Examkin

Soru

Zorluk: ZorŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Yârin dudağından dökülen sözler,
Gönüldeki yarayı içten gizler,
Beni hasretinle yakan o gözler,
Bir tatlı bakışa can feda eyler.

Bu dörtlünün ahenk özellikleri hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Dize sonlarında yer alan "-ler" ekleri tüm dizelerde çoğul eki görevinde kullanıldığından rediftir; geriye kalan "söz", "giz" ve "göz" kelimelerindeki "z" sesleri ise yarım kafiyedir.
  2. Dize sonlarındaki kelimelerin ekleri görev ve anlam bakımından özdeş olmadığından dörtlükte redif kullanılmam��ştır; dize sonlarında dört ses benzerliğine (-zler) dayanan zengin kafiye yer almaktadır.Cevap
  3. C
    Dize sonlarında "söz", "giz" ve "göz" kelimelerinin köklerinde bulunan "öz" sesleri tam kafiye oluştururken "-ler" ekleri ise redif görevindedir.
  4. D
    Dörtlük 8'li hece ölçüsüyle kaleme alındığı için biçimsel olarak âşık edebiyatı nazım biçimlerinden semainin özelliklerini yansıtmaktadır.
  5. E
    Dizedeki kelimeler arasında "gözler" ve "gizler" sözcüklerindeki tüm seslerin benzeşmesinden ötürü tunç kafiye yapılmıştır.

Cevap

Dize sonlarındaki kelimelerin ekleri görev ve anlam bakımından özdeş olmadığından dörtlükte redif kullanılmamıştır; dize sonlarında dört ses benzerliğine (-zler) dayanan zengin kafiye yer almaktadır.
Doğru seçenekte belirtildiği üzere, dize sonundaki kelimelerin ("sözler", "gizler", "gözler") ekleri görevce aynı değildir. "Sözler" ve "gözler" isim kökenli olup çoğul eki (-ler) almıştır; "gizler" ise fiil kökenli olup geniş zaman (-r) ekiyle çekimlenmiştir. Bu nedenle redif yoktur. Kelimelerin sonundaki ortak dört ses olan "-zler" zengin kafiyeyi oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüğün dizelerinin hece sayıları sayılarak ölçüsü belirlenir.
Dizelerin tamamının 11 heceli olduğu ve 11'li hece ölçüsüyle yazıldığı görülür.
Hece ölçüsünü ve şiirin ritmik yapısını tespit etmek için hece sayımı yapılır.
2
Dize sonlarındaki kafiye ve redifleri bulmak için kelimelerin kök ve ek tahlili yapılır.
"Söz-ler" ve "göz-ler" kelimelerinde "-ler" çoğul ekidir. Ancak "giz-ler" kelimesi "giz-le-mek" fiilinden geniş zaman (-r) ekiyle çekimlenmiştir. Eklerin görevleri farklıdır.
Redif olabilmesi için eklerin yazılışlarının yanı sıra görev ve anlamlarının da aynı olması gerekir.
3
Redif bulunamadığı için kelime sonlarındaki ortak sesler doğrudan kafiye olarak belirlenir.
"sözler", "gizler" ve "gözler" kelimelerinin sonundaki "z", "l", "e", "r" sesleri ortaktır. Dört ses benzerliği olduğu için zengin kafiye vardır.
Üç veya daha fazla ses benzerliği zengin kafiyeyi oluşturur.

Anahtar Kavram

Şiirde ahenk unsurlarını belirlerken kelimelerin ek ve kök analizinin doğru yapılarak kafiye ve redif ayrımının yapılması.
Bu soruyu puanla

Konular

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Bu konudan daha fazla soru