa diğeri belirsizdir. Bu durum ikinci tanımdaki ilişkiyle eşleşir.
Üst karşıtlık kuralına göre iki tümel karşıt önerme aynı anda doğru olamaz fakat aynı anda yanlış olabilir.
3
Alt karşıtlık ilişkisinin doğruluk değeri geçiş kurallarını analiz etme.
Alt karşıt önermeler iki tikel önerme arasındaki ilişkidir. Biri yanlışsa diğeri zorunlu olarak doğrudur, ancak biri doğruysa diğeri belirsizdir. Bu durum üçüncü tanımdaki ilişkiyle eşleşir.
Alt karşıtlık kuralına göre iki tikel karşıt önerme aynı anda yanlış olamaz fakat aynı anda doğru olabilir.
4
Altıklık ilişkisinin doğruluk değeri geçiş kurallarını analiz etme.
Altık önermeler arasındaki ilişkidir. Tümel önerme doğruysa tikel önerme de zorunlu olarak doğrudur. Ancak tümel önerme yanlışsa tikel önerme belirsizdir. Bu durum dördüncü tanımdaki ilişkiyle eşleşir.
Altıklık kuralı gereği, tümelin doğruluğu tikelin doğruluğunu gerektirir fakat tümelin yanlışlığı tikelin değerini belirlemez.

Anahtar Kavram

Karşı Olum Karesi Doğruluk Değerleri Geçiş Kuralları
Bu soruyu puanla

Konular

Önermeler Arası İlişkiler ve Karşı Olum

Bu konudan daha fazla soru