Soru

Zorluk: Orta15. ve 16. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri

Aşağıda sol sütunda 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatının temsilcisi olan şairler, sağ sütunda ise bu şairlerin belirleyici edebî özellikleri ile sanat anlayışlarını yansıtan beyitleri verilmiştir. Buna göre sol sütundaki şairleri sağ sütundaki uygun açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Şeyhî"Bir eşek var idi zaîf ü nizâr / Yük elinden katı şikeste vü zâr" dizeleriyle başlayan alegorik mesnevisinde toplumsal ve bireysel aksaklıkları hicveden, 15. yüzyılın hekim şairidir.
  • Necâtî Bey"Eser etmez nitekim feryâd u efgānım sana / Seng-i hârâya Necâtî yel esip geçmek gibi" örneğinde gör��ldüğü üzere şiirlerinde deyim ve atasözlerine bolca yer veren 15. yüzyıl şairidir.
  • Fuzûlî"Fuzûlî rind-i şeydâdır hemîşe halka rüsv��dır / Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı" beytinin sahibi olan, aşkın verdiği acı ve ızdırabı sanatının temeli yapan 16. yüzyıl lirik şairidir.
  • Bâkî"Âvâzeyi bu âleme Dâvûd gibi sal / Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş" beytinde olduğu gibi şiirlerinde dünyevi zevkleri ve rindane hayatı konu edinen 16. yüzyılın "Sultânü'ş-Şuarâ" unvanlı şairidir.

Cevap

Şeyhî şairi Harnâme beyitiyle; Necâtî Bey şairi atasözü/deyim içeren beyitiyle; Fuzûlî şairi aşk ızdırabı temalı lirik beyitiyle; Bâkî şairi ise hoş sadâ ve dünyevi rindlik içeren beyitiyle eşleşmektedir.
Şairler, yaşadıkları yüzyıl, edebî unvanları (Sultânü'ş-Şuarâ, hekim şair vb.), üslup yönelimleri (hiciv, mahallîleşme, lirik aşk acısı, dünyevi rindlik) ve mahlaslarının geçtiği imzalı beyitleriyle tutarlı ve doğru bir biçimde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki şairlerin yaşadığı yüzyılı ve genel üslup özelliklerini belirleyin.
Şeyhî ve Necâtî Bey 15. yüzyıl; Fuzûlî ve Bâkî ise 16. yüzyıl şairleridir.
Şairlerin dönemlerini ve edebî yönelimlerini bilmek, doğru eser ve beyit eşleştirmesi yapmanın temelini oluşturur.
2
Sağ sütundaki beyitlerin içerdiği mahlasları ve üslup ipuçlarını inceleyin.
Birinci açıklama Harnâme'nin meşhur giriş beyitini içerir; ikinci açıklamada Necâtî mahlası ve deyim yer alır; üçüncü açıklamada Fuzûlî mahlası ve aşk acısı vurgulanır; dördüncü açıklamada ise Bâkî mahlası ve hoş sadâ ifadesiyle dünyevi duruş belirtilir.
Divan şiirinde mahlas beyitleri ve belirgin tema/tür tercihleri (hiciv, lirik aşk, rindlik, mahallîleşme) şair tespiti için kesin kanıttır.
3
Şairlerin edebî karakterleri ile beyitlerdeki temaları eşleştirerek tabloyu tamamlayın.
Şeyhî tıp eğitimi ve hiciv yönüyle; Necâtî Bey atasözü/deyim zenginliğiyle; Fuzûlî aşk acısının yüceliğiyle; Bâkî ise pürüzsüz dil işçiliği ve rindane tavrıyla doğru şekilde eşleşir.
Sanatçıların kişisel yaşamları, unvanları ve poetik tercihleri şiirlerinin biçimsel ve anlamsal yapısını doğrudan belirler.

Anahtar Kavram

15. ve 16. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairlerinin Sanat Anlayışı ve Beyit Analizi
Bu soruyu puanla