Examkin

Soru

Zorluk: ZorDivan Edebiyatı Nazım Türleri ve Konuları

Hakkâ ki taht-ı rif’ate lâyık idi şâhım
Buldu makâm-ı kurb-�� Hudâ’da saâdeti

Bâkî’nin ünlü bir eserinden alınan bu beyit, içerdiği bazı kavramlar sebebiyle farklı nazım türleriyle karıştırılabilmektedir. Beyitte geçen 'şâhım' ve 'taht-ı rif'at' gibi ifadeler devlet büyüğüne yönelik övgü unsurlarını barındırırken, 'kurb-ı Hudâ' (Allah'a yakınlık) ifadesi dini bir yönelime işaret etmektedir. Ancak beytin bütününde, hayatta olmayan bir hükümdarın ardından duyulan teslimiyet ve onun ahiretteki makamına yönelik temenniler dile getirilmiştir.

Buna göre, bu beyit konusu ve bu konunun işleniş biçimi dikkate alındığında aşağıdaki nazım türlerinden hangisine ��rnek gösterilebilir?

  1. MersiyeCevap
  2. B
    Methiye
  3. C
    Naat
  4. D
    Münacat
  5. E
    Fahriye

Cevap

Mersiye
Doğru cevap mersiyedir. Beyit, Bâkî'nin Kanuni Sultan Süleyman'ın vefatı üzerine kaleme aldığı ünlü Kanuni Mersiyesi'nden alınmıştır. Şair, padişahın yüce tahta layık olduğunu belirttikten sonra onun vefat ederek Allah katında saadete erdiğini (kurb-ı Hudâ'da saâdeti bulduğunu) söylemektedir. Bu tematik yapı, eseri doğrudan mersiye türü içerisine sokar.

Adım Adım Çözüm

1
Beyitte geçen anahtar kelimelerin anlamlarını çözümlemek.
Beyitte yer alan 'şâhım' ve 'taht-ı rif'at' (yüce taht) ifadeleri bir hükümdara yönelikken, 'kurb-ı Hudâ'da saâdeti buldu' (Tanrı'ya yakınlık makamında mutluluğa ulaştı) ifadesi bu hükümdarın hayatta olmadığını, vefat ederek ahirete intikal ettiğini gösterir.
Metnin bağlamını anlamak ve tema yönelimini doğru saptamak amacıyla kelime kadrosunun taranması gerekir.
2
Elde edilen tematik verileri divan edebiyatı nazım türleriyle karşılaştırmak.
Hükümdar veya önemli bir şahsiyetin ölümü üzerine yazılan, arkasından duyulan acıyı ve onun için yapılan duaları barındıran şiirler divan edebiyatında mersiye olarak adlandırılır. Beyit bu tanıma tam olarak uymaktadır.
Ölüm konusunu işleyen divan edebiyatı nazım türünün belirlenmesi hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında nazım türleri doğrudan işlenen konuya göre belirlenir. Hükümdar veya devlet büyüklerinin ölümü üzerine yazılan taziyeli ve övgülü manzumeler mersiye başlığı altında incelenir.
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Türleri ve Konuları

Bu konudan daha fazla soru