Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorÂşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Aşağıda Âşık edebiyatından üç farklı dörtlük verilmiştir:

I. Dörtlük
*İncecikten bir kar yağar*
*Tozar Elif Elif diye*
*Deli gönlüm bir sevdada*
*Gezer Elif Elif diye*

II. Dörtlük
*Benden selam olsun Bolu beyine*
*Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır*
*Ok gıcırtısından kalkan sesinden*
*Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir*

III. Dörtlük
*Bre ağalar bre beyler*
*Ölmeden bir dem sürelim*
*Gözümüze kara toprak*
*Dolmadan bir dem sürelim*

Bu dörtlüklerin biçim, tür ve içerik özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    I. dörtlük, 8'li hece ölçüsüyle yazılmış olup nazım biçimi bakımından semai, nazım türü bakımından ise güzellemedir.
  2. B
    II. dörtlük, 11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır ve konusuna göre nazım türü koçaklama, nazım biçimi ise koşmadır.
  3. C
    III. dörtlükte yer alan 'bre' ünlemi ve hece ölçüsünün 8'li kalıbıyla söylenmesi, bu şiirin nazım biçiminin varsağı olduğunu göstermektedir.
  4. II. dörtlük, yiğitçe ve epik bir söyleyişe sahip olduğu için nazım biçimi bakımından koçaklama olarak adlandırılırken; I. dörtlük lirik yapısından dolayı nazım biçimi yönüyle güzellemedir.Cevap
  5. E
    I. ve III. dörtlükler hece ölçüsünün aynı kalıbıyla (8'li) yazılmış olmalarına rağmen, ezgileri ve hitap unsurları (ünlemler) yönüyle birbirlerinden ayrıl��rlar.

Cevap

İkinci dörtlüğün nazım biçimi bakımından koçaklama, birinci dörtlüğün ise güzelleme olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır. Çünkü koçaklama ve güzelleme kavramları nazım biçimi değil, nazım türüdür.
Seçeneklerde yer alan yargılardan koçaklama ve güzelleme terimlerini 'nazım biçimi' olarak sınıflandıran ifade kavramsal olarak yanlıştır. Koçaklama ve güzelleme, şiirlerin konularına (yiğitlik, sevgi vb.) göre belirlenen 'nazım türleri'dir. Bu dörtlüklerin şekilsel yapılarına dayalı 'nazım biçimleri' ise sırasıyla koşma ve semaidir.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüklerin hece ölçülerini sayarak yapısal kalıplarını belirlemek.
I. dörtlük 8'li, II. dörtlük 11'li, III. dörtlük 8'li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
Halk edebiyatında hece sayısı, nazım biçimlerinin (koşma, semai, varsağı) belirlenmesindeki temel yapı taşlarından biridir.
2
Dörtlüklerin konu ve üslup özelliklerini (lirik, epik, ünlemler) analiz ederek nazım türlerini ve biçimlerini saptamak.
I. dörtlük aşk temalı bir semai (güzelleme), II. dörtlük yiğitlik temalı bir koşma (koçaklama), III. dörtlük ise 'bre' ünlemi içeren yiğitçe edalı bir varsağıdır.
Şiirlerin teması nazım türlerini verirken, hece sayısı ve özel ezgi/ünlem yapıları nazım biçimini belirler.
3
Seçeneklerde yer alan kavramların (nazım biçimi ve nazım türü) doğru eşleştirilip eşleştirilmediğini kontrol etmek.
Koçaklama ve güzellemenin 'nazım biçimi' olarak adlandırıldığı seçeneğin hatalı olduğu tespit edilmiştir.
Koşma ve semai biçim; koçaklama ve güzelleme ise türdür. Bu iki kavramın karıştırılması edebiyat bilgi sorularında en yaygın yanılgıdır.

Anahtar Kavram

Âşık edebiyatında nazım biçimi (koşma, semai, varsağı) ile nazım türü (güzelleme, koçaklama, taşlama, ağıt) kavramlarının ayırt edilmesi ve hece ölçüsü farklarının analizi.
Bu soruyu puanla

Konular

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Bu konudan daha fazla soru