Examkin

Soru

Zorluk: ZorŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Aşağıdaki sol sütunda numaralanmış şiir parçalarını, sağ sütunda verilen ahenk özellikleri (ölçü, kafiye ve redif) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

  • I. Âşıkta keder, dîdede nem, dilde harâret
    Feryâd u figân eyleyemem, rûha esâret    Aruz ölçüsü, zengin kafiye, redif kullanılmamıştır.
  • II. Coşar sular yüce dağın döşünden
    Hayal gitmez şu gözümün düşünden    1111'li hece ölçüsü, yarım kafiye, ek hâlinde redif.
  • III. Kılma feryat ey gönül, bağında açtı taze gül,
    Ağlayan kalbim güler bir gün, yeter ki sen de gül.    1515'li hece ölçüsü, cinaslı kafiye, redif kullanılmamıştır.
  • IV. Cihanı süsleyen o nur saçan gözlerindir senin
    Ruhumu aydınlatan o eşsiz sözlerindir senin    1616'lı hece ölçüsü, tam kafiye, hem ek hem kelime hâlinde redif.

Cevap

Eşleşme şu şekildedir: Birinci şiir parçası aruz ölçüsü, zengin kafiye ve redifsiz yapısıyla; ikinci şiir parçası 1111'li hece, yarım kafiye ve ek hâlinde redifle; üçüncü şiir parçası 1515'li hece ve cinaslı kafiyeyle; dördüncü şiir parçası ise 1616'lı hece, tam kafiye ve hem ek hem kelime hâlinde redifle eşleşir.
Şiir parçalarının dil bilgisel kök-ek çözümlemeleri ve hece/aruz kalıpları incelendiğinde doğru ahenk unsurları ortaya çıkmaktadır. Birinci parçada aruz ölçüsü ve redifsiz zengin kafiye; ikinci parçada 1111'li hece ölçüsü, yarım kafiye ve ek redifi; üçüncü parçada 1515'li hece ölçüsü ve cinaslı kafiye; dördüncü parçada ise 1616'lı hece ölçüsü, tam kafiye ve hem ek hem kelime hâlinde redif yapıları kusursuzca eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci şiir parçasının ahenk unsurlarını çözümlemek.
I. şiir parçasında 'harâret' ve 'esâret' kelimeleri dize sonundadır. Bu kelimeler arasında anlam veya görev ortaklığı olan bir ek/kelime (redif) yoktur. Kelime köklerindeki '-âret' sesleri ('â' sesi iki ses değerindedir) 55 ses benzerliğine dayanarak zengin kafiye oluşturur. Şiir, aruz ölçüsüyle yazılmıştır.
Aruz ölçüsü ve zengin kafiye tespit edilerek ilk doğru eşleşme sağlanır.
2
İkinci şiir parçasının hece ölçüsünü, kök ve ek ahenklerini incelemek.
II. şiir parçasında toplam hece sayıs�� 1111'dir. 'döş-ün-den' ve 'düş-ün-den' kelimeleri çözümlendiğinde, köklerden sonra gelen '-ünden' eklerinin aynı görevde (iyelik, yönelme/çıkma) olduğu görülür ve ek hâlinde redif olarak alınır. Köklerde kalan tek ortak ses 'ş' harfi olduğundan yarım kafiye mevcuttur.
Hece ölçüsü, yarım kafiye ve ek hâlinde redif ahenk grubu belirlenerek ikinci doğru eşleşme kurulur.
3
Üçüncü şiir parçasının dize sonlarındaki kelime anlamlarını ve hece yapısını irdelemek.
III. şiir parçasında toplam hece sayısı 1515'tir. Dize sonlarındaki 'gül' kelimelerinden ilki çiçek (isim), ikincisi ise gülmek eylemidir (fiil). Yazılışları aynı, anlamları tamamen farklı olan bu kelimeler cinaslı kafiyeyi oluşturur.
Cinaslı kafiyenin tespitiyle üçüncü doğru eşleşme bulunur.
4
Dördüncü şiir parçasının ahenk bileşenlerini ve hece kalıbını analiz etmek.
IV. şiir parçasında toplam hece sayısı 1616'dır. 'gözlerindir senin' ve 'sözlerindir senin' ifadelerinde kökler 'göz' ve 'söz' kelimeleridir. Köklerden sonra gelen '-lerindir senin' kısmı anlam ve görevce tamamen özdeş olduğundan hem ek hem kelime rediftir. Köklerdeki '-öz' ses benzerliği ise iki sese dayandığından tam kafiyedir.
Tam kafiye ile hem ek hem kelime redifinin belirlenmesiyle dördüncü doğru eşleşme tamamlanır.

Anahtar Kavram

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Bu konudan daha fazla soru