Soru

Zorluk: OrtaLale Devri ve Osmanlı'da İlk Modernleşme Adımları

Osmanlı Devleti'nde Lale Devri (1718-1730), Batı dünyasının üstünlüğünün hissedilmesiyle birlikte özellikle kültürel, bilimsel ve sanatsal alanlarda çeşitli yeniliklerin yapıldığı bir dönem olmuştur.

Buna göre, Lale Devri'nde gerçekleştirilen aşağıdaki gelişmelerden hangisi, doğrudan devletin entelektüel birikimini artırma ve bilgiye erişimi kolaylaştırma amacına yönelik adımlardan biri değildir?

  1. A
    Doğu ve Batı dillerindeki klasik eserleri çevirmek amacıyla tercüme heyetlerinin kurulması
  2. B
    Paris'e gönderilen Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin hazırladığı sefaretnamede Avrupa'nın bilim ve teknik kurumlarına yer vermesi
  3. C
    Yenişehirli Abdullah Efendi'nin fetvasıyla dini eserler dışındaki kitapların basılabileceği ilk Türk matbaasının açılması
  4. D
    İstanbul'da Enderun ve Şehit Ali Paşa gibi müstakil kütüphanelerin kurularak el yazması eserlerin tasnif edilmesi
  5. Şehir güvenliğini sağlamak ve yangınlarla mücadele etmek amacıyla Tulumbacılar Ocağı adıyla bir itfaiye teşkilatının oluşturulmasıCevap

Cevap

Şehir güvenliğini sağlamak ve yangınlarla mücadele etmek amacıyla Tulumbacılar Ocağı adıyla bir itfaiye teşkilatının oluşturulması seçeneğidir.
Doğru yanıt olan itfaiye teşkilatının (Tulumbacılar Ocağı) kurulması, Lale Devri'nde sosyal ve idari alanda yapılan bir reformdur. Bu adım, yangınları söndürerek şehir güvenliğini sağlamayı amaçlar. Diğer tüm seçeneklerde belirtilen tercüme heyetlerinin kurulması, sefaretname hazırlanması, matbaanın açılması ve kütüphane kurulması ise doğrudan bilgi üretimi, korunması, yayılması ve entelektüel birikim oluşturma amacını taşır. Bu nedenle, itfaiye teşkilatının kurulması kültürel veya entelektüel hedeflere doğrudan hizmet etmez.

Adım Adım Çözüm

1
Lale Devri yeniliklerinin alanlarını ve amaçlarını belirlemek
Yeniliklerin kültürel/entelektüel (matbaa, kütüphane, tercüme heyeti, sefaretname) ve sosyal/idari (Tulumbacılar Ocağı) olarak iki gruba ayrıldığı görülür.
Soru kökünün doğrudan entelektüel ve bilimsel amaç gütmeyen seçeneği istediğini saptamak.
2
Seçeneklerdeki kültürel ve entelektüel faaliyetleri analiz etmek
Tercüme heyetleri klasiklerin çevrilmesini, sefaretname Avrupa'nın bilimsel takibini, matbaa kitap basımını, kütüphaneler ise yazma eserlerin korunmasını sağlayarak doğrudan bilgi birikimini ve entelektüel hayatı desteklemiştir.
Bu adımların her biri doğrudan bilgi üretimi, korunması veya yayılması süreçleriyle ilişkilidir.
3
İtfaiye teşkilatının (Tulumbacılar Ocağı) kuruluş amacını değerlendirmek
Tulumbacılar Ocağı, yangın söndürme ve asayiş gibi sosyal ve idari bir ihtiyacı karşılamak için kurulmuştur; entelektüel gelişim veya bilgiye erişimle doğrudan ilgisi yoktur.
Bu tespit, yanlış olan seçeneğin (sorunun doğru yanıtının) belirlenmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Lale Devri yeniliklerinin alanlarına göre sınıflandırılması ve kültürel/entelektüel adımların tespiti
Bu soruyu puanla