Soru

Zorluk: KolayÂşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Aşağıda verilen halk edebiyatı dörtlüklerini, hece ölçüsü ve tema özelliklerini dikkate alarak sağdaki nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

  • Köroğlu der ki belim büküldü
    Gözümün cevheri yere döküldü
    Geri çekilince kılıç çekildi
    Mert dayanır, namert kaçar meydandan
    Koşma / Koçaklama
  • İncecikten bir kar yağar
    Tozar Elif Elif diye
    Deli gönül abdal olmuş
    Gezer Elif Elif diye
    Semai / Güzelleme
  • Ormanda büyüyen adam azgını
    Çarşıda pazarda adam beğenmez
    Eline geçirse birkaç kuruşu
    Kendini vezir-i azam beğenmez
    Koşma / Taşlama

Cevap

Köroğlu'nun yiğitlik temalı 11'li dörtlüğü 'Koşma / Koçaklama' ile, Karacaoğlan'ın aşk temalı 8'li dörtlüğü 'Semai / Güzelleme' ile, Seyrani'nin eleştiri temalı 11'li dörtlüğü ise 'Koşma / Taşlama' ile eşleşir.
Dörtlüklerin hece ölçüsü ve temaları eşleştirildiğinde; Köroğlu'nun yiğitlik konulu ve 11'li hece ölçüsündeki şiiri 'Koşma / Koçaklama' ile; Karacaoğlan'ın aşk konulu ve 8'li hece ölçüsündeki şiiri 'Semai / Güzelleme' ile; Seyrani'nin toplumsal eleştiri konulu ve 11'li hece ölçüsündeki şiiri 'Koşma / Taşlama' ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüklerin hece sayılarını bulmak için ünlü harfleri sayınız.
Birinci dörtlük 11'li, ikinci dörtlük 8'li, üçüncü dörtlük 11'li hece ölçüsüne sahiptir. Bu durum birinci ve üçüncü dörtlüklerin koşma, ikinci dörtlüğün ise semai nazım biçimiyle yazıldığını gösterir.
Âşık edebiyatında koşmalar genellikle 11'li, semailer ise 8'li hece ölçüsüyle yazılır.
2
Dörtlüklerin temalarını belirleyiniz.
Birinci dörtlükte savaş ve yiğitlik (mertlik, kılıç), ikinci dörtlükte aşk ve güzellik (Elif), üçüncü dörtlükte ise toplumsal eleştiri (adam beğenmeme, kendini vezir-i azam beğenmeme) konuları işlenmiştir.
Nazım türleri işlenen temaya göre belirlenir.
3
Hece ölçüsü ve tema bilgilerini birleştirerek eşleştirmeyi tamamlayınız.
Birinci dörtlük (11'li, yiğitlik) -> Koşma / Koçaklama; ikinci dörtlük (8'li, aşk) -> Semai / Güzelleme; üçüncü dörtlük (11'li, yergi) -> Koşma / Taşlama şeklinde eşleşir.
Hem yapısal (ölçü) hem de tematik (tür) özellikler doğru şekilde bir araya getirilmelidir.

Anahtar Kavram

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri (Koşma, Semai) ve Nazım Türleri (Güzelleme, Koçaklama, Taşlama)
Bu soruyu puanla