Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorLale Devri ve Osmanlı'da İlk Modernleşme Adımları

Osmanlı Devleti’nde Lale Devri (1718-1730) olarak adlandırılan dönem, Batı dünyasının üstünlüğünün dolaylı olarak kabul edildiği ve ilk modernleşme teşebbüslerinin görüldüğü bir süreçtir. Bu dönemin özellikleri ve gerçekleştirilen ıslahatlar hakkında ileri sürülen:

I. Pasarofça Antlaşması sonrasında Batı'nın teknik ve idari üstünlüğünü gözlemlemek amacıyla Avrupa'da geçici elçilikler ihdas edilmiştir.
II. Özel girişimle açılan ilk Osmanlı matbaasında, hattatların geçim kaynaklarını korumak ve ulemanın tepkisini önlemek adına dini nitelikteki eserlerin basımına müsaade edilmemiştir.
III. Kara ordusunun teknik kadro ihtiyacını karşılamak amacıyla batı tarzı askeri müfredata sahip olan Hendesehane adıyla ilk askeri mektep bu dönemde faaliyete geçirilmiştir.

ifadelerinden hangileri tarihsel açıdan doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız III
  3. I ve IICevap
  4. D
    II ve III
  5. E
    I, II ve III

Cevap

Birinci ve ikinci öncüllerin yer aldığı seçenek doğrudur.
Lale Devri'nde batı tarzı geçici elçiliklerin açılması ve matbaada dini eser basımının ulema ve hattatları koruma/uzlaşma amacıyla hariç tutulması tarihsel birer gerçektir. Hendesehane ise Lale Devri sonrasına, I. Mahmud dönemine ait bir askeri ıslahattır. Bu nedenle birinci ve ikinci öncüllerin doğru olduğunu belirten seçenek doğru yanıttır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün değerlendirilmesi
Pasarofça Antlaşması (1718) sonrası Osmanlı Devleti Batı'nın üstünlüğünü kabul etmiş ve Paris, Viyana gibi merkezlere ilk geçici elçilikleri göndererek Batı'daki kurumsal yapıyı izlemeyi amaçlamıştır. Dolayısıyla birinci öncül doğrudur.
Lale Devri'nin başlangıcı ve dış politika karakteri belirlenmelidir.
2
İkinci öncülün değerlendirilmesi
İlk matbaada, hattatların işsiz kalmasını önlemek ve ulemanın tepkisini çekmemek amacıyla dini eserlerin basılması yasaklanmış, yalnızca din dışı eserlerin basımına izin verilmiştir. Dolayısıyla ikinci öncül doğrudur.
Lale Devri'ndeki kültürel ıslahatların toplumsal uzlaşı boyutunu kavramak gerekir.
3
Üçüncü öncülün değerlendirilmesi
Hendesehane, Lale Devri'nde değil, I. Mahmud döneminde (1734) Humbaracı Ahmet Paşa'nın girişimleriyle açılmış ilk modern askeri okuldur. Lale Devri'nde orduya yönelik batı tarzı askeri okullaşma adımı atılmamıştır. Dolayısıyla üçüncü öncül yanlıştır.
Farklı 18. yüzyıl padişahlarının ıslahatlarını birbirine karıştırmamak (ankronizmden kaçınmak) gerekir.
4
Sonuca ulaşılması
Birinci ve ikinci öncüller doğru iken üçüncü öncül yanlıştır. Doğru yargılar birinci ve ikinci ifadelerdir.
Öncüller sentezlenerek doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

Lale Devri Islahatları ve Askeri Islahatlardan Farkı
Bu soruyu puanla

Konular

Lale Devri ve Osmanlı'da İlk Modernleşme Adımları