Soru

Zorluk: Çok zorDivan Edebiyatındaki Edebî Akımlar ve Eğilimler

Aşağıda verilen beyitleri, temsil ettikleri Divan edebiyatı edebî akımlarıyla eşleştiriniz.

  • Heves-i vuslat-ı cânân ile bî-tâbız biz
    Rişte-i nâle-i murğ-ı dil-i sad-pâreyiz
    Sebk-i Hindî
  • Bağ-ı dehrin hem hazânın hem bahârın görmüşüz
    Biz neşâtın da gamın da rüzgârın görmüşüz
    Hikemî Tarz (Nâbî Ekolü)
  • Gidelim serv-i revânım yürü Sa'd-âbâd'a
    Gülelim oynayalım kâm alalım dünyâdan
    Mahallîleşme Akımı
  • Taramış zülfünü dökmüş yüzüne
    Benzer o kaşları yayın gözüne
    Türk-i Basit

Cevap

Birinci beyit Sebk-i Hindî, ikinci beyit Hikemî Tarz, üçüncü beyit Mahallîleşme Akımı ve dördüncü beyit Türk-i Basit akımıyla eşleşmektedir.
Beyitlerin dil, üslup ve içerik özellikleri incelendiğinde; yoğun Farsça tamlamaları ve hayal gücünü ön plana çıkaran birinci beyit Sebk-i Hindî; hayat tecrübesi ve felsefi görüş sunan ikinci beyit Hikemî Tarz; İstanbul yaşamı ve mahallî unsurları barındıran üçüncü beyit Mahallîleşme; tamamen Türkçe kelimelerle yazılan dördüncü beyit ise Türk-i Basit akımının özelliklerini taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci beyitin dil ve imge dünyasını incelemek.
Ağır dil ve karmaşık Farsça tamlama yapısı (Sebk-i Hindî)
Sebk-i Hindî şiirinde anlatımı güçleştirmek ve soyut hayaller kurmak esastır.
2
İkinci beyitin temasını ve didaktik yönünü belirlemek.
Hayat tecrübelerine dayalı felsefi ve ahlaki düşünce aktarımı (Hikemî Tarz)
Hikemî şiir, okuyucuya ders vermeyi ve doğru yolu göstermeyi hedefler.
3
Üçüncü beyitte geçen mekân ve günlük yaşam ögelerini tespit etmek.
İstanbul'a ait yerel mekân (Sa'd-âbâd) ve somut yaşam sahneleri (Mahallîleşme Akımı)
Mahallîleşme akımında yerel unsurlara, şehir hayatına ve somut güzellere yer verilir.
4
Dördüncü beyitteki dilin yalınlığını ve kelime kökenlerini değerlendirmek.
Yabancı sözcük barındırmayan arı Türkçe kelime kadrosu (Türk-i Basit)
Türk-i Basit akımı, divan şiirinin kalıpları içinde saf Türkçe ile yazma çabasıdır.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatındaki edebî akımların beyitler üzerinden tahlili ve tespiti
Bu soruyu puanla