Soru

Zorluk: ZorLale Devri ve Osmanlı'da İlk Modernleşme Adımları

Pasarofça Antlaşması ile başlayıp Patrona Halil İsyanı ile son bulan dönemde, Osmanlı idarecileri Batı dünyasının sivil, teknik ve kültürel birikiminden faydalanmaya çalışmışlardır. Bu süreçte diplomatik ve kültürel alanda önemli adımlar atılmıştır.

Bu dönemde gerçekleştirilen modernleşme faaliyetleriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. Avrupa'ya gönderilen elçilerin hazırladığı raporlar doğrultusunda sivil ve kültürel ıslahatlara öncelik verilmiş, matbaanın kurulmasında ise mevcut meslek gruplarının korunmasına dikkat edilmiştir.Cevap
  2. B
    Osmanlı sınırları dışında açılan daimi elçilikler sayesinde Avrupa'daki diplomatik ve teknik gelişmeler sürekli olarak takip edilmeye başlanmıştır.
  3. C
    İlk Türk matbaasında Şeyhülislam fetvasıyla öncelikle fıkıh, tefsir ve hadis gibi temel İslam bilimlerine ait eserlerin basılmasına karar verilmiştir.
  4. D
    Avrupa ordularının savaş taktiklerini öğrenmek amacıyla Batı tarzı askeri okullar ve teknik sınıflar kurularak ordunun tamamı modernize edilmiştir.
  5. E
    Kültürel ve sanatsal alandaki yeniliklerin halk tabanında karşılık bulması ve tepki çekmemesi amacıyla Şeyhülislamlık makamının ve ulemanın ıslahatlar üzerindeki tüm denetimi kaldırılmıştır.

Cevap

Avrupa'ya gönderilen elçilerin hazırladığı raporlar doğrultusunda sivil ve kültürel ıslahatlara öncelik verilmiş, matbaanın kurulmasında ise mevcut meslek gruplarının korunmasına dikkat edilmiştir.
Doğru değerlendirme, Lale Devri'de sivil ve kültürel ıslahatların (Tulumbacılar Ocağı, çiçek aşısı, kütüphaneler vb.) geçici elçilerin raporları doğrultusunda yapıldığını ve matbaanın kuruluşunda hattatlar gibi mevcut meslek gruplarının korunmasına yönelik dinî kitap yasağı konulduğunu ifade eden yargıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin temel niteliğini belirleme
Pasarofça Antlaşması'ndan Patrona Halil İsyanı'na kadar geçen süreç Lale Devri'dir. Bu dönemde askeri yeniliklerden ziyade sivil, sosyal, diplomatik ve kültürel ıslahatlar ön plana çıkmıştır.
Soruda bahsedilen dönemin hangi tarihsel sürece denk geldiğini saptamak analiz için ilk adımdır.
2
Diplomatik gelişmeleri analiz etme
Bu dönemde Avrupa'ya gönderilen elçiler (örneğin Paris'e gönderilen Yirmisekiz Mehmet Çelebi) geçici statüdedir. Amaç Batı'daki teknik ve kültürel yapıyı tanımaktır. Daimi elçilikler ise çok daha sonra, III. Selim Dönemi'nde kurulmuştur.
Daimi ve geçici elçilik ayrımı, Osmanlı modernleşmesindeki aşamaları anlamak için kritiktir.
3
Kültürel kurumların (matbaa) özelliklerini değerlendirme
Lale Devri'nde kurulan ilk Türk matbaasında hattatların işsiz kalmasını önlemek ve ulemanın tepkisini çekmemek amacıyla dinî kitapların basımı hariç tutulmuş, sadece din dışı kitapların basımına izin verilmiştir. Şeyhülislam Yenişehirli Abdullah Efendi'den alınan fetva da bu doğrultudadır.
Matbaanın kuruluşundaki dinî ve sosyal sınırlandırmaların nedenlerini kavramak gerekir.
4
Askeri ıslahat durumunu inceleme
Lale Devri'nde orduya yönelik kapsamlı Batı tarzı askeri okullar açılmamış, ordu tamamen modernize edilmemiştir. Batı tarzı askeri eğitim veren Hendesehane bir sonraki dönemde (I. Mahmud) kurulmuştur.
Yeniliklerin dönemlere göre kronolojik ve içeriksel sınıflandırmasını yapmak yanılgıları önler.

Anahtar Kavram

Lale Devri modernleşmesinin diplomatik, kültürel ve toplumsal sınırları ve sivil niteliği.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla