Soru

Zorluk: ZorDivan Edebiyatındaki Edebî Akımlar ve Eğilimler

Aşağıda sol sütunda verilen Divan edebiyatı edebî akım ve eğilimlerini, sağ sütunda yer alan ve bu akımların zihniyet ve üslup özelliklerini temsil eden beyitlerle eşleştiriniz.

  • Sebk-i Hindî"Biz nihâl-i hayretiz bî-berg ü bârız yârsız
    Mevc-i tûfân-ı gamız bî-ihtiyârız yârsız"
  • Mahallîleşme Akımı"Gidelim serv-i revânım yürü Sa'd-âbâd'a
    Gülelim oynayalım kâm alalım dünyâdan"
  • Hikemî Tarz (Nâbî Ekolü)"Bağ-ı dehrin hem hazânın hem bahârın görmüşüz
    Biz neşâtın da gamın da rüzgârın görmüşüz"
  • Türk-i Basit Akımı"Kırmızı yanak üstüne ol saçları anber
    Çözülse sabâ yiliyle her yanı kokar"

Cevap

Sebk-i Hindî akımı 'Biz nihâl-i hayretiz...' beytiyle, Mahallîleşme Akımı 'Gidelim serv-i revânım...' beytiyle, Hikemî Tarz 'Bağ-ı dehrin hem hazânın...' beytiyle, Türk-i Basit Akımı ise 'Kırmızı yanak üstüne...' beytiyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; Sebk-i Hindî soyut ve girift imgeli beyitle, Mahallîleşme Akımı yerel unsurlar ve İstanbul Türkçesi barındıran Nedîm beytiyle, Hikemî Tarz didaktik-bilgece söyleyişe sahip Nâbî beytiyle, Türk-i Basit Akımı ise yabancı tamlama içermeyen yalın Türkçe beyitle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Sebk-i Hindî akımının belirgin özelliklerini taşıyan beyti belirlemek.
'Biz nihâl-i hayretiz bî-berg ü bârız yârsız / Mevc-i tûfân-ı gamız bî-ihtiyârız yârsız' beytinin Sebk-i Hindî akımıyla eşleştiği saptanır.
Beyit, Hint üslubuna özgü soyut imgeleme, ağır dil ve 'nihâl-i hayret' gibi alışılmamış bağdaştırmalar barındırmaktadır.
2
Mahallîleşme Akımının özelliklerini taşıyan beyti belirlemek.
'Gidelim serv-i revânım yürü Sa'd-âbâd'a / Gülelim oynayalım kâm alalım dünyâdan' beytinin Mahallîleşme Akımıyla eşleştiği saptanır.
Nedîm'e ait olan beyit, İstanbul'un somut bir mekânı olan Sa'd-âbâd'ı anması, sade ve yerel konuşma dilini kullanması bakımından mahallîleşme eğilimini gösterir.
3
Hikemî Tarzın özelliklerini taşıyan beyti belirlemek.
'Bağ-ı dehrin hem hazânın hem bahârın görmüşüz / Biz neşâtın da gamın da rüzgârın görmüşüz' beytinin Hikemî Tarz ile eşleştiği saptanır.
Nâbî'ye ait olan bu beyit, hayata dair bilgece tecrübeleri ve ahlaki-felsefi bir duruşu didaktik bir üslupla ifade etmektedir.
4
Türk-i Basit Akımının özelliklerini taşıyan beyti belirlemek.
'Kırmızı yanak üstüne ol saçları anber / Çözülse sabâ yiliyle her yanı kokar' beytinin Türk-i Basit Akımıyla eşleştiği saptanır.
Beyit, aruz ölçüsüyle yazılmasına rağmen tamamen sade Türkçe kelimelerden oluşması ve yabancı tamlamalardan arındırılmış olmasıyla sade Türkçe eğilimini temsil eder.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatındaki Edebî Akımlar ve Eğilimler
Bu soruyu puanla